ગુજરાતમાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી ચાલી રહેલા ખેડૂતોના વિરોધ પ્રદર્શનો હજુ શાંત પડ્યા નથી, ત્યાં જ રાજ્ય સરકાર માટે વધુ એક મોટો પડકાર ઊભો થયો છે. ગુજરાતના સરકારી અને પ્રાથમિક શિક્ષકોએ હવે પોતાની પડતર માંગણીઓ અને બદલાયેલા નિયમો સામે સરકાર સામે ખુલ્લો મોરચો માંડ્યો છે. અખિલ ભારતીય પ્રાથમિક શિક્ષક સંઘની તાજેતરમાં મળેલી એક ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકમાં લેવાયેલા ચોંકાવનારા નિર્ણય મુજબ, આગામી ૧૭ જૂનથી ૨૦ જૂન સુધી રાજ્યના તમામ ૩૩ જિલ્લાઓમાં શિક્ષકો દ્વારા ઉગ્ર ધરણા પ્રદર્શન અને આવેદનપત્ર આપીને વિરોધ નોંધાવવામાં આવશે. આ આંદોલનની ખાસ વાત એ છે કે, શિક્ષક સંઘ અને શૈક્ષિક સંઘ બંને સંગઠનો અલગ-અલગ રીતે પરંતુ એક જ સમયે મેદાનમાં ઉતરીને સરકાર અને સંબંધિત શિક્ષણ તંત્ર સમક્ષ પોતાની શક્તિનું પ્રદર્શન કરવા જઈ રહ્યા છે.
સુપ્રીમ કોર્ટના એક આકરા ચુકાદાથી ઊભું થયું મોટું સંકટ
શિક્ષકોના આ આકસ્મિક અને ઉગ્ર આંદોલન પાછળનું મુખ્ય કારણ દેશની સર્વોચ્ચ અદાલત એટલે કે સુપ્રીમ કોર્ટનો તાજેતરનો એક મહત્વનો નિર્ણય છે. સુપ્રીમ કોર્ટે પોતાના ચુકાદામાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, શાળામાં સેવા ચાલુ રાખવા અથવા ભવિષ્યમાં કોઈ પણ પ્રકારની બઢતી (પ્રમોશન) મેળવવા માટે શિક્ષકોએ ટિચર્સ એલિજિબિલિટી ટેસ્ટ એટલે કે TET પરીક્ષા પાસ કરવી અનિવાર્ય રહેશે. કોર્ટે વધુમાં ટાંક્યું છે કે, જે શિક્ષકોની નિવૃત્તિમાં હજુ ૫ વર્ષ કરતાં વધુ સમય બાકી છે, તેમના માટે આ નિયમ સખત રીતે લાગુ પડશે. જો આવા અનુભવી શિક્ષકો પણ નિયત સમયમાં TET પરીક્ષા પાસ નહીં કરે, તો કાં તો તેમણે નોકરી છોડવી પડશે અથવા તો વહીવટી તંત્ર દ્વારા તેમને ફરજિયાત નિવૃત્તિ (VRS) આપી દેવામાં આવશે. જો કે, જે શિક્ષકોની નિવૃત્તિને ૫ વર્ષ કરતાં ઓછો સમય બાકી છે તેમને આમાંથી આંશિક રાહત અપાઈ છે.
2010 પહેલાં નિયમ જ નહોતો તો હવે પરીક્ષા કેમ?: શિક્ષક સંઘનો સવાલ
આ આકરા કાનૂની નિર્ણય સામે શિક્ષક સંગઠનોએ ઉગ્ર વાંધો ઉઠાવ્યો છે. અખિલ ભારતીય પ્રાથમિક શિક્ષક સંઘના પ્રમુખ ખોડુભાઈ પઢિયારે આક્રોશ વ્યક્ત કરતા જણાવ્યું હતું કે, “વર્ષ ૨૦૧૦ પહેલાં રાજ્ય સરકારના તત્કાલીન નિયમો અને કાયદા મુજબ હજારો શિક્ષકોની સત્તાવાર ભરતી કરવામાં આવી હતી. વર્ષ ૧૯ brew૭-૯૮ થી લઈને ૨૦૧૦ સુધીના સમયગાળામાં જ્યારે આ શિક્ષકો નોકરીમાં જોડાયા, ત્યારે TET જેવી કોઈ પરીક્ષાનું અસ્તિત્વ જ નહોતું. જે નિયમ તે સમયે હતો જ નહીં, તેને ૨૫ થી ૨૭ વર્ષથી નિષ્ઠાપૂર્વક સેવા આપી રહેલા અનુભવી શિક્ષકો પર હવે થોપવો તે તદ્દન ગેરવાજબી છે.” સંગઠનના દાવા અનુસાર, રાજ્યમાં અંદાજે ૧ લાખ જેટલા શિક્ષકો એવા છે જેઓ આ નિર્ણયથી સીધા પ્રભાવિત થશે અને તેમની નોકરી પર જોખમ ઊભું થઈ શકે છે.
સતત ત્રણ દિવસ સુધી કલેક્ટર કચેરીઓ ખાતે ધરણાની રણનીતિ
આ કાનૂની અને વહીવટી ગૂંચવણ સામે રણનીતિ ઘડવા માટે પ્રાથમિક શિક્ષક સંઘના પ્રતિનિધિઓની એક કટોકટી બેઠક મળી હતી, જેમાં ગુજરાત રાજ્ય પ્રાથમિક શિક્ષક સંઘના પદાધિકારીઓ પણ ખાસ હાજર રહ્યા હતા. આ બેઠકમાં નક્કી થયા મુજબ, ૧૭ જૂનથી ૨૦ જૂન દરમિયાન સતત ત્રણ દિવસ સુધી રાજ્યના તમામ ૩૩ જિલ્લા મથકો પર કલેક્ટર કચેરી ખાતે શિક્ષકો પ્રતીક ધરણા પર બેસશે. ખાસ કરીને અમદાવાદ જેવા મેગા સિટીમાં પણ આ આંદોલનની વ્યાપક અસરો જોવા મળશે. અમદાવાદમાં શિક્ષકો દ્વારા કલેક્ટર કચેરી ખાતે બપોરે ૩:૦૦ વાગ્યાથી સાંજના ૫:૦૦ વાગ્યા સુધી શાંતિપૂર્ણ પરંતુ મક્કમ રીતે ધરણા પ્રદર્શન કરવામાં આવશે અને ત્યારબાદ કલેક્ટરશ્રીને મુખ્યમંત્રી સંબોધિત આવેદનપત્ર સુપ્રત કરવામાં આવશે.
જૂની પેન્શન યોજના અને ગ્રેડ-પે સહિતની અન્ય પડતર માંગણીઓ પણ ગાજશે
શિક્ષકો આ આંદોલન માત્ર TET ના મુદ્દા પૂરતું સીમિત રાખવા નથી માંગતા. આ વૈશ્વિક મંચ પર તેઓ પોતાની અન્ય વર્ષો જૂની પડતર માંગણીઓ પણ બુલંદ કરશે, જેમાં મુખ્યત્વે નીચેની બાબતોનો સમાવેશ થાય છે:
- જૂની પેન્શન યોજના (OPS): ૧ એપ્રિલ ૨૦૦૫ પછી ભરતી થયેલા તમામ શિક્ષકોને નવી પેન્શન નીતિના બદલે જૂની પેન્શન યોજનાનો લાભ આપવો.
- ગ્રેડ પે વિસંગતતા: ધોરણ ૬ થી ૮ માં ફરજ બજાવતા શિક્ષકોને તેમની લાયકાત અને કામગીરી મુજબ અલગથી ઉચ્ચ ગ્રેડ પે મંજૂર કરવો.
- શાળાનો ચાર્જ: રાજ્ય સરકાર દ્વારા STET આચાર્યોને આપવામાં આવેલા વધારાની શાળાઓના ગેરવાજબી ચાર્જ અંગે તાત્કાલિક યોગ્ય અને શિક્ષક હિતમાં નિર્ણય લેવો.
આમ, એક તરફ ખેડૂતોનું આંદોલન અને બીજી તરફ અચાનક શિક્ષણ જગતમાં ફાટી નીકળેલો આ મોટો અસંતોષ આગામી દિવસોમાં ગુજરાતના રાજકારણમાં અને શાસક પક્ષ માટે ભારે ચિંતાનો વિષય બની શકે છે તેમ રાજકીય વિશ્લેષકો માની રહ્યા છે.