નવી દિલ્હીઃ UPIના કેટલાક વેપારી ચુકવણીઓ પર 15 ઓક્ટોબર, 2026થી મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ એટલે કે MDR લાગુ થવા જઈ રહ્યો છે. ત્યાર બાદ સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે શું UPIથી ચુકવણી કરનારા સામાન્ય લોકોએ પણ હવે પૈસા ચૂકવવા પડશે? તેનો સીધો જવાબ છે—ના. નવો ચાર્જ ગ્રાહક પાસેથી લેવામાં આવશે નહીં. આ ખર્ચ વેપારી અને પેમેન્ટ વ્યવસ્થા સાથે સંકળાયેલી બેન્કો તથા અન્ય કંપનીઓએ મળીને ઉઠાવવો પડશે.
સરકારના અનુમાન મુજબ આ ફેરફારથી લગભગ 96 ટકા વેપારી UPI વ્યવહારો પર કોઈ અસર નહીં થાય. ઓગસ્ટમાં UPI મારફતે 24.51 અબજ વ્યવહારો થયા હતા, જેની કુલ રકમ રૂ. 29.9 લાખ કરોડ હતી.
રૂ. 2000થી વધુની ચુકવણી પર શું બદલાશે?
નવી વ્યવસ્થામાં રૂ. 2000થી વધુની સામાન્ય વ્યક્તિ-થી-વેપારી UPI ચુકવણી પર 0.4 ટકા MDR લાગશે. રૂ. 75,000 કે તેનાથી વધુની ચુકવણી પર આ ચાર્જ મહત્તમ રૂ. 300 રહેશે.
ઉદાહરણ તરીકે કોઈ વેપારીને રૂ. 5000ની ચુકવણી કરવા પર MDR રૂ. 20 થશે. રૂ. 50,000ની ચુકવણી પર તે રૂ. 200 થશે. જ્યારે રૂ. 1 લાખની ચુકવણી પર 0.4 ટકા મુજબ રૂ. 400 થાય છે, પરંતુ મહત્તમ મર્યાદાને કારણે વેપારી ચુકવણી વ્યવસ્થામાં માત્ર રૂ. 300 MDR લાગશે. ગ્રાહકે આ રકમ અલગથી ચૂકવવાની રહેશે નહીં. ગ્રાહક દુકાનદાર અથવા વેપારી દ્વારા દર્શાવવામાં આવેલી કિંમત જેટલી જ રકમ ચૂકવશે.
મિત્રો કે પરિવારને પૈસા મોકલવા પર શું થશે?
વ્યક્તિ-થી-વ્યક્તિ UPI ચુકવણી પહેલાની જેમ જ મફત રહેશે. એટલે કે તમે કોઈ મિત્ર અથવા પરિવારના સભ્યને રૂ. 5000, રૂ. 50,000 કે રૂ. 1 લાખ મોકલો છો તો MDR લાગશે નહીં. તમારા એક બેન્ક ખાતામાંથી બીજા બેન્ક ખાતામાં UPI મારફતે પૈસા મોકલવા પર પણ આ ચાર્જ લાગશે નહીં.
શેર અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં કેટલો MDR?
શેરબજાર અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ સાથે સંકળાયેલી UPI ચુકવણીઓ માટે MDRનો દર વધુ ઓછો રાખવામાં આવ્યો છે. આવા વ્યવહારો પર 0.02 ટકા MDR લાગશે અને તેની મહત્તમ મર્યાદા રૂ. 300 રહેશે.
સામાન્ય ગ્રાહક માટે શું બદલાશે?
સામાન્ય UPI ગ્રાહક માટે સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે UPIથી ચુકવણી કરવી મફત જ રહેશે. UPI એપ કંપનીઓને પણ ગ્રાહક પાસેથી UPI ચુકવણી માટે અલગ પ્લેટફોર્મ ફી અથવા છુપાયેલો ચાર્જ વસૂલવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં.
