પાછલા કેટલાક દિવસોમાં તમારા કે તમારી આસપાસના લોકોના મોબાઈલ ફોન પર અચાનક એક જોરદાર અને વિચિત્ર એલાર્મ વાગ્યું હશે અને સાથે જ સ્ક્રીન પર એક ઈમર્જન્સી પૉપ-અપ મેસેજ ફ્લેશ થયો હશે. કુદરતી આપત્તિઓ સામે એલર્ટ કરતી આ સરકારી સેવા હવે થોડા દિવસો માટે તમારા મોબાઈલમાં જોવા કે સાંભળવા નહીં મળે. રાષ્ટ્રીય આપત્તિ વ્યવસ્થાપન સત્તામંડળે આ ‘સેલ બ્રોડકાસ્ટ એલર્ટ સિસ્ટમ’ ને હાલ પૂરતી સ્થગિત કરવાનો મહત્વનો નિર્ણય લીધો છે. નિષ્ણાતોના મતે, સિસ્ટમમાં કેટલાક જરૂરી સુધારા-વધારા અને ટેકનિકલ રિવ્યુ પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા બાદ આ સેવા ફરીથી ધમધમતી કરવામાં આવશે.
શું હતી આ સેલ બ્રોડકાસ્ટ અને NDMA ની ખાસ કટોકટી સેવા?
દેશના નાગરિકોને પૂર, વાવાઝોડું, ભૂકંપ કે ભારે વરસાદ જેવી કુદરતી આપત્તિઓથી સમય પહેલા જ જાગૃત કરવા માટે NDMA દ્વારા આ વિશેષ એસએમએસ (SMS) સેવા તૈયાર કરવામાં આવી હતી. સરકાર દ્વારા હજુ ગત મે માસમાં જ આ સેવાની સત્તાવાર શરૂઆત કરવામાં આવી હતી. આ સિસ્ટમ કાર્યરત થયા બાદ, ઉત્તર ભારત સહિત દેશના ઘણા વિસ્તારોમાં ધૂળની ડમરીઓ સાથેના તોફાન કે મુસળધાર વરસાદની આગાઉથી ચેતવણી આપવા માટે લોકોના ફોન આપોઆપ વાગવા લાગતા હતા. આ સેવામાં એલાર્મનો અવાજ સામાન્ય રિંગટોન કે મેસેજ ટોન કરતાં ઘણો અલગ અને અત્યંત તેજ રાખવામાં આવ્યો હતો, જેથી યુઝર ગમે તે કામમાં વ્યસ્ત હોય તો પણ તેનું ધ્યાન તરત જ આ કટોકટીના સંદેશ તરફ ખેંચાઈ જાય અને તે સુરક્ષિત સ્થાન પર પહોંચી શકે.
સેવા અચાનક બંધ કરવા પાછળનું મુખ્ય કારણ શું છે?
આ સેવાની શરૂઆતના માત્ર 1 મહિનાની અંદર જ તેને અસ્થાયી રૂપે શા માટે રોકી દેવામાં આવી, તે અંગે સરકાર કે સંબંધિત વિભાગ તરફથી કોઈ ચોક્કસ સત્તાવાર કારણ જાહેર કરવામાં આવ્યું નથી. જો કે, સરકારી વર્તુળો અને ટેકનિકલ નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે, દેશની કેટલીક અગ્રણી તકનીકી એજન્સીઓ સાથે મળીને આ સેવાની વ્યાપક સમીક્ષા (Review) કરી રહી છે.
આ સેલ બ્રોડકાસ્ટ ટેકનોલોજીને વધુ સચોટ, ક્ષતિરહિત અને લોકેશન આધારિત પર્ફેક્ટ બનાવવા માટે આ અસ્થાયી વિરામ લેવાયો છે. ટૂંક જ સમયમાં આ સિસ્ટમમાં આધુનિક સુધારા કરીને તેને નવેસરથી લોન્ચ કરવામાં આવશે.
ઇન્ટરનેટ વગર કામ કરતી આ સિસ્ટમની અદભૂત ખાસિયતો
આ ડિજિટલ એલર્ટ સિસ્ટમ આધુનિક ભારતના આપત્તિ વ્યવસ્થાપન માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ છે, કારણ કે તેની ટેકનિકલ ખાસિયતો સામાન્ય મેસેજિંગ કરતાં તદ્દન અલગ છે:
ઇન્ટરનેટ વિના કાર્યક્ષમ: આ સેવાની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે જો તમારા મોબાઈલમાં ઈન્ટરનેટ કનેક્શન (ડેટા) બંધ હોય અથવા નેટવર્ક નબળું હોય, તો પણ આ ઈમર્જન્સી એલર્ટ સેકન્ડોમાં તમારા ફોન પર પહોંચી જાય છે.
ઇન્સ્ટન્ટ ડિલિવરી: બ્રોડકાસ્ટ મેસેજ હોવાના કારણે આ એલર્ટ મોકલવામાં સહેજ પણ સમય બગડતો નથી અને એકસાથે લાખો મોબાઈલ યુઝર્સને સેકન્ડના ભાગમાં મળી જાય છે.
ચોક્કસ લોકેશન ટાર્ગેટ: આ સિસ્ટમ માત્ર એ જ ભૌગોલિક લોકેશન કે ટાવર વિસ્તારમાં સંદેશ મોકલે છે જ્યાં કુદરતી આફત કે જોખમની મહત્તમ આશંકા હોય, જેથી અન્ય વિસ્તારોના લોકો બિનજરૂરી પરેશાન ન થાય.
નોંધનીય છે કે, આ અત્યાધુનિક સેલ બ્રોડકાસ્ટ ટેકનોલોજીને ટેલિકોમ્યુનિકેશન વિભાગની અગ્રણી સંસ્થા C-DOT (સેન્ટર ફોર ડેવલપમેન્ટ ઓફ ટેલિમેટિક્સ) અને કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે સંયુક્ત રીતે સખત મહેનત બાદ દેશવાસીઓની સુરક્ષા માટે તૈયાર કરી છે.