દેશમાં એસઆઈઆર (Special Intensive Revision – SIR) ને લઈને ચાલી રહેલા વિવાદ અને રાજકીય ચર્ચાઓ વચ્ચે ગુરુવારે ચૂંટણી પંચે એક અત્યંત મહત્વનો નિર્ણય લીધો છે. ભારતીય ચૂંટણી પંચ દ્વારા દેશના 17 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં મતદાતા યાદીઓની સમીક્ષા માટે ‘વિશેષ સંક્ષિપ્ત પુનરીક્ષણ’ (SSR) યોજવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. આ યાદીમાં એવા રાજ્યો પણ સામેલ છે જ્યાં આગામી વર્ષ 2027 માં વિધાનસભા ચૂંટણીઓ યોજાવાની છે. ચૂંટણી પંચે ઉત્તર પ્રદેશ, ઉત્તરાખંડ, પંજાબ, મણિપુર અને ગોવા સહિતના રાજ્યોના મુખ્ય નિર્વાચન અધિકારીઓને પત્ર લખીને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ સુધારણા કાર્યક્રમ માટે 1 જાન્યુઆરી 2027 ને પાત્રતા તિથિ (Qualifying Date) ગણવામાં આવશે.
શું છે આ અભિયાનનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય?
ચૂંટણી પંચના જણાવ્યા અનુસાર, આ વિશેષ સંક્ષિપ્ત પુનરીક્ષણ (SSR) નો મુખ્ય હેતુ તમામ પાત્ર નાગરિકો, ખાસ કરીને યુવાનો અને પ્રથમ વખત મતદાન કરનારાઓને મતદાતા યાદીમાં ઉમેરવાનો છે. આ ઉપરાંત યાદીમાં રહેલી ભૂલો સુધારવા અને નામ કે સરનામામાં સુધારા-વધારાની પ્રક્રિયાને વધુ પારદર્શક બનાવવાનો છે. ઉલ્લેખનીય છે કે 403 સભ્યો ધરાવતી ઉત્તર પ્રદેશ વિધાનસભાનો કાર્યકાળ આગામી વર્ષે 22 મે ના રોજ પૂર્ણ થઈ રહ્યો છે. જ્યારે 60 સભ્યો ધરાવતી મણિપુર, 40 સભ્યો ધરાવતી ગોવા, 117 સભ્યો ધરાવતી પંજાબ અને 70 સભ્યો ધરાવતી ઉત્તરાખંડ વિધાનસભાનો કાર્યકાળ માર્ચ 2027 માં પૂર્ણ થશે. ‘લોક પ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમ, 1950’ હેઠળ ચૂંટણી પંચને વિધાનસભાનો કાર્યકાળ પૂર્ણ થવાના 6 મહિના પહેલાં ચૂંટણી યોજવાની સત્તા મળેલી છે.
હવામાન અને પરિસ્થિતિઓનું ખાસ ધ્યાન રખાશે
ચૂંટણી પંચે સ્પષ્ટતા કરી છે કે જે રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં હાલમાં SIR ની પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે અથવા હાલમાં જ પૂર્ણ થઈ છે, ત્યાં SSR ના કાર્યક્રમની તારીખો હવામાન અને સ્થાનિક પરિસ્થિતિઓને ધ્યાનમાં રાખીને યોગ્ય સમયે જાહેર કરવામાં આવશે. આ રાજ્યોની યાદીમાં આંધ્ર પ્રદેશ, અરુણાચલ પ્રદેશ, ચંદીગઢ, દાદરા અને નાગર હવેલી, દમણ અને દીવ, હરિયાણા, ઝારખંડ, કર્ણાટક, મહારાષ્ટ્ર, મેઘાલય, મિઝોરમ, નાગાલેન્ડ, દિલ્હી, ઓડિશા, સિક્કિમ, ત્રિપુરા અને તેલંગાણાનો સમાવેશ થાય છે. આ સિવાય હિમાચલ પ્રદેશ, જમ્મુ-કાશ્મીર અને લદ્દાખ જેવા પહાડી વિસ્તારોમાં પણ હવામાનની સ્થિતિ જોઈને સમીક્ષા કાર્યક્રમ જાહેર કરાશે.
યુવા મતદારો માટે ખાસ તક
2 નવેમ્બરથી શરૂ થઈ રહેલા આ SSR કાર્યક્રમ દરમિયાન એવા યુવાનોને પણ એડવાન્સમાં અરજી કરવાની તક મળશે, જેઓ આગામી વર્ષે 1 એપ્રિલ, 1 જુલાઈ અને 1 ઓક્ટોબર સુધીમાં 18 વર્ષની ઉંમર પૂર્ણ કરવા જઈ રહ્યા છે. આ પદ્ધતિથી નવી પેઢીના મતદારોને મતદાતા યાદીમાં જોડાવવું વધુ સરળ બનશે.