બગદાદ (ઇરાક): દક્ષિણ ઇરાકની એક પ્રતિષ્ઠિત યુનિવર્સિટીમાં મહિલા વિદ્યાર્થિનીઓના વર્ગોમાંથી પુરુષ પ્રોફેસરોને હટાવી દેવાના નિર્ણય બાદ ભારે હોબાળો મચી ગયો છે. આ નિર્ણયના વિરોધમાં સેંકડો મહિલા વિદ્યાર્થિનીઓ રસ્તા પર ઉતરી આવી છે. સામાજિક કાર્યકરોએ યુનિવર્સિટીના આ પગલાની સરખામણી અફઘાનિસ્તાનમાં તાલિબાન શાસન દ્વારા લાદવામાં આવેલા કડક લિંગભેદ (જેન્ડર સેગ્રિગેશન) સાથે કરી છે.
બ્રિટિશ અખબાર ‘ધ ગાર્ડિયન’ના અહેવાલ મુજબ, દક્ષિણ ઇરાકની અલ-કાદિસિયાહ યુનિવર્સિટી (Al-Qadisiyah University) ખાતે અંદાજે ૪૦૦ જેટલી મહિલા વિદ્યાર્થિનીઓએ એકત્ર થઈને ઉગ્ર વિરોધ પ્રદર્શન કર્યું હતું અને તેમના પુરુષ પ્રોફેસરોને તાત્કાલિક પુનઃસ્થાપિત (ફરીથી નિયુક્ત) કરવાની માંગ કરી હતી. બીજી તરફ, યુનિવર્સિટી વહીવટીતંત્રે પોતાના બચાવમાં જણાવ્યું હતું કે મહિલા વિદ્યાર્થિનીઓના પરિવારોની વિનંતી પર પુરુષો અને મહિલાઓના “ભેગા થવાને રોકવા” (prevent the mixing) માટે આ પગલું લેવામાં આવ્યું છે.
વિરોધ કરી રહેલી વિદ્યાર્થિનીઓએ જણાવ્યું હતું કે, શૈક્ષણિક વર્ષના આ મહત્વપૂર્ણ તબક્કે લેવાયેલા આ નિર્ણયથી તેમના ગ્રેજ્યુએશન પ્રોજેક્ટ્સ અને સંશોધન (રિસર્ચ) કાર્યમાં ભારે વિક્ષેપ પડ્યો છે. વિદ્યાર્થિનીઓનું કહેવું છે કે હવે તેમના રિસર્ચ સુપરવાઇઝર બદલવાથી તેમના માટે સમયસર અભ્યાસ અને પ્રોજેક્ટ પૂર્ણ કરવા અત્યંત મુશ્કેલ બની જશે. વધુમાં, વિદ્યાર્થિનીઓએ એવો પણ ગંભીર આક્ષેપ કર્યો હતો કે જ્યારે તેમણે આ ફેરફાર સામે વાંધો ઉઠાવ્યો, ત્યારે યુનિવર્સિટીના અધિકારીઓએ તેમને ઉદ્ધતાઈભર્યો જવાબ આપતા કહ્યું હતું કે જો તેમને આ નિર્ણય મંજૂર ન હોય તો તેમણે અભ્યાસ છોડી દેવો (ડ્રોપ આઉટ થઈ જવું) જોઈએ.
કાર્ડિફ યુનિવર્સિટીના ઇરાકી-બ્રિટિશ નારીવાદી સંશોધક બાલસમ મુસ્તફાએ આ ઘટનાની ટીકા કરતા જણાવ્યું હતું કે, યુનિવર્સિટીએ પુખ્ત વયની વિદ્યાર્થિનીઓ સાથે એવું વર્તન કર્યું છે “જાણે કે તેઓ સગીર (બાળકો) હોય અને તેમને પોતાના શૈક્ષણિક જીવનને અસર કરતા નિર્ણયો સામે વાંધો ઉઠાવવાનો કોઈ અધિકાર જ ન હોય.”
અફઘાનિસ્તાનમાં કન્યા કેળવણી પરના પ્રતિબંધ સાથે સરખામણી
ઇરાકની આ યુનિવર્સિટીમાં ઊભો થયેલો લિંગભેદનો વિવાદ અફઘાનિસ્તાનની પરિસ્થિતિની યાદ અપાવે છે, જ્યાં તાલિબાને સમગ્ર દેશમાં મહિલાઓ અને છોકરીઓના શિક્ષણ પર અત્યંત કડક પ્રતિબંધો લાદ્યા છે. ઓગસ્ટ ૨૦૨૧માં સત્તામાં પાછા ફર્યા બાદ તાલિબાને છોકરીઓને માધ્યમિક શાળાઓમાં જતી અટકાવી હતી અને ત્યારબાદ યુનિવર્સિટી શિક્ષણ પર પણ પ્રતિબંધ મૂકી દીધો હતો. યુનેસ્કો (UNESCO)ના જણાવ્યા અનુસાર, અફઘાનિસ્તાન વિશ્વનો એકમાત્ર એવો દેશ છે જ્યાં છોકરીઓ અને મહિલાઓને માધ્યમિક અને ઉચ્ચ શિક્ષણથી સત્તાવાર રીતે વંચિત રાખવામાં આવી છે, જેના કારણે અંદાજે ૨૪ લાખ છોકરીઓનું શિક્ષણ છીનવાઈ ગયું છે. યુનેસ્કોએ આ પ્રતિબંધો તાત્કાલિક અને બિનશરતી હટાવવાની માંગ કરી છે.






