મહારાષ્ટ્ર સરકારે ખાનગી ક્ષેત્રના કર્મચારીઓના કામના કલાકો વધારવાનો મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે. મંત્રીમંડળે હાલના નવ કલાકને બદલે 10 કલાક કામ કરવાની મંજૂરી આપવાના પ્રસ્તાવને મંજૂરી આપી છે. આ નિર્ણય રોકાણ આકર્ષવા, રોજગારી સર્જન કરવા અને ઉદ્યોગોનું સુગમ સંચાલન જાળવવાના ઉદ્દેશ્યથી લેવામાં આવ્યો છે. મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસની અધ્યક્ષતામાં મળેલી બેઠકમાં આ સુધારો પસાર કરવામાં આવ્યો હતો.
રાજ્ય સરકારનું કહેવું છે કે આ પગલું ઉદ્યોગોને કોઈપણ વિક્ષેપ વિના ચલાવવામાં મદદ કરશે, ખાસ કરીને જ્યારે કામદારોની અછત હોય અથવા ઉત્પાદનની માંગ વધુ હોય. આ સાથે, કામદારોને ઓવરટાઇમનું યોગ્ય ચુકવણી પણ સુનિશ્ચિત કરવામાં આવશે. સરકારનો દાવો છે કે આ ફેરફાર ‘વ્યવસાય કરવાની સરળતા’ને પ્રોત્સાહન આપશે અને નવી કંપનીઓને રાજ્યમાં રોકાણ કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવશે.
આ નિર્ણય હેઠળ, ફેક્ટરી એક્ટ, ૧૯૪૮ અને મહારાષ્ટ્ર શોપ્સ એન્ડ એસ્ટાબ્લિશમેન્ટ્સ (રોજગારનું નિયમન અને સેવાની શરતો) એક્ટ, ૨૦૧૭માં સુધારો કરવામાં આવશે. આ ફેરફારો કર્ણાટક, તમિલનાડુ, તેલંગાણા, ઉત્તર પ્રદેશ અને ત્રિપુરા જેવા રાજ્યોની જેમ કરવામાં આવી રહ્યા છે, જ્યાં આવી જોગવાઈઓ પહેલાથી જ અમલમાં છે.
કામના કલાકો અને ઓવરટાઇમમાં વધારો
સુધારેલા નિયમો અનુસાર હવે ઉદ્યોગોમાં દૈનિક કામના કલાકો નવ કલાકથી વધારીને 12 કલાક કરી શકાય છે. કર્મચારીઓને છ કલાક કામ કર્યા પછી આરામનો વિરામ મળશે, જે અગાઉ પાંચ કલાક નક્કી કરવામાં આવ્યો હતો. ઓવરટાઇમ મર્યાદા પણ પ્રતિ ક્વાર્ટરમાં 115 થી વધારીને 144 કલાક કરવામાં આવી છે, પરંતુ આ માટે કર્મચારીઓની લેખિત સંમતિ જરૂરી રહેશે.
દુકાનો અને પ્રતિષ્ઠાનો કાયદામાં પણ ફેરફાર કરવામાં આવ્યા છે. હવે દૈનિક કામના કલાકો નવને બદલે 10 કલાક થશે. ઓવરટાઇમ મર્યાદા 125 થી વધારીને 144 કલાક કરવામાં આવશે અને કટોકટીની પરિસ્થિતિઓમાં, ફરજ 12 કલાક સુધી વધારી શકાય છે. આ જોગવાઈ એવી સંસ્થાઓને લાગુ પડશે જ્યાં 20 કે તેથી વધુ કર્મચારીઓ કામ કરે છે. તે જ સમયે, 20 થી ઓછા કર્મચારીઓ ધરાવતી સંસ્થાઓને હવે નોંધણી પ્રમાણપત્રની જરૂર રહેશે નહીં, ફક્ત માહિતી આપવી પૂરતી રહેશે.
શ્રમ વિભાગે દલીલ કરી હતી કે આ સુધારાઓથી કામકાજના વાતાવરણમાં સુધારો થશે, ખાસ કરીને મહિલાઓ માટે. સરકારનું કહેવું છે કે કર્મચારીઓને ઓવરટાઇમ માટે બમણું વેતન મળશે અને તેમના અધિકારોનું રક્ષણ થશે. આનાથી કર્મચારીઓ અને નોકરીદાતાઓ વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી આવતી સમસ્યાઓનો ઉકેલ આવશે.
