વોશિંગ્ટનઃ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને ઐતિહાસિક સ્થળોનાં નામ પોતાના નામ પરથી રાખવાનો ખાસ શોખ હોવાનું માનવામાં આવે છે. ઈરાન સાથે વધતા તણાવ વચ્ચે રાષ્ટ્રપતિએ આ વલણને એક પગલું આગળ લઈ જતા જણાવ્યું કે શાંતિ સમજૂતી માટે ઈરાને હોર્મુઝ જળસંધિને ઓઇલ પરિવહન માટે ખુલ્લી રાખવી જોઈએ અને તેમણે આ મહત્વપૂર્ણ સમુદ્રી માર્ગને સ્ટ્રેટ ઓફ ટ્રમ્પ” નામ આપ્યું હતું.
તેમના બીજા કાર્યકાળ દરમિયાન વોશિંગ્ટનમાં ઘણી જગ્યાઓને પોતાનાં નામ સાથે જોડનારા ટ્રમ્પે કહ્યું હતું કે તેમની આ ટિપ્પણી એક “ભૂલ” હતી, પરંતુ તરત જ ઉમેર્યું કે મારાથી કોઈ ભૂલ થતી નથી.
તેમના આ નિવેદનથી લોકોમાં હાસ્ય અને આશ્ચર્ય બંને જોવા મળ્યાં, પરંતુ આ સમાચાર પાછળ એક ગંભીર પ્રશ્ન પણ છે: શું કોઈ નેતા — ભલે તે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ જ કેમ ન હોય — કોઈ આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદ્રી માર્ગનું નામ બદલી શકે? અને જો નહીં, તો આવા નિવેદનનું મહત્વ શું છે?
શું ખરેખર હોર્મુઝ જળસંધિનું નામ બદલી શકાય?
આનો સીધો જવાબ છે — નહીં.
હોર્મુઝ જેવી આંતરરાષ્ટ્રીય જળસંધિઓ સંયુક્ત રાષ્ટ્રના સમુદ્રી કાયદા કરાર (United Nations Convention on the Law of the Sea) જેવા વૈશ્વિક કરારો હેઠળ સંચાલિત થાય છે. તેથી કોઈ એક દેશ અથવા નેતાને એકતરફી રીતે તેનું નામ બદલવાનો અધિકાર નથી.
આવાં નામો લાંબા સમયથી ચાલતી પરંપરા, નકશાઓ, આંતરરાષ્ટ્રીય કરારો, નૌકાવહન સિસ્ટમ અને વૈશ્વિક વેપારમાં મળેલી માન્યતા આધારે સ્વીકારવામાં આવે છે. તેઓ તમામ દેશોની સહમતીથી જ માન્ય બને છે, કોઈ એક વ્યક્તિના નિર્ણયથી નહીં. તેથી કાનૂની રીતે “સ્ટ્રેટ ઓફ ટ્રમ્પ” નામનું કોઈ અસ્તિત્વ નથી અને તેને સત્તાવાર રીતે અપનાવી શકાય તેમ નથી.
