ભારત દ્વારા કૈલાશ માનસરોવર યાત્રા 2026 ની જાહેરાત કર્યા બાદ નેપાળે લિપુલેખ પાસના માર્ગ અંગે વિરોધ વ્યક્ત કર્યો છે. નેપાળે 1816 ની સુગૌલી સંધિનો હવાલો આપીને લિમ્પિયાધુરા, લિપુલેખ અને કાલાપાનીને પોતાનો અભિન્ન હિસ્સો ગણાવ્યા છે. આના જવાબમાં ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે લિપુલેખ માર્ગ 1954 થી ઉપયોગમાં લેવાઈ રહ્યો છે અને સરહદોનું એકતરફી વિસ્તરણ ભારતને મંજૂર નથી. ભારતે નેપાળને ઇતિહાસ અને પુરાવાઓના આધારે વાત કરવા જણાવ્યું છે.
નેપાળના વિદેશ મંત્રાલયે ભારત અને ચીન બંનેને પત્ર લખીને કૈલાશ માનસરોવર યાત્રા માટે લિપુલેખ દર્રાનો ઉપયોગ કરવા સામે વાંધો ઉઠાવ્યો છે. નેપાળ સરકારનું કહેવું છે કે 1816 ની સુગૌલી સંધિ મુજબ મહાકાલી નદીની પૂર્વમાં આવેલો લિમ્પિયાધુરા, લિપુલેખ અને કાલાપાનીનો વિસ્તાર નેપાળનો અભિન્ન ભાગ છે. નેપાળે પોતાની ચિંતા વ્યક્ત કરતા જણાવ્યું કે આ વિસ્તારમાં રસ્તા બનાવવા, વેપાર કરવો કે તીર્થયાત્રા જેવી પ્રવૃત્તિઓ કરવી એ નેપાળની સાર્વભૌમત્વનું ઉલ્લંઘન છે. નેપાળ સરકારે અગાઉ પણ ભારતને આ વિસ્તારમાં બાંધકામ ન કરવા વિનંતી કરી હોવાનું યાદ અપાવ્યું હતું.
ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જાયસવાલે નેપાળના આ દાવાઓને સખત શબ્દોમાં નકારી કાઢ્યા છે. તેમણે પત્રકારો સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્યું હતું કે ભારતનો પક્ષ આ બાબતે હંમેશા સ્પષ્ટ અને મક્કમ રહ્યો છે. લિપુલેખ દર્રો 1954 થી કૈલાશ માનસરોવર યાત્રા માટેનો પરંપરાગત અને જૂનો માર્ગ છે. આ માર્ગ દ્વારા યાત્રા દાયકાઓથી ચાલી આવે છે અને તેમાં કંઈ જ નવું નથી. ભારતે સ્પષ્ટ કર્યું કે નેપાળ દ્વારા કરવામાં આવતા પ્રાદેશિક દાવાઓ ઐતિહાસિક પુરાવા કે ભૌગોલિક તથ્યો પર આધારિત નથી અને આવા એકતરફી દાવાઓને ભારત ક્યારેય સ્વીકારશે નહીં.