મિડલ ઇસ્ટના (પશ્ચિમ એશિયા) રાજકારણ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધોને લઈને એક ખૂબ જ મોટા સમાચાર સામે આવ્યા છે. ઇરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાને (Masoud Pezeshkian) ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને ઇરાન પ્રવાસે આવવા માટે વિશેષ આમંત્રણ મોકલ્યું છે. આ રાજદ્વારી આમંત્રણ ઇરાનના શક્તિશાળી અને દિવંગત સર્વોચ્ચ નેતા અયાતુલ્લા અલી ખામેનેઇના (Ayatollah Ali Khamenei) અંતિમ સંસ્કાર વિધિમાં ભારત તરફથી પ્રતિનિધિત્વ કરવા માટે મોકલવામાં આવ્યું છે. અમેરિકા અને ઇઝરાયેલના ભીષણ હવાઈ હુમલામાં ખામેનેઇનું અવસાન થયું હતું, જેના કારણે સમગ્ર વિશ્વમાં તણાવ ફેલાઈ ગયો હતો. અમેરિકા સાથે એક મહત્વપૂર્ણ કરાર અને સમજૂતી પર હસ્તાક્ષર કર્યા પછી, ઇરાન સરકાર આ ભવ્ય અંતિમ સંસ્કાર કાર્યક્રમને પોતાની સૈન્ય શક્તિ, રાષ્ટ્રીય એકતા અને ઇરાનની સંપ્રભુતાના પ્રદર્શન (Show of Strength) તરીકે વૈશ્વિક મંચ પર પેશ કરી રહી છે.
યુદ્ધના કારણે અગાઉ મોકૂફ રખાયો હતો કાર્યક્રમ
અયાતુલ્લા અલી ખામેનેઇનું અવસાન 28 February 2026 ના રોજ અમેરિકા-ઇઝરાયેલના સંયુક્ત હવાઈ હુમલા દરમિયાન થયું હતું. તેમના નિધન બાદ તુરંત જ ભારત સરકાર વતી વિદેશ સચિવ વિક્રમ મિસરીએ નવી દિલ્હીમાં આવેલી ઇરાની એમ્બેસીની (દૂતાવાસ) મુલાકાત લીધી હતી અને ત્યાં શોક પુસ્તિકામાં ભારતનો સત્તાવાર શોક સંદેશ લખ્યો હતો.
મૂળ યોજના મુજબ ખામેનેઇના અંતિમ સંસ્કાર March મહિનામાં જ થવાના હતા, પરંતુ તે સમયે ઇરાન અને ઇઝરાયેલ વચ્ચે ભયાનક યુદ્ધ ફાટી નીકળતાં આ કાર્યક્રમ મુલતવી રાખવો પડ્યો હતો. હવે આ વિસ્તારમાં યુદ્ધ સત્તાવાર રીતે સમાપ્ત થઈ ગયું હોવાથી ઇરાનની સરકારે નવી તારીખો જાહેર કરી છે. જો કે, ભારતીય વિદેશ મંત્રાલય તરફથી હજુ એ સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું નથી કે આ હાઈ-પ્રોફાઈલ કાર્યક્રમમાં ભાગ લેવા માટે ભારત તરફથી પીએમ મોદી પોતે જશે કે અન્ય કોઈ વરિષ્ઠ મંત્રી કે રાજદ્વારી પ્રતિનિધિમંડળ મોકલવામાં આવશે.
5 દિવસનો સંપૂર્ણ કાર્યક્રમ (Schedule of Funeral)
ઇરાન સરકાર આ આયોજનને અત્યંત ભવ્ય અને ઐતિહાસિક બનાવવા માટે તમામ તૈયારીઓ પૂર્ણ કરી ચૂકી છે. આખો કાર્યક્રમ નીચે મુજબ યોજાશે:
4 અને 5 July: તેહરાનની પ્રખ્યાત ઇમામ ખુમેની ગ્રાન્ડ મોસલ્લા (Imam Khomeini Grand Mosalla) ખાતે ખામેનેઇના પાર્થિવ દેહને સામાન્ય જનતા અને સ્થાનિક નાગરિકોના અંતિમ દર્શન માટે રાખવામાં આવશે.
6 July: રાજધાની તેહરાનમાં એક વિશાળ અને ઐતિહાસિક અંતિમ યાત્રા (Procession) કાઢવામાં આવશે, જેમાં લાખો લોકો સ્વયંભૂ જોડાશે તેવી અપેક્ષા છે. તેહરાનમાં 24 Hours (૨૪ કલાક) સુધી સતત વિધિઓ ચાલશે અને આખા દેશમાં સરકારી રજા જાહેર થઈ શકે છે.
7 July: ઇરાનના પવિત્ર શહેર ક્યોમ (Qom) ખાતે વિશેષ ધાર્મિક સમારોહનું આયોજન કરવામાં આવશે.
9 July: અંતમાં, 5 Days લાંબા આ પ્રક્રિયાના અંતે, ખામેનેઇના પાર્થિવ દેહને તેમના નિકટના ગૃહનગર મશહદ (Mashhad) ખાતે લઈ જવામાં આવશે અને ત્યાં આવેલી પવિત્ર ઇમામ રઝા દરગાહમાં (Imam Reza Shrine) પ્રોટોકોલ સાથે દફનાવવામાં આવશે.
1989 પછીનું સૌથી મોટું જનમેદનીનું આયોજન
ઇરાન સરકારના આંતરિક આંકડા અને આકલન મુજબ, આ 5 (પાંચ) દિવસ દરમિયાન અલગ-અલગ શહેરોમાં થઈને કુલ 2 Crore (બે કરોડ) થી વધુ લોકોની અભૂતપૂર્વ ભીડ ઉમટી શકે છે. આટલી મોટી સંખ્યામાં જનમેદનીને સંભાળવા માટે સુરક્ષા, ટ્રાન્સપોર્ટ અને લોજિસ્ટિક્સની વ્યાપક અને ચુસ્ત વ્યવસ્થા કરવામાં આવી રહી છે. વિશ્વભરના આંતરરાષ્ટ્રીય નેતાઓને આ કાર્યક્રમ માટે સત્તાવાર આમંત્રણો મોકલવામાં આવ્યા છે. ઇરાન આ આયોજનને Year 1989 માં થયેલા આયતોલ્લા ખુમેનીના અંતિમ સંસ્કાર પછીનું સૌથી મોટું સાર્વજનિક આયોજન બનાવવા માંગે છે જેથી પશ્ચિમી દેશો સામે પોતાની આંતરિક રાષ્ટ્રીય એકતા અને વૈશ્વિક સમર્થન બતાવી શકાય.