નવી દિલ્હીઃ દેશમાં પેપર લીકની સમસ્યા એક ગંભીર મુદ્દો બની ગઈ છે. તાજેતરમાં NEET-UG પરીક્ષાને કારણે લાખો ઉમેદવારોને ફરી પરીક્ષા આપવાની સ્થિતિ સર્જાઈ હતી. CBSEની પરીક્ષા અને મૂલ્યાંકન પદ્ધતિ પર પણ પ્રશ્નો ઊઠ્યા છે. આ પહેલી વાર નથી કે દેશમાં કોઈ પરીક્ષાનું પેપર લીક થયું હોય. આ દાયકાઓથી ચાલતી સમસ્યા છે. પરંતુ મોટો પ્રશ્ન એ છે કે આવા કેસોમાં દોષિતોને સજા કેટલી વખત મળે છે?છેલ્લાં 20 વર્ષના 45 મોટા પેપર લીક કેસોની તપાસ કરી. તેમાં જાણવા મળ્યું કે માત્ર બે કેસોમાં જ દોષ સાબિત થઈ શક્યો છે. મોટા ભાગના કેસો હજુ પણ કોર્ટોમાં લંબિત છે, જ્યારે ઘણા કેસોની તપાસની ગતિ લગભગ થંભી ગઈ છે. ચોંકાવનારી બાબત એ છે કે એક પેપર લીક કેસનો આરોપી આજે ઉત્તર પ્રદેશમાં ધારાસભ્ય (MLA) બની ગયો છે.
ચિંતાજનક આંકડા
2002થી 2025 દરમિયાન:
- 27 ભરતી પરીક્ષાઓ
- 18 ઉચ્ચ શિક્ષણ પ્રવેશ પરીક્ષાઓ
- અનેક બોર્ડ પરીક્ષાઓ
વિવાદોમાં આવી હતી.
આ સમયગાળામાં:
- 1658 લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી
- 925 લોકો સામે ચાર્જશીટ દાખલ થઈ
- માત્ર 18 લોકોને દોષિત ઠેરવાયા
- 32 લોકો નિર્દોષ છૂટ્યા
- 43 આરોપીઓ હજુ પણ ન્યાયિક પ્રક્રિયાનો સામનો કરી રહ્યા છે
આ તમામ કેસોમાં એક સામાન્ય બાબત એ રહી કે વરિષ્ઠ અધિકારીઓ સામે કાર્યવાહી અત્યંત મર્યાદિત રહી હતી.
ખાસ નોંધનીય વાત એ છે કે આ પરીક્ષાઓમાં લગભગ 3.86 કરોડ ઉમેદવારોએ અરજી કરી હતી. તેઓ સારી નોકરી, પ્રતિષ્ઠિત કોલેજમાં પ્રવેશ અથવા ઉજ્જવળ શૈક્ષણિક ભવિષ્યની આશા સાથે પરીક્ષામાં બેઠા હતા. પરંતુ પેપર લીકની ઘટનાઓએ લાખો યુવાનોના સપનાઓ અને ભવિષ્યને માઠી અસર પહોંચાડી છે.
એક અન્ય કેસમાં નિવૃત્તિ બાદ કેન્દ્રીય સિપાહી પસંદગી બોર્ડ (CSBC)ના પ્રમુખ રહેલા એસ.કે. સિંઘલ પર પેપર લીક પછી બેદરકારીના આરોપો લાગ્યા હતા, પરંતુ અત્યાર સુધી તેમની સામે કોઈ કાર્યવાહી થઈ નથી. તેમણે કહ્યું કે તેઓ “યોગ્ય સમયે” આ મુદ્દે વાત કરશે.
ઉમેદવારોને લાંબી રાહ
45 કેસોમાંથી:
- 23 કેસ ભાજપ શાસિત રાજ્યોમાં થયા
- 14 કેસ કોંગ્રેસ શાસિત રાજ્યોમાં થયા
- બાકીના કેસ અન્ય રાજ્યોમાં થયા
આમાંથી મોટા ભાગના કેસોમાં કોર્ટ કાર્યવાહી વર્ષોથી લંબાઈ રહી છે. ઘણા આરોપીઓ જામીન પર બહાર છે, જ્યારે કેટલાક કેસોમાં તપાસ એજન્સીઓએ ક્લોઝર રિપોર્ટ પણ દાખલ કરી દીધા છે.
