પશ્ચિમ એશિયામાં યુદ્ધના કારણે ઈંધણ પુરવઠામાં અવરોધ આવવાની શક્યતાને જોતા ભારત સરકારે 5 કિલોના એલપીજી સિલિન્ડરનો દૈનિક ક્વોટા બમણો કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. ખાસ કરીને પરપ્રાંતિય શ્રમિકો કે જેમની પાસે કાયમી ગેસ કનેક્શન નથી, તેમને આ નિર્ણયથી મોટી રાહત મળશે. આ સિલિન્ડર માટે માત્ર ઓળખપત્રની જરૂર હોય છે અને તે બજાર કિંમતે ઉપલબ્ધ છે. સરકારે આ સાથે જ કોમર્શિયલ ગેસના પુરવઠામાં પણ વધારો કર્યો છે અને જનતાને અપીલ કરી છે કે તેઓ ગભરાટમાં આવીને ઈંધણની ખરીદી (Panic Buying) ન કરે, કારણ કે દેશમાં પૂરતો સ્ટોક ઉપલબ્ધ છે.
પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયના સંયુક્ત સચિવ સુજાતા શર્માએ એક પ્રેસ બ્રીફિંગ દરમિયાન માહિતી આપી હતી કે સરકાર હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ચાલી રહેલા તણાવ પર સતત નજર રાખી રહી છે. સરકારની પ્રાથમિકતા અત્યારે ઘરેલું રાંધણ ગેસના પુરવઠાને સ્થિર રાખવાની છે. 5 કિલોના સિલિન્ડર, જે સામાન્ય રીતે શ્રમિકો અને નાના વેપારીઓ દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાય છે, તેની ઉપલબ્ધતા વધારવા માટે દરેક રાજ્યને સૂચના આપી દેવામાં આવી છે. ફેબ્રુઆરીમાં આશરે 77,000 આવા સિલિન્ડર વેચાયા હતા, પરંતુ માર્ચના અંત સુધીમાં આ આંકડો લાખોમાં પહોંચી ગયો છે. સોમવારના રોજ જ સમગ્ર દેશમાં 1.06 લાખથી વધુ 5 કિલોના સિલિન્ડરનું વેચાણ થયું છે, જે દર્શાવે છે કે માંગમાં મોટો ઉછાળો આવ્યો છે.
કિંમતોની વાત કરીએ તો, દિલ્હીમાં હાલમાં 5 કિલોના સિલિન્ડરની કિંમત 549 રૂપિયા છે, જ્યારે ઘરેલું વપરાશના 14.2 કિલોના સિલિન્ડરની કિંમત 913 રૂપિયા છે. 5 કિલોના સિલિન્ડરની વિશેષતા એ છે કે તે કોઈપણ સરનામાના પુરાવા વગર માત્ર ઓળખપત્ર બતાવીને સીધા ડિસ્ટ્રીબ્યુટર પાસેથી ખરીદી શકાય છે. આ સિલિન્ડર સબસિડી વગરના હોય છે અને બજારના ભાવે વેચાય છે. સરકારે અગાઉ કોમર્શિયલ ગેસના પુરવઠામાં કાપ મૂકીને તેને માત્ર 20 ટકા કરી દીધો હતો, પરંતુ હવે સ્થિતિની સમીક્ષા કર્યા બાદ તેને વધારીને 70 ટકા સુધી લઈ જવામાં આવ્યો છે.
સરકારે કાળાબજાર અને સંગ્રહખોરી સામે પણ લાલ આંખ કરી છે. ઈંધણની અછતની અફવાઓ ફેલાવીને વધુ કિંમત વસૂલનારાઓ સામે અત્યાર સુધીમાં દેશભરમાં 4,300 થી વધુ સ્થળોએ દરોડા પાડવામાં આવ્યા છે. મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સંગ્રહખોરી કરનારાઓ સામે કડક કાયદાકીય કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. નાગરિકોને ખાતરી આપવામાં આવી છે કે પેટ્રોલ પંપ અને ગેસ એજન્સીઓ પર પૂરતો જથ્થો છે, તેથી ખોટી અફવાઓમાં આવીને બિનજરૂરી સ્ટોક કરવાની જરૂર નથી. રિફાઈનરીઓમાં ઉત્પાદન વધારવામાં આવ્યું છે જેથી પુરવઠા સાંકળમાં કોઈ વિક્ષેપ ન પડે.
પાઇપલાઇન ગેસ (PNG) અને સીએનજી (CNG) ના પુરવઠામાં પણ હોસ્પિટલો અને ઘરોને પ્રથમ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત ખાતર અને ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રો માટે પણ વધારાનો ક્વોટા ફાળવવામાં આવ્યો છે. વૈશ્વિક બજારમાં કાચા તેલના ભાવ વધવા છતાં ભારત સરકારે ગ્રાહકો પર બોજ ન પડે તે માટે એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાં ઘટાડો કર્યો છે અને સ્થાનિક ઉપલબ્ધતા વધારવા માટે નિકાસ પર લેવી લાદી છે. સરકાર સીટી ગેસ નેટવર્કના વિસ્તરણમાં પણ તેજી લાવી રહી છે જેથી પરંપરાગત ઈંધણ પરની નિર્ભરતા ઘટાડી શકાય.
