નવી દિલ્હી: સિંધુ જળ સંધિ (Indus Waters Treaty) અંગે ‘કોર્ટ ઓફ આર્બિટ્રેશન’ દ્વારા આપવામાં આવેલા ચુકાદાને ભારતે સખત શબ્દોમાં ફગાવી દીધો છે. મધ્યસ્થતા અદાલતને “ગેરકાયદેસર રીતે ગઠિત” ગણાવતા વિદેશ મંત્રાલયે (MEA) સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જળ-વહેંચણી કરારને સ્થગિત (અભેયન્સ) રાખવાનો ભારતનો નિર્ણય યથાવત અને અમલમાં રહેશે.
વિશ્વ બેંક દ્વારા ગઠિત આર્બિટ્રેશન પેનલે એવો દાવો કર્યો હતો કે સિંધુ જળ સંધિ હજુ પણ અમલમાં છે અને તેણે ભારતને જમ્મુ-કાશ્મીરમાં ચાલી રહેલા હાઇડ્રોઇલેક્ટ્રિક પ્રોજેક્ટ્સનું કામ મર્યાદિત કરવા જણાવ્યું હતું. આ ઉપરાંત, પેનલે જણાવ્યું હતું કે ભારત દ્વારા કરારને સ્થગિત કરવાનો તર્ક તેને રદ કરવાનો અધિકાર આપતો નથી.
ભારતે આ ચુકાદા અને તેને આપનારી અદાલત – બંનેના અધિકારક્ષેત્રને ફગાવી દીધા છે. વિદેશ મંત્રાલયે જારી કરેલા નિવેદનમાં જણાવ્યું છે કે, “આ સો-કોલ્ડ કોર્ટ ઓફ આર્બિટ્રેશનની સ્થાપના જ સિંધુ જળ સંધિની શરતોનું ગંભીર ઉલ્લંઘન કરીને કરવામાં આવી છે. ભારતે ક્યારેય આ ગેરકાયદેસર અદાલતના અસ્તિત્વને સ્વીકાર્યું નથી અને તેના કોઈ પણ નિર્ણય કે કાર્યવાહીમાં ભાગ લીધો નથી.”
મંત્રાલયે વધુમાં ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે ભારત નિર્ણાયક અને સાર્વભૌમ નિર્ણયો લેવા માટે સંપૂર્ણપણે સ્વતંત્ર છે. આ અદાલતના વર્તમાન કે ભવિષ્યના કોઈ પણ ચુકાદાની ભારતના દેશી પ્રોજેક્ટ્સ કે કાર્યવાહી પર કોઈ અસર પડશે નહીં.
ગયા વર્ષે એપ્રિલમાં પહેલગામ આતંકવાદી હુમલા બાદ પાકિસ્તાન સાથેના સંબંધો વણસતા ભારતે સિંધુ જળ સંધિને સ્થગિત કરી દીધી હતી. ૧૯૬૦માં ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે થયેલા આ કરારમાં રાવી, બિયાસ અને સતલજ નદીઓ ભારતને જ્યારે સિંધુ, જેલમ અને ચિનાબ નદીઓ પાકિસ્તાનને ફાળવવામાં આવી હતી. ભારતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે પાકિસ્તાન સતત આ કરારની વિવાદ નિવારણ વ્યવસ્થાનો દુરુપયોગ કરી રહ્યું છે.
