ભૂતપૂર્વ સોલિસિટર જનરલ હરીશ સાલ્વેએ IANS સાથેની એક મુલાકાતમાં, ઈન્ડિયા બ્લોકના નેતાઓ દ્વારા CJI ને મળવાના પ્રયાસને “સંપૂર્ણ મૂર્ખતા” ગણાવ્યો. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે સુપ્રીમ કોર્ટનો ઉપયોગ રાજકીય સાધન તરીકે થઈ રહ્યો છે.
પ્રખ્યાત વકીલ અને ભારતના ભૂતપૂર્વ સોલિસિટર જનરલ હરીશ સાલ્વેએ સુપ્રીમ કોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ સાથે મુલાકાત કરવાના વિપક્ષના પ્રયાસ અને વિરોધ પ્રદર્શનોની આકરી ટીકા કરી છે. IANS સાથેની એક મુલાકાતમાં તેમણે વિપક્ષના આ પગલાને ‘સંપૂર્ણ મૂર્ખતા’ગણાવી અને આરોપ લગાવ્યો કે સુપ્રીમ કોર્ટનો ઉપયોગ રાજકીય હથિયાર તરીકે થઈ રહ્યો છે. તેમણે કહ્યું કે બંધારણ અધિકારો આપે છે, પરંતુ તેનો ઉપયોગ કાયદાની મર્યાદા અને બંધારણીય મર્યાદામાં થવો જોઈએ.
CJI ને મળવાના પ્રયાસ અંગે ઉઠાવવામાં આવેલા પ્રશ્નો
હરીશ સાલ્વેએ કહ્યું કે ઈન્ડિયા બ્લોકના નેતાઓ પાસે ઘણા વરિષ્ઠ વકીલો છે. તેથી, તેમણે સમજવું જોઈએ કે મુખ્ય ન્યાયાધીશ દરેક કેસ વ્યક્તિગત રીતે સાંભળતા નથી. CJI જે બેન્ચને કેસ સોંપે છે તે સુનાવણી કરે છે અને તેનો ચુકાદો આપે છે. જો વિપક્ષ બંધારણમાં માનવાનો દાવો કરે છે, તો તેણે ન્યાયતંત્ર સમક્ષ રાજકીય માંગણીઓ કરવાને બદલે નિર્ધારિત કાનૂની પ્રક્રિયાનું પાલન કરવું જોઈએ.તેમના મતે આ રીતે CJI ને મળવાનો પ્રયાસ સમજણ બહારનો છે.
કોર્ટના નિર્ણય સાથે અસંમત થવું એ ન્યાયતંત્રમાં અવિશ્વાસ દર્શાવતો નથી. સાલ્વેએ કહ્યું કે નિર્ણય સાથે અસંમત થવું અને સમગ્ર ન્યાયતંત્રમાં અવિશ્વાસ વ્યક્ત કરવો એ બે અલગ અલગ બાબતો છે. કોઈ પણ કોર્ટના નિર્ણયની ટીકા કરી શકે છે અને તેની વિરુદ્ધ કાનૂની દલીલો રજૂ કરી શકે છે, પરંતુ આ ન્યાયતંત્ર પર પ્રશ્ન ઉઠાવવાનું કારણ નથી. અગાઉ, વકીલોને કોર્ટના કેસ પર જાહેરમાં ટિપ્પણી કરવાનું ટાળવાનું શીખવવામાં આવતું હતું. હવે, કેસોનું રાજકારણ થવાથી આ પ્રથા નબળી પડી રહી હોય તેવું લાગે છે. તેમના મતે, જ્યારે કોઈ પક્ષને ઇચ્છિત નિર્ણય મળતો નથી, ત્યારે તેઓ ન્યાયતંત્રમાં વિશ્વાસનો અભાવ વ્યક્ત કરવાનું શરૂ કરે છે. આ દેશના ભવિષ્ય માટે દુર્ભાગ્યપૂર્ણ છે.
વિરોધ કરવાના અધિકાર અંગે સાલ્વેએ જણાવ્યું હતું કે બંધારણની કલમ 19 હેઠળ આપવામાં આવેલા અધિકારોનો ઉપયોગ ફક્ત કાયદાના દાયરામાં જ થઈ શકે છે. જો પોલીસ વિરોધ કરવાની પરવાનગી ન આપે, તો તેમના નિર્ણયને યોગ્ય કાનૂની પ્રક્રિયા દ્વારા કોર્ટમાં પડકારી શકાય છે. કોઈ વ્યક્તિ પોલીસના આદેશને ગેરકાયદેસર ગણીને પોતાની જાતે અનાદર કરી શકતી નથી, અને પછી રોકવામાં આવે ત્યારે તેના અધિકારોના ઉલ્લંઘનનો દાવો કરી શકતી નથી. તેમના મતે સુપ્રીમ કોર્ટે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે વિરોધ કરવાનો અધિકાર કોઈને કાયદાથી ઉપર નથી બનાવતો.
મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરના કિસ્સામાં પ્રક્રિયા આવશ્યક છે
મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારને લગતા વિવાદ અંગે સાલ્વેએ જણાવ્યું હતું કે નિષ્કર્ષ પર જવાની જરૂર નથી. સુપ્રીમ કોર્ટે ચૂંટણી પંચ પાસેથી જવાબ માંગ્યો છે અને સંબંધિત રેકોર્ડની તપાસ કર્યા પછી જ આ મામલાનો નિર્ણય લેશે. જો કોઈ ગેરરીતિઓ મળી આવે, તો તે મુજબ બંધારણીય પ્રક્રિયાઓનું પાલન કરી શકાય છે. જો કે, સુપ્રીમ કોર્ટ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરને સીધા પદ પરથી દૂર કરી શકતી નથી. સાલ્વેએ એમ પણ કહ્યું કે રાજકીય વિવાદ ઊભો કરવાને બદલે, કોર્ટની સુનાવણી અને તેના નિર્ણયની રાહ જોવી જોઈએ.
બંધારણીય સંસ્થાઓને નબળી પાડવી લોકશાહી માટે હાનિકારક છે. સાલ્વેએ જણાવ્યું હતું કે દેશની અંદર સરકારો બદલાય છે, પરંતુ બંધારણીય સંસ્થાઓનું સન્માન અને મજબૂતીકરણ કરવું જોઈએ. ન્યાયતંત્ર, વિધાનસભા, કારોબારી અને ચૂંટણી પંચની પોતપોતાની જવાબદારીઓ છે. લોકશાહી ત્યારે જ યોગ્ય રીતે કાર્ય કરી શકે છે જ્યારે આ સંસ્થાઓની ભૂમિકાઓ અને અધિકારોનું સન્માન કરવામાં આવે. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે વર્તમાન વિરોધ પ્રદર્શનો પાછળ વિદેશી ભંડોળ અને બાહ્ય હસ્તક્ષેપ હોઈ શકે છે. તેમણે નેપાળ, શ્રીલંકા અને બાંગ્લાદેશમાં બનેલી ઘટનાઓનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો. જોકે, ઇન્ટરવ્યુમાં વિદેશી ભંડોળ અને બાહ્ય દળો અંગેના આ આરોપોની સ્વતંત્ર રીતે પુષ્ટિ કરવામાં આવી નથી. સાલ્વેએ જણાવ્યું હતું કે બંધારણીય સંસ્થાઓનું રક્ષણ કરવાની અને કાયદાના ઉલ્લંઘનને સંબોધવાની જવાબદારી સરકારની છે. તેમણે ભાર મૂક્યો હતો કે અધિકારો જવાબદારીઓ સાથે આવે છે, અને લોકશાહીમાં, કોઈને પણ કાયદાથી ઉપર ન માનવું જોઈએ.
