૧૪ ફેબૃઆરી ૨૦૧૦ ના રવીવાર ના રોજ મોટાભાગ ની વ્યક્તિઓં એ પ્રેમ ના આ પર્વ ને ઉજવ્યો. અમુક લોકોએ એમની લાગણીઓને ફુલ કે કાર્ડ દ્વારા રજુ કરી ત્યારે અમુક લોકો એ એકબીજા પ્રત્યે ની લાગણીને ઉજવી.


ઓશો રજનીશ કહે છે કે પ્રેમ એકજ એવી અનુભૂતિ છે જે Artificial કદી લાવી જ ન શકાય. કોઈ પર અમથે અમથો ગુસ્સો થાય પણ પ્રેમ અમથે અમથો ના થાય. પ્રેમ થાય તો થાય ને નો થાય તો નો થાય. પ્રેમ પર કોઈ શરતો લાગુ ના પાડી શકાય. I Love You પર નાની ફુદરડી મૂકી ને નીચે ઝીણા અક્ષરોમાં Conditions Apply ના લખી શકાય. એવીજ રીતે પ્રેમ ને કોઈ બિઝનેશ ની જેમ અગાઉ થી પ્લાન પણ ના કરી શકાય. પ્રેમ થાય તો થાય ને નો થાય તો નો થાય.


ઈશ્વરનો પૃથ્વી પ્રત્યેનો પ્રેમ જોવો હોય તો પૂર્ણરૂપે ખીલેલા પુષ્પ ને જુઓ., ખળખળ વહેતી નદી ને જુઓ, સવાર ના ઉગતા સુર્ય ને વધામણી આપતા પંખીઓના કલરવ ને સાંભળો..... આ બધામાં તમને ઈશ્વરનો પ્રેમ જ છલકાતો દેખાશે.


એક વ્યક્તિ સ્વામી રમણ પાસે ગયો અને કહ્યું કે મને બ્રમ્હજ્ઞાન આપો, મેં ૨૫ વર્ષ સુધી બ્રમચર્ય નું પાલન કર્યું છે, વેદો ને ઉપનીષદો નું અધ્યયન કર્યું છે. પરન્તું હવે મને બ્રમ્હજ્ઞાન મેળવવાની ઈચ્છા છે. સ્વામી રમણે કહ્યું કે એ બધું તો ઠીક પણ તે કદી પ્રેમ કર્યો છે? પેલા ભાઈ ને થયું કે આ શું, સ્વામીજી મને બ્રમ્હજ્ઞાન આપવાને બદલે આવો અર્થ વગરનો સવાલ કેમ કરે છે? તેમણે જવાબ આપ્યો કે વિદ્યાભ્યાસ દરમ્યાન મને પ્રેમ જેવી મામુલી ચીજ માટે સમય જ ન હતો અને અત્યારે હું અહિયા બ્રમ્હજ્ઞાન મેળવવા આવ્યો છું માટે તમે મને તેની વાત કરો, આ પ્રેમ ની ચર્ચા અત્યારે અસ્થાને છે. રમણ ને આ જવાબ થી સંતોષ ના થયો એટલે એણે ફરી પૂછ્યું, કે તે કદી પ્રેમ નથી કર્યો, માતા સાથે પ્રેમ, ભાઈ ભાંડું સાથે પ્રેમ કે પ્રેમિકા સાથે પ્રેમ.... પેલા ભાઈએ નકાર માં માથું ધુણાવ્યું. આ જોઈ સ્વામી રમણ બહુ દુખી થયા અને કહ્યું કે ભાઈ તો તો હું તને કશી મદદ ના કરી શકીશ. તે માનવસર્જિત તમામ જ્ઞાન તો અવશ્ય મેળવ્યું પણ ઈશ્વર સર્જિત પ્રેમ ને કડી અનુભવ્યો જ નથી માટે બ્રમ્હજ્ઞાન તો બહુ દુર ની વાત છે.


પ્રેમ ની મહાનતા ને શબ્દો માં કે પુસ્તક માં તો વર્ણવી શકાય જ નહિ. એ તો એક અદ્વિતીય અનુભૂતિ છે જેની ચરમસીમાએ સર્જન ના તમામ દ્વાર ખુલી જાય છે. પ્રેમ ની પરાકાષ્ઠા એ જ સર્જન ની શરૂઆત છે. મોટાભાગ ના ધર્મગ્રંથો ના નિયમો પ્રેમ ની વિરુદ્ધ છે અને કદાચ એ માનસિકતાને કારણે જ Valantine Day જેવા પ્રેમ ના ઉત્સવો નો વિરોધ પણ એટલોજ થઇ રહ્યો છે.


એકવાર એક ક્લાસ માં ટીચરે પૂછ્યું કે પ્રેમ એટલે શું? એક સાતમાં ધોરણ માં ભણતી એક દીકરી આગળ આવી અને બહુ સરસ જવાબ આપ્યો કે મારા દાદી ને સાંધાની બીમારી છે. ૭૦ વર્ષ ની ઉમરે મારા દાદા દર રવિવારે મારી દાદી ને પગ ના નખ રંગી આપે છે. મારા હિસાબે તો આજ પ્રેમ છે.


પ્રેમ શબ્દો નો કે બાહ્યસુંદરતા નો કે પૈસા થી આકર્ષતો નથી. એ તો એક અનુભૂતિ છે, જીવનભર સાથે રહેવાની, ન બોલાયેલા શબ્દો ને પણ સમજવાની, એકબીજાને હુંફ આપવાની અને આનંદ ની અનુભૂતિ કરવાની. I Love You એ ત્રણ શબ્દો સાથે ઈશ્વરનું પ્રેમ રૂપી વરદાન જોડાયેલું છે. પ્રેમ એ આ સમગ્ર સૃષ્ટિ નો આધાર છે. આ સૃષ્ટિ માંથી પ્રેમ ની બાદબાકી એ સમગ્ર સૃષ્ટિની બાદબાકી બરાબર છે. પ્રેમ કરો તો પ્રેમથી કરો, EGO કે કૈક મળવવાની વૃતિ થી નહિ.


કોઈક ને થાય કે પ્રેમ ની મહત્તમ ઊંચાઈ શું? What is the Ultimate Hight of the Love? કોઈ કોને કેટલો પ્રેમ કરે છે તે માપી શકાય? How much do you love me.... is it measurable? આ પ્રશ્ન એવો છે કે પૃથ્વી નો છેડો કયો? જો પ્રેમ ને માપવા જશો તો તે પ્રેમ મટી કોઈ વસ્તુ બની જશે, જેની Expiry Date પણ છે, અને ત્યારે તમે તેને માપી પણ શકશો. જેમ ઈશ્વર તેનામાજ સંપૂર્ણ છે તેમ પ્રેમ પણ તેનામાંજ સંપૂર્ણ છે. પ્રેમ ના માપદંડો ના હોય. હું તને ખુબજ પ્રેમ કરું છું તેમ કહેવાને બદલે હું તને પ્રેમ કરું છું તેમ કહેવું જ કાફી છે........... જો બંને પક્ષે એટલી સમજદારી હોય તો.


એક વખત એક દવાખાના માં એક કાકા ડોક્ટર ની રાહ જોતા હતા. થોડીથોડી વારે કાકા ઘડિયાળ જુએ અને આમતેમ આટા મારે. આખરે અડધી કલાકે ડોક્ટર આવ્યા. કાકા ડોક્ટરની ચેમ્બર માં સીધા ઘુસી જ ગયા અને કહ્યું કે મને જલ્દીથી ડ્રેસિંગ કરી આપો મારે મોડું થઇ ગયું છે, મારે જવાનું છે ને મારી પત્ની સાથે ચા પીવાની છે. ડોક્ટર ને થયું કે ૭૦ વર્ષ ની ઉમરે આ કાકા નું ચસકી ગયું લાગે છે. ડોક્ટરે ફટાફટ ડ્રેસિંગ કર્યું. આખરે ડોક્ટર થી રહેવાણુ નહિ એટલે પૂછી જ લીધું, "કાકા ! આ ઉમરે પણ રોજ કાકી સાથે ચા પીવો છો?. કાકાએ જવાબ આપ્યો, "ના ભાઈ ના, મારી પત્ની છેલ્લા ૮ વર્ષ થી મેન્ટલ હોસ્પિટલ માં છે. એ કોઈને ઓળખતી નથી. દર અઠવાડીએ એક વાર મને તેને મળવા દેવામાં આવે છે. આજે મારો મળવાનો વારો છે, અને ઘરે થી હું મારા હાથે ચા બનાવી તેના માટે લઇ જાવ છું." ડોક્ટરે પૂછ્યું, "કાકા, તમારી પત્ની તમને ઓળખી શક્તિ નથી છતાં પણ તમે આટલી આતુરતા થી તેને મળવા જાવ છો?" આ સાંભળી કાકા બે મીનીટ ચુપ રહ્યા, આંખો ભીની થઇ ગઈ. ધીમે રહીને ડોક્ટરની સામે જોઈ ને કહ્યું, "બેટા, હું તો તેને ઓળખું છુ ને. "


આ છે સાચો પ્રેમ, જેની કોઈ સીમાં નથી, એ તો આ વીરાટ બ્રમ્હાંડરૂપી અનુભૂતિ છે, જેનું માપ લેવું અશક્ય છે. એટલેજ તો કહે છે ને કે ઢાઈ અક્ષર પ્રેમ કા પઢે તો પંડિત હોઈ.....


A VERY HAPPY VALENTINE'S DAY!

એક વખત હું ફરતા ફરતા એક Under Construction મંદિર પાસે પહોંચ્યો. જોયું તો એક મૂર્તિકાર મૂર્તિ બનાવતો હતો. હું તેને જોવા લાગ્યો. પણ આ શું મૂર્તિકાર જે મૂર્તિ બનાવતો હતો તદ્દન તેવી જ એક મૂર્તિ તો તેની બાજુમાંજ પડી હતી. આ જોઈ મને થોડી આશ્ચર્ય થયુ. મેં પેલા મૂર્તિકાર ને પૂછ્યું કે ભાઈ તું એકજ ભગવાન ની બે મૂર્તિ બનાવે છે કે શું? મૂર્તિકારે જવાબ આપ્યો "ના, મારે તો ફક્ત એક જ મૂર્તિ બનાવવાની છે. પેલી મૂર્તિ તો પૂરી થવામાં જ હતી ત્યાં તે થોડી ખરાબ થઇ ગઈ."


હું તે મૂર્તિ પાસે ગયો. મને થયું કે જોવા તો દે આ મૂર્તિ માં શું ખરાબી છે? લગભગ અડધો કલાકના મથામણના અંતે મને તો તે મૂર્તિ માં કોઈ ખરાબી દેખાઈ જ નહિ. એટલે મેં મૂર્તિકાર ને પૂછ્યું કે ભાઈ આ મૂર્તિ માં એવી તો શું ખરાબી છે કે તું ફરી પછી મહેનત કરી ને બીજી મૂર્તિ બતાવવા લાગ્યો? તે મૂર્તિકારે કહ્યું કે તેના નાક પાસે એક નાનકડો કાપો પડી ગયો છે.હું વિચાર માં પડી ગયો. મેં બારીકી થી નિરીક્ષણ કર્યું છતાં પણ મને કઈ દેખાયું નહિ અને આ મૂર્તિકાર કહે છે કે નાક પાસે એક નાનકડો કાપો છે એટલે એ બીજી મૂર્તિ બનાવવા લાગી ગયો. આખરે તો હું વાણીયો ને એટલે મેં તે મૂર્તિકાર ને પૂછ્યું, "તારે આ મૂર્તિ ક્યાં ગોઠવવાની છે?" મૂર્તિકારે કહ્યું કે પેલા વીસ ફુટ ઉંચા પીલર પર. મેં કહ્યું કે ભાઈ મને બે ફુટ દુરથી આ નાક પાસે નો કાપો દેખાયો નહિ તો બીજા લોકો ને વીસ ફુટ દુરથી ક્યાં દેખાવાનો છે. કોને ખબર પડવાની છે કે ત્યાં નાક પાસે કાપો છે. આ સાંભળી મૂર્તિકારે મારી સામે જોયું અને આંખોમાં એક અજબ સી ચમક સાથે કહ્યું, "મને તો ખબર છે ને."


Excellence does not require audit, feedback or comments from others. શ્રેષ્ઠતા નું સાચું પરિમાણ તો તમારું મન જ છે. તેને અન્યના આધાર ની જરૂર નથી. એક રીતે જોવા જઈએ તો મૂર્તિકારને વ્યવ્હારું ના ગણતા જીદ્દી કહી શકો પરંતુ શ્રેષ્ઠતા એ જીદ્દી લોકો ની જ નિશાની છે. ગાંધીજી જીદ્ધી હતા એટલેજ શ્રેષ્ઠ હતા. દાંડીયાત્રા વખતે તે બધાના મંતવ્યો માંગવા નહોતા ગયા. મેં તો અકેલા ચલા થા, કાંરવા બનતા ગયા એમ એ તો નીકળી પડ્યા. તેમણે એટલું જ જોયું કે તેમની યાત્રા નું પરિણામ પ્રજા માટે શ્રેષ્ઠ છે.


આપણે ઘણી વખત આપણા કરતા બીજા ના આપણા કામ પ્રત્યેના મંતવ્યો પર આધાર રાખીએ છીએ. લોકો ને કેવું લાગશે? લોકો આ ઘટના ને કેવી રીતે જોશે? તેઓ મારા વખાણ કરશે કે નિંદા? આવું કદાચ તમે વિચારતા હો તો એમાં તમારો વાંક નથી. નાનપણ થી જ તમારું એક Programming કરવામાં આવ્યુ છે, ભણતા હતા ત્યારે શિક્ષકોના મંતવ્યો, ઘરમાં મોટેરાઓ ના મંતવ્યો, દોસ્તો ના મંતવ્યો, સહકર્મચારીઓ ના મંતવ્યો, બોસ ના મંતવ્યો, સંતાનો ના મંતવ્યો, પત્ની ના મંતવ્યો, સગા સંબંધીઓં ના મંતવ્યો અને આ મંતવ્યો ની વચ્ચે રહેતા રહેતા તમને તમારા પોતાના મંતવ્યો નો આવાજ દાબીજ દીધો છે. આજે પ્રતિજ્ઞા કરો કે દરેક કાર્ય નું જયારે અવલોકન કરવાનું હોય ત્યારે સૌપ્રથમ તમે તમારા મન નો આવાજ સાંભળશો.


જીવન માં જયારે પણ નિર્ણય કરવામાં, હા કે ના માં દ્વિધા અનુભવો ત્યારે ખીસ્સામાંથી એક સિક્કો કાઢી ને Toss કરો. એટલા માટે નહિ કે તે તમને નિર્ણય કરવામાં મદદ કરે, પરંતુ એટલા માટે કે જે સમય દરમ્યાન કિંગ છે કે ક્રોસ્સ એ ખબર નથી તે સમયગાળા દરમ્યાન તમને તમારા હૃદય નો અવાજ સંભાળવાનો મોકો મળશે. તમને એ ખબર પડશે કે તમારું મન શું ઈચ્છે છે.

આજના ફાસ્ટ યુગમાં યુવાનો એક તરફ પોતાની ફરજો ચુકી પોતાના મા-બાપને તરછોડી તેમને એકલવાયુ જીવન જીવવા વૃધ્ધાશ્રમમાં ધકેલી દેતા હોવાના દાખલા આપણે જોયા છે.જે મા બાપએ પોતાના છોકરાને ઉછેરવા પોતાની ઈચ્છાઓનું ખૂણ કરી બાળકોને સક્ય હોય તેટલી સવલતો આપવામાં પાછીપાણી નથી કરી તેવા મા-બાપને પોતાના જીવનનાં છેલ્લા વર્ષોમાં બે ટંક ખવડાવવાનું થાય ત્યારે કેટલાક છોકરાના પેટમાં ચુક આવે છે ત્યારે આવા છોકરા પોતાના મા-બાપથી અલગ રહેવા નિકળી જતા હોય છે ,તો કેટલાક નફફટ લોકો પોતાના મા-બાપને વૃધ્ધાશ્રમમાં પણ ધકેલી દેતા શરમાતા નથી.

ત્યારે આજના આ યુગમાં પણ કેટલાય યુવાનોના મનમાં સેવાકાર્યોની ધૂન હંમેશા વગતી રહે છે તેનો ઉત્તમ દાખલો આણંદ જીલ્લાના ઉમરેઠ નગરમાં જોવા મળી રહ્યો છે.ઉમરેઠના ત્રણ યુવાનોને ચાર વર્ષ પહેલા સેવા કરવાની ધગશ થતા તેઓએ નગરના નિરાધાર વૃધ્ધોને દરોજ્જ સવારના સમયે ભોજન ઘરે બેઠા ભોજન આપવાનું શરુ કર્યુ, શરુઆતમાં તેઓએ પોતાની આ સેવા મફત આપવાનું શરુ કર્યુ પરંતુ મફતમાં ખાવાની વૃત્તિ ન ધરાવતા લોકોએ આ સેવાનો લાભ લેવાનું ટાળ્યુ જેથી આ સંસ્થા ધ્વારા રુપિયા ૨/- ના ટોકન ચાર્જથી પોતાની સેવા ચાલુ રાખી,અને ખુબજ ટુંકા ગાળામાં “જીવન આધાર સેવા સંકુલ” નામની સંસ્થા આકાર પામી,આ સંસ્થા નગરના નિરાધાર વૃધ્ધોને ઘરે બેઠા ૨/- રુપિયાના ટોકન ચાર્જથી ગરમા ગરમ ભોજન આપી આવે છે.આજે લઘભગ ૧૦૩ જેટલા નિરાધાર વૃધ્ધો આ સંસ્થાનો લાભ લઈ રહ્યા છે,જ્યારે ભોજન સરસ બને તે માટે સંસ્થા ચલાવતા ત્રણ યુવાનો અનિલભાઈ દેસાઈ,હરિવદનભાઈ શાહ તેમજ હસમુખભાઈ શાહ વારાફરથી સંસ્થાની અવાર નવાર પ્રત્યક્ષ મુલાકાત પણ કરે છે અને સંસ્થાના કર્મચારીઓના કાર્ય ઉપર દેખરેખ રાખે છે.

સંસ્થાના રસોઈયા ધ્વારા બનતુ ભોજન વૃધ્ધોને સવારે ઘરે બેઠા મળે તે માટે સંસ્થા ધ્વારા ત્રણ માણસો રાખવામાં આવ્યા છે.જે નગરના જુદા જુદા વિસ્તારમાં ફરી વૃધ્ધોને ઘરે જઈને ભોજન આપી દેતા હોય છે.જ્યારે કોઈ કર્મચારી કોઈ કારણથી આવી ન શકે ત્યારે અન્ય કર્મચારી તેઓના વિસ્તારમાં જઈ વૃધ્ધોને ત્યાં ભોજન આપી આવે છે.નગરમાં ત્રણ યુવાનો ધ્વારા થતા આ કાર્યની પ્રસંસા થઈ રહી છે,ત્યારે હાલમાં આ સંસ્થએ પાંચ વર્ષ સફળતાથી પુર્ણ કર્યા છે.

સંસ્થા ચાલુ થઈ ત્યારે આર્થિક મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવાનો વારો આવ્યો હતો ત્યારે આ ત્રણ યુવાનોએ નગરના અન્ય સેવાભાવી લોકો પાસેથી ફાળો લઈ સંસ્થામાં પ્રાણપુરી પોતાની સેવાકિય પ્રવૃતિઓ ચાલુ રાખી હતી જ્યારે હાલમાં હવે સામેથી લોકો આવી પોતાના સ્વજનની વર્ષગાંઠ કે પછી અન્ય દિવસની તિથિ લખાવી જે તે દિવસનો ખર્ચો પોતાને માથે લઈ જતા હોય છે.હાલમાં સંસ્થા ધ્વારા ૧૦૦ થી પણ વધુ લોકોને ઘરે બેઠા ભાવતા ભોજણ પીરસવામાં આવે છે.જ્યારે આ સંસ્થાની સેવા લેતા વૃધ્ધો પણ આ ભગીરથ કાર્યથી ખુબ ખુશ છે અને આવા કાર્યને તેઓ બિરદાવી રહ્યા છે.

તા.ક – જો તમે પણ આ યુવાનોના ભગીરથ કાર્યમાં સાથ આપવા માગતા હોવ અને આર્થિક કે અન્ય સહયોગ કરવા માગતા હોવ તો જીવન આધાર સેવા સંકૂલના સંચાલકશ્રી ને મો.૯૪૨૮૪ ૩૫૫૦૨ઉપર સંપર્ક કરી શકો છો.

prANAgnihotra - Compiled by Chirag Patel February 06, 2010
(प्राणाग्निहोत्र विधि)

Consider:
Lotus in Heart as अरणीकाष्ठ araNikaaShTh (medium size wooden pieces)
Mind as a wooden wand used to ignite fire
Breathe as thread
Mouth as Fire known as आह्वनिय aahvaniya
Heart as Fire known as गार्हपत्य gaarhapatya
Navel as Fire known as दक्षिणाग्नि dakshiNaagni
स्वाधिष्ठान svaadhiShThaana (above ling/yoni) as Fire known as सभ्याग्नि sabhyaagni
मूलाधार moolaadhaara (below ling/yoni) as Fire known as आवसथ्याग्नि aavasathyaagni
Speech as होता hotaa
प्राण praaNa as उदगाता udgaataa
Eye as अध्वर्यु adhvaryu
Mind as ब्रह्मा brahmaa
Hearing as आग्निध्र aagnidhra
Pride as Animal offerred
ૐ praNava (OM) as Milk
Intellect as Wife
Chest as वेदि vedi (place for Fire ceremony)
Hair on body as दर्भ् darbh (sacred grass)
Both hands as स्त्रुच् struch and स्त्रुव struva

प्राणाहुति praaNaahuti:
आहुति aahuti (Oblation) with First finger, Middle finger and Thumb
क्षुधाग्नि kshudhaagni with golden complexion as ऋषि rushi
आदित्य aaditya (Sun) as देवता devataa (God)
गायत्री gaayatri as छन्द chhanda (metre, verse)
मन्त्र mantra (chant): ॐ प्राणाय स्वाहा ॥ इदमादित्यदेवाय न मम ॥
OM praaNaaya svaahaa | idamaadityadevaaya na mama | (OM, offering praaNa. This is for Sun, not for me. )

अपान apaana:
आहुति aahuti (Oblation) with Middle finger, Third finger and Thumb
श्वेताग्नि shvetaagni with White complexion as ऋषि rushi
सोम soma (Moon) as देवता devataa (God)
उष्णिह् uShNih as छन्द chhanda (metre, verse)
मन्त्र mantra (chant): ॐ अपानाय स्वाहा ॥ इदं सोमाय न मम ॥
OM apaanaaya svaahaa | idam somaaya na mama | (OM, offering apaana. This is for Moon, not for me.)

व्यान vyaana:
आहुति aahuti (Oblation) with Third finger, Last finger and Thumb
हुताशन hutaashana with Lotus complexion as ऋषि rushi
अग्नि agni (Fire) as देवता devataa (God)
अनुष्टुप् anuShTup as छन्द chhanda (metre, verse)
मन्त्र mantra (chant): ॐ व्यानाय स्वाहा ॥ इदमग्नये न मम ॥
OM vyaanaaya svaahaa | idamagnaye na mama | (OM, offering vyaana. This is for Fire, not for me.)

उदान udaana:
आहुति aahuti (Oblation) with First finger, Last finger and Thumb
अग्नि agni with Earthworm like complexion as ऋषि rushi
वायु vaayu (Air) as देवता devataa (God)
बृहती bruhati as छन्द chhanda (metre, verse)
मन्त्र mantra (chant): ॐ उदानाय स्वाहा ॥ इदं वायवे न मम ॥
OM udaanaaya svaahaa | idam vaayave na mama | (OM, offering udaana. This is for Air, not for me.)

समान samaana:
आहुति aahuti (Oblation) with all five fingers
विरूपक् viroopak with lightening complexion as ऋषि rushi
पर्जन्य parjanya (Rain) as देवता devataa (God)
पङ्क्ति pankti as छन्द chhanda (metre, verse)
मन्त्र mantra (chant): ॐ समानाय स्वाहा ॥ इदं पर्जन्याय न मम ॥
OM samaanaaya svaahaa | idam parjanyaaya na mama | (OM, offering samaana. This is for Rain, not for me.)

Sixth आहुति aahuti (Oblation):
आहुति aahuti (Oblation) with all five fingers
वैश्वानर महान अग्नि vaishvaanara mahaana agni (Great Digestion Fire) as ऋषि rushi
परमात्मा paramaatmaa (Lord of Lords) as देवता devataa (God)
गायत्री gaayatri as छन्द chhanda (metre, verse)
मन्त्र mantra (chant): ॐ ब्रह्मणे स्वाहा ॥ इदं परमात्मने न मम ॥
OM brahmaNe svaahaa | idam paramaatmane na mama | (OM, offering great fire. This is for Lord of Lords, not for me.)

Person who does these six offerings everyday is eligible to be like ब्रह्म brahman. Here, all the five praaNa (special bodily forces) such as praaNa, udaana, vyaana, apaana, samaana are considered as being offered to Mother Kundalini.

(Taken from ShriDeviBhagavatam 12th skandha 22nd adhyaaya and stanza 25 thru’ 41)

(Gujarati translation @ http://rutmandal.info/parimiti/2010/02/06/pranagnihotr/)
Explanation of some of the words:

1)अरणीकाष्ठ araNikaaShTh
piece of wood of the Shami tree used to kindle the sacrificial fire by attrition

2) होता hotaa
sacrificial priest, esp. the one who recites prayers from the Rigveda at a sacrifice; sacrifice; who
offers oblations.

3) उदगाता udgaataa
priest who sings chants from saamaveda with louder voice

4) अध्वर्यु adhvaryu
priest who knows and uses yajurveda and who measures land, builds altar, brings all necessarry things and offers

5) ब्रह्मा brahmaa
priest who knows all 4 vedas and who monitors all activities in the ceremony

5) आग्निध्र aagnidhra
Place for altar or offering to fire

6) दर्भ् darbh
a type of grass. It is very sharp at both ends of leaves.

7) गार्हपत्य gaarhapatya
Household fire

आह्वनिय aahvaniya
Fire to the east side of host

9) दक्षिणाग्नि dakshiNaagni
Fire to the south side of host, also fire during marriage ceremony

10) आवसथ्याग्नि aavasathyaagni
Fire which stays at home

11) प्राण praaNaa
Air of breathing

12) अपान apaana
Air that goes out thru’ anal/rectum

13) व्यान vyaana
Air that circulates blood

14) उदान udaana
Air that takes soul and food upwards. Also for sneezing for joints

15) समान samaana
Air that circulates elements from food equally thru’out body