1 નવેમ્બરથી બદલાઈ જશે આ મહત્વપૂર્ણ નિયમો

નવેમ્બર મહિનાના પ્રારંભ સાથે જ દેશમાં અનેક નાણાકીય નિયમો બદલાવા જઈ રહ્યા છે. જેમાંથી કેટલાક નિયમો 1 નવેમ્બરથી સીધા અમલમાં આવશે, જ્યારે કેટલીક એવી આખરી મુદતો છે જે ગ્રાહકો, પેન્શનરો અને કરદાતાઓ માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. બદલાતા નિયમોની વાત કરીએ તો રસોઈ ગેસના સિલિન્ડરના ભાવોથી લઈને વિમાન ઈંધણના ભાવ સુધીના અનેક દરોમાં ફેરફાર થઈ શકે છે, જે સામાન્ય નાગરિકોના ખિસ્સા પર સીધી અસર પાડશે. બીજી તરફ, વસ્તુ અને સેવા કરમાં પણ વ્યાપક ફેરફારો જોવા મળશે. આ ઉપરાંત પેન્શનરો માટે જીવન પ્રમાણપત્ર સબમિટ કરવાની સમયમર્યાદા પણ નવેમ્બરમાં જ છે.

જીએસટી નિયમોમાં 1 નવેમ્બરથી થશે સુધારા

સરકારી અધિસૂચના અનુસાર, ભારત સરકાર 1 નવેમ્બરથી વસ્તુ અને સેવા કર (જીએસટી) સાથે જોડાયેલા નિયમોમાં રાહત આપવાની યોજના બનાવી રહી છે. જેમાં વેચાણ બાદ આપવામાં આવતા વળતર (ડિસ્કાઉન્ટ) ને લગતા નિયમો સામેલ છે. આ સાથે જ જે વ્યવસાયો ‘ઈનવર્ટેડ ડ્યુટી સ્ટ્રક્ચર’ (કાચા માલ પર વધુ કર અને તૈયાર ઉત્પાદન પર ઓછો કર) ની સમસ્યાનો સામનો કરી રહ્યા છે, તેમને મળનારા કામચલાઉ રિફંડની પ્રક્રિયા ઝડપી બનાવવામાં આવશે. આ મહત્વપૂર્ણ ઉપાયોની ઘોષણા 2026-2027 ના બજેટ દરમિયાન કરવામાં આવી હતી.

એલપીજી સિલિન્ડરના ભાવો પર નજર

સરકારી તેલ કંપનીઓ દર મહિનાની શરૂઆતમાં એલપીજી સિલિન્ડરની કિંમતોની સમીક્ષા કરતી હોય છે. કમર્શિયલ એલપીજી સિલિન્ડરના દરોમાં કોઈપણ જાતનો ફેરફાર રેસ્ટોરન્ટ, હોટેલ અને દૈનિક કામકાજ માટે ગેસ પર નિર્ભર રહેતા અન્ય વેપારોને અસર કરી શકે છે. જોકે, 29 ઓક્ટોબર સુધી 1 નવેમ્બર, 2026 માટે એલપીજીના ભાવોમાં કોઈ ફેરફાર અંગેની અધિકૃત જાહેરાત કરવામાં આવી નથી. ગ્રાહકોને સલાહ આપવામાં આવે છે કે રીફિલ બુક કરાવતા પહેલા પોતાના વિતરક દ્વારા જારી કરાયેલા અદ્યતન દરો ચકાસી લે.

‘જીવન પ્રમાણપત્ર’ જમા કરાવવાની સમયમર્યાદા

સરકારી પેન્શનરોને પોતાનું પેન્શન કોઈ પણ જાતના અવરોધ વગર સતત મેળવતા રહેવા માટે દર વર્ષે ‘જીવન પ્રમાણપત્ર’ જમા કરાવવું અનિવાર્ય હોય છે. 80 વર્ષથી ઓછી વયના પેન્શનભોગીઓ 1 નવેમ્બરથી પોતાનું જીવન પ્રમાણપત્ર જમા કરાવી શકે છે, જ્યારે 80 વર્ષ કે તેથી વધુ વયના પેન્શનરો માટે આ સુવિધા 1 ઓક્ટોબરથી જ ઉપલબ્ધ કરાવી દેવામાં આવી છે. સામાન્ય રીતે તેને સબમિટ કરવાની આખરી તારીખ દર વર્ષે 30 નવેમ્બર હોય છે. જો નિયત સમયમર્યાદામાં આ પ્રમાણપત્ર રજૂ કરવામાં ન આવે તો જરૂરી દસ્તાવેજો જમા ન થાય ત્યાં સુધી પેન્શનની ચુકવણી કામચલાઉ ધોરણે અટકાવી શકાય છે.

આવકવેરા રિટર્ન દાખલ કરવાની મુદત લંબાવવામાં આવી

આવકવેરા વિભાગે એવા ખાસ કરદાતાઓ માટે રિટર્ન ભરાવવાની અંતિમ તારીખ લંબાવી દીધી છે જેમના ખાતાઓનું ઓડિટ કરાવવું કાયદાકીય રીતે ફરજિયાત છે. આવા કરદાતાઓ માટે આકારણી વર્ષ 2026-27 માટે આવકવેરા રિટર્ન દાખલ કરવાની આખરી તારીખ 31 ઓક્ટોબરથી લંબાવીને 21 નવેમ્બર, 2026 કરવામાં આવી છે. આ મુદત વધારો માત્ર પાત્રતા ધરાવતા વિશિષ્ટ શ્રેણીના કરદાતાઓ માટે જ છે, તમામ વ્યક્તિગત કરદાતાઓ માટે નથી.

દિવ્યાંગતા પેન્શન સુધારા 1 નવેમ્બરથી લાગુ નહીં થાય

કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે તાજેતરમાં દિવ્યાંગતા પેન્શન સહાયનો વ્યાપ વધારવા માટે કેટલાક સુધારાઓને મંજૂરી આપી છે. જેમાં દિવ્યાંગતાની ન્યૂનતમ સીમા 80 ટકાથી ઘટાડીને 40 ટકા કરવી અને પાત્રતા માટેની ન્યૂનતમ વયમર્યાદાની શરત દૂર કરવી શામેલ છે. આ સ્વીકૃત સુધારાઓ હેઠળ, 80 વર્ષથી ઓછી વયના પાત્ર લાભાર્થીઓ માટે કેન્દ્રીય સહાય વધારીને દર મહિને 375 રૂપિયા અને 80 વર્ષ કે તેથી વધુ વયના લાભાર્થીઓ માટે દર મહિને 625 રૂપિયા કરવાનો પ્રસ્તાવ છે. જોકે, આ અંગેની સુધારેલી સંચાલન માર્ગદર્શિકા હજુ જારી કરવામાં આવી ન હોવાથી આ બદલાવો 1 નવેમ્બરથી અમલમાં આવે તેવી શક્યતા નથી. લાભાર્થીઓએ આ બાબતે સત્તાવાર અમલીકરણની વિગતોની રાહ જોવી પડશે.

પીએનબી ક્રેડિટ કાર્ડ સેવા શુલ્કમાં બદલાવ

પંજાબ નેશનલ બેંક 1 નવેમ્બરથી પોતાના ક્રેડિટ કાર્ડ સેવા શુલ્કમાં સુધારો લાગુ કરવા જઈ રહી છે. નવા શુલ્ક માળખા અનુસાર, યોગ્ય વિઝા (Visa) અને રૂપે (RuPay) ક્રેડિટ કાર્ડ પર રિવોર્ડ પોઈન્ટ્સ રિડીમ કરાવવાની વિનંતીઓ માટે 99 રૂપિયાનું શુલ્ક લાગશે. એક બિલિંગ ચક્રમાં 50,000 રૂપિયાથી વધુના યુટિલિટી બિલ ચુકવણી પર કુલ ચુકવણું રકમના 1 ટકા સેવા શુલ્ક વસૂલવામાં આવશે, જે પ્રતિ વ્યવહાર મહત્તમ 2,000 રૂપિયા સુધી હોઈ શકે છે. આ સિવાય બેંકે રોકડ ઉપાડ શુલ્ક અને મોડા ચુકવણી શુલ્કમાં પણ ફેરફાર કર્યા છે, જેના પર લાગુ જીએસટી અલગથી વસૂલવામાં આવશે. કાર્ડધારકોએ વિગતવાર માહિતી માટે બેંકનું અદ્યતન શુલ્ક પત્રક ચકાસી લેવું.

ફાસ્ટેગ વાર્ષિક પાસ અને નવા સ્થાનિક પાસના નિયમો

વાહન માલિકોએ ફાસ્ટેગ વાર્ષિક પાસ સંબંધિત બે અલગ-અલગ વ્યવસ્થાઓ સમજવી જરૂરી છે. હાલના દેશવ્યાપી ફાસ્ટેગ વાર્ષિક પાસની કિંમત નાણાકીય વર્ષ 2026-27 માટે 3,075 રૂપિયા છે (1 એપ્રિલ 2026 ના રોજ તેને 3,000 રૂપિયાથી વધારીને 3,075 રૂપિયા કરાઈ હતી). આ પાસ બિન-વ્યાવસાયિક વાહનો માટે એક વર્ષ અથવા 200 વખત ટોલ નાકું પાર કરવા સુધી (જે પણ વહેલું પૂર્ણ થાય) માન્ય રહે છે. આ સુવિધા પસંદગીના રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો અને એક્સપ્રેસવે ટોલ પ્લાઝા પર લાગુ પડે છે.

બીજી તરફ, 1 નવેમ્બર 2026 થી એક અલગ ‘સ્થાનિક ફાસ્ટેગ પાસ’ (રાહત દરે) પણ ઉપલબ્ધ બનશે. નવા નિયમો મુજબ, જે નાગરિકો રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ ટોલ પ્લાઝાના 20 કિલોમીટરના વિસ્તારમાં રહે છે, તેઓ આ વાર્ષિક સ્થાનિક પાસ ખરીદી શકે છે. નગરપાલિકાની સીમા બહાર આવેલા ટોલ પ્લાઝા માટે આનો વાર્ષિક દર 1,500 રૂપિયા રહેશે, જ્યારે નગરપાલિકાની હદમાં આવેલા ટોલ પ્લાઝા માટે આ દર 3,000 રૂપિયા નક્કી કરવામાં આવ્યો છે.

આ સ્થાનિક પાસ માત્ર એ જ ચોક્કસ ટોલ પ્લાઝા પર કાર્ય કરશે જેના માટે તે લેવામાં આવ્યો હોય અને અન્ય કોઈ ટોલ નાકા પર તેનો ઉપયોગ કરી શકાશે નહીં. ‘બંધ ટોલ સંગ્રહ પ્રણાલી’ વાળા સ્થળો કે જ્યાં અન્ય વૈકલ્પિક રસ્તો ઉપલબ્ધ હોય તેવા ટોલ પ્લાઝા પર આ સુવિધા મળશે નહીં.