આજના સમયમાં આધાર કાર્ડ દેશના દરેક સામાન્ય અને ખાસ નાગરિક માટે જીવનનો એક અનિવાર્ય હિસ્સો બની ગયું છે. સરકારી યોજનાઓનો લાભ લેવો હોય, બેંકમાં નવું ખાતું ખોલાવવું હોય, નવી કાર ખરીદવી હોય કે નવું મોબાઇલ કનેક્શન (સિમ કાર્ડ) મેળવવું હોય, દરેક નાના-મોટા કામ માટે આધાર ડેટા અને બાયોમેટ્રિક વેરિફિકેશન અનિવાર્ય છે. પરંતુ ડિજિટલ ક્રાંતિની સાથે-સાથે બાયોમેટ્રિક ચોરી અને ફ્રોડના કિસ્સા પણ સામે આવતા રહે છે. શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે તમારી જાણ બહાર તમારા બાયોમેટ્રિક (અંગૂઠાના નિશાન અથવા આંખોની કીકી) નો કોઈ ખોટો ઉપયોગ તો નથી કરી રહ્યું ને?
આ ચિંતાને દૂર કરવા માટે યુનિક આઇડેન્ટિફિકેશન ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા (UIDAI) એ સામાન્ય જનતાને એક ખૂબ જ શક્તિશાળી ઓનલાઇન ટૂલ આપ્યું છે. આ સુવિધા દ્વારા તમે સરળતાથી જાણી શકો છો કે છેલ્લા 6 મહિનામાં તમારું આધાર કાર્ડ કઈ જગ્યાએ, ક્યારે અને કઈ સંસ્થા દ્વારા એક્સેસ કરવામાં આવ્યું છે.
ઓનલાઇન ઓથન્ટિકેશન હિસ્ટ્રી ચેક કરવાની સંપૂર્ણ સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ પ્રોસેસ
જો તમે તમારા આધારની સુરક્ષા તપાસવા માંગો છો, તો નીચે આપેલા સરળ સ્ટેપ્સ ફોલો કરીને ઘર બેઠા આખી હિસ્ટ્રી જોઈ શકો છો:
સ્ટેપ 1: સૌથી પહેલા UIDAI ની સત્તાવાર અને સિક્યોર વેબસાઇટ https://myaadhaar.uidai.gov.in/ પર વિઝીટ કરો.
સ્ટેપ 2: હોમ પેજ પર જઈને તમારા ૧૨ આંકડાના વિશિષ્ટ નંબર અને તમારા રજિસ્ટર્ડ મોબાઇલ પર આવેલા વન ટાઇમ પાસવર્ડ (OTP) નો ઉપયોગ કરીને સુરક્ષિત લોગિન કરો.
સ્ટેપ 3: લોગિન થયા પછી સ્ક્રીન પર દેખાતા વિવિધ ફીચર્સમાંથી ‘Authentication History’ (ઓથન્ટિકેશન હિસ્ટ્રી) વાળા વિકલ્પ પર ક્લિક કરો.
સ્ટેપ 4: અહીં તમને સમયગાળો પસંદ કરવાનો ઓપ્શન મળશે, જ્યાં તમે છેલ્લા 6 મહિનાની અવધિ સેટ કરી શકો છો. આ સાથે તમે ઓથન્ટિકેશનનો પ્રકાર પણ ફિલ્ટર કરી શકો છો (જેમ કે માત્ર બાયોમેટ્રિક અથવા માત્ર ઓટીપી વ્યવહારો).
હિસ્ટ્રી રિપોર્ટ ડાઉનલોડ કર્યા પછી તેમાં કઈ વિગતો જોવા મળશે?
જ્યારે તમારી સ્ક્રીન પર હિસ્ટ્રીનો સત્તાવાર રિપોર્ટ ખુલશે, ત્યારે તેમાં નીચે મુજબની ચોક્કસ વિગતો સ્પષ્ટ શબ્દોમાં નોંધાયેલી હશે:
ઓથન્ટિકેશન મોડ: તમારા ડેટાને પ્રમાણિત કરવા માટે કઈ પદ્ધતિનો ઉપયોગ થયો હતો, એટલે કે બાયોમેટ્રિક (અંગૂઠાનું નિશાન), આઇરિસ (આંખોની પુતળી) અથવા માત્ર ઓટીપી (OTP).
ચોક્કસ સમય અને તારીખ: રિપોર્ટમાં એ સ્પષ્ટ લખાશે કે કઈ તારીખે અને કયા ચોક્કસ કલાકે (સમયે) તમારું વેરિફિકેશન કરવામાં આવ્યું હતું.
સંસ્થાનું નામ: સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે જે તે સરકારી વિભાગ, પ્રાઇવેટ કે સરકારી બેંક અથવા ટેલિકોમ કંપની (જેમ કે જિયો, એરટેલ વગેરે) જેણે પણ તમારો આધાર ડેટા એક્સેસ કર્યો હશે, તે ચોક્કસ એજન્સી કે સંસ્થાનું નામ ત્યાં લખેલું જોવા મળશે.
બાયોમેટ્રિક ફ્રોડથી બચવા માટે ઓનલાઇન લોકિંગ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરો
જો તમે ઈચ્છો છો કે તમારી પરવાનગી વગર કોઈ પણ વ્યક્તિ તમારા અંગૂઠા કે આંખોના નિશાનનો દુરુપયોગ ન કરી શકે, તો પ્રશાસન તમને બાયોમેટ્રિક ડેટા લોક કરવાની સુવિધા આપે છે:
આ માટે તમારે ‘My Aadhaar’ પોર્ટલ અથવા ગુગલ પ્લે સ્ટોર/એપલ એપ સ્ટોર પરથી સત્તાવાર mAadhaar મોબાઇલ એપ્લિકેશન ડાઉનલોડ કરવાની રહેશે.
એપમાં લોગિન કરીને ‘Lock/Unlock Biometrics’ ના વિકલ્પને પસંદ કરી તમે તમારા બાયોમેટ્રિક્સને કાયમી ધોરણે લોક કરી શકો છો.
લોક કર્યા પછી કોઈ પણ મશીન તમારો અંગૂઠો સ્વીકારશે નહીં. જ્યારે પણ તમારે બેંક, રજિસ્ટ્રી ઓફિસ કે સિમ કાર્ડ લેવા માટે અંગૂઠો લગાવવાની જરૂર પડે, ત્યારે તમે આ જ એપ ખોલીને માત્ર 10 મિનિટ માટે તેને ઓનલાઇન ‘અનલોક’ પણ કરી શકો છો. સમય પૂરો થતાં જ તે આપમેળે ફરી લોક થઈ જશે.
જો કોઈ શંકાસ્પદ વ્યવહાર કે ખોટો ઉપયોગ દેખાય તો શું કરવું?
ઓથન્ટિકેશન હિસ્ટ્રી ચેક કરતી વખતે જો તમને કોઈ એવો ટ્રાન્ઝેક્શન કે વેરિફિકેશન જોવા મળે જે તમે પોતે ક્યારેય કર્યું નથી, તો તેને બિલકુલ હળવાશથી ન લો. આવી સ્થિતિમાં તમે તાત્કાલિક UIDAI ના સત્તાવાર અને ચોવીસ કલાક કાર્યરત હેલ્પલાઇન નંબર 1947 પર કોલ કરીને તમારી ફરિયાદ નોંધાવી શકો છો. આ સિવાય તમે સત્તાવાર વેબ પોર્ટલ પર જઈને પણ ઓનલાઇન ફરિયાદ (Online Complaint) દાખલ કરી શકો છો, જેથી સમયસર તપાસ થઈ શકે અને ફ્રોડ કરનારાઓ સામે કાયદેસરની કડક કાર્યવાહી હાથ ધરી શકાય.