શશી કપૂર શરત હારી ગયા પણ સિનેમાપ્રેમીઓનું દિલ જીતી ગયા!

અભિનેત્રી નંદા અને શશી કપૂરની જોડી બોલિવૂડની સૌથી વહાલી અને સફળ જોડીઓમાંની એક ગણાય છે. બંનેએ સાથે મળીને 8 ફિલ્મોમાં કામ કર્યું હતું, પણ આ જોડીને અમર બનાવવાનું કામ કર્યું 1965માં આવેલી ફિલ્મ ‘જબ જબ ફૂલ ખીલે’એ. આ રોમેન્ટિક ફિલ્મનું નિર્દેશન સૂરજ પ્રકાશે કર્યું હતું, જેઓ નંદા અને શશી સાથે આ પહેલાં ‘મહેંદી લગી મેરે હાથ’ જેવી સુંદર ફિલ્મ બનાવી ચૂક્યા હતા.

રસપ્રદ વાત એ છે કે શશી કપૂરે જ્યારે પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત કરી ત્યારે નંદા તે સમયના ખૂબ જાણીતા અને સ્થાપિત અભિનેત્રી હતા. શશી કપૂર સાથે 1961માં આવેલી એમની પહેલી ફિલ્મ ‘ચાર દીવારી’માં કામ કરવા માટે નંદાએ જરાય અચકાયા વગર હા પાડી હતી.

નવા કલાકાર હોવા છતાં નંદાએ આપેલા સાથને શશી કપૂર જિંદગીભર ભૂલ્યા નહોતા. ‘જબ જબ ફૂલ ખીલે’નું નિર્માણ થઈ રહ્યું હતું ત્યારે શશી કપૂરની કોઈ બહુ મોટી હિટ ફિલ્મ આવી ન હતી. આથી ફિલ્મની સફળતા અંગે શશી થોડા આશંકિત હતા. તેમણે નિર્દેશક સૂરજ પ્રકાશ સાથે એક મજેદાર શરત લગાવી કે આ ફિલ્મ વધુમાં વધુ 8 સપ્તાહ ચાલશે, જ્યારે સૂરજ પ્રકાશને પૂર્ણ વિશ્વાસ હતો કે ફિલ્મ ઓછામાં ઓછા 25 અઠવાડિયા સિનેમાઘરોમાં ધૂમ મચાવશે.

શરત એવી હતી કે જે જીતશે તેને બીજો એક શૂટ ભેટમાં આપશે. ધાર્યા મુજબ સૂરજ પ્રકાશ શરત જીતી ગયા અને શશીએ તેમને માનભેર શૂટ ભેટમાં આપ્યો. પરંતુ આ કિસ્સાનો અસલી વળાંક તો ત્યારે આવ્યો જ્યારે ફિલ્મે સિનેમાઘરોમાં સળંગ 50 અઠવાડિયા પૂરા કરીને ગોલ્ડન જ્યુબીલી ઉજવી! આ રીતે જોવા જઈએ તો શશી અને સૂરજ બંને ખોટા સાબિત થયા હતા પણ આ હારમાં પણ બંને માટે અસીમ આનંદ છુપાયેલો હતો. જ્યારે આ ગોલ્ડન જ્યુબીલીની ભવ્ય ઉજવણી થઈ રહી હતી ત્યારે નિર્દેશક સૂરજ પ્રકાશના મનમાં અચાનક એક વિચાર આવ્યો. તેમણે તરત જ ફિલ્મના લેખક બ્રીજ કત્યાલને પૂછ્યું કે ફિલ્મનો મુખ્ય નાયક ‘રાજા’ કયા ધર્મનો હતો? કારણ કે આખા શૂટિંગ અને પ્રદર્શન દરમિયાન આ બાબત પર કોઈનું ધ્યાન જ ગયું ન હતું.

લેખક બ્રીજ કત્યાલે બહુ જ ચતુરાઈથી સ્પષ્ટ કર્યું કે તેમણે રાજાને કોઈ ચોક્કસ ધર્મમાં બાંધ્યો જ નહોતો. જો રાજાને મુસ્લિમ બતાવવામાં આવ્યો હોત તો તે સમયના સમાજમાં આ એક હિન્દુ-મુસ્લિમ પ્રેમકહાની બની ગઈ હોત. રાજાનો કોઈ ધર્મ ન હોવો જ આ ફિલ્મની સૌથી મોટી તાકાત બની ગઈ, કારણ કે દર્શકોએ તેને કોઈ ધાર્મિક ચશ્મા વગર માત્ર અને માત્ર એક પવિત્ર પ્રેમકહાની તરીકે જ જોઈ અને દિલથી અપનાવી. ગૌરવની વાત એ છે કે શરૂઆતમાં કોઈ નિર્માતા આ સ્ક્રિપ્ટ ખરીદવા તૈયાર નહોતો. પણ 1957માં ‘બેટી’ ફિલ્મથી પોતાની કારકિર્દી શરૂ કરનાર સૂરજ પ્રકાશે આ વાર્તાનો હીરો ઓળખી લીધો હતો. ફિલ્મની આ અકલ્પનીય સફળતામાં કલ્યાણજી-આણંદજીના સંગીતનો અદભુત ફાળો હતો.

ફિલ્મમાં કુલ 9 ગીતો હતાં, જેમાંથી 6 ગીતો મોહમ્મદ રફીના અવાજમાં હતા. ‘હમકો તુમપે પ્યાર આયા’ ગીતમાં આવતો મશહૂર અને ચોંકાવનારો ‘અફૂ ખુદા’નો અવાજ કોઈ ગાયકનો નહીં પણ શશી કપૂરના ખાસ મિત્ર, અભિનેતા અને લેખક પ્રયાગ રાજનો હતો. આ એ જ પ્રયાગ રાજ હતા જેમણે અગાઉ શમ્મી કપૂરની ફિલ્મ ‘જંગલી’ના પ્રખ્યાત ગીતમાં ‘યાહૂ…’નો ઉત્સાહભર્યો અવાજ આપ્યો હતો અને વર્ષો પછી અમિતાભ બચ્ચનની ફિલ્મ ‘કુલી’માં ‘અલ્લારખ્ખા’ શબ્દ પણ બોલ્યા હતા! આમ, કલાકારોની નિષ્ઠા, લેખકની દીર્ઘદ્રષ્ટિ, કાનમાં ગુંજતું સંગીત અને એક નાનકડી શરતના મીઠા યાદગાર કિસ્સાઓએ મળીને ‘જબ જબ ફૂલ ખીલે’ને ભારતીય સિનેમાના ઇતિહાસમાં સદાબહાર અને અમર બનાવી દીધી.