અમદાવાદમાં 12 જાન્યુઆરી 2026ના રોજ યોજાયેલા આંતરરાષ્ટ્રીય પતંગ મહોત્સવ દરમિયાન ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને જર્મન ચાન્સલર ફ્રેડરિક મર્જ વચ્ચે જોવા મળેલી નજીકતા માત્ર સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમ પૂરતી સીમિત નહોતી. આ મુલાકાત દરમિયાન થયેલી ઊંડાણપૂર્વકની ચર્ચાઓ અને થનારી સંભાવિત ડીલ્સે વૈશ્વિક રાજનીતિમાં એક સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે. વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે ભારત અને જર્મની વચ્ચે વધતું આ વ્યૂહાત્મક સહયોગ અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રંપની એકતરફી નીતિઓ માટે સીધો અને મજબૂત જવાબ છે.
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ટ્રંપ પ્રશાસનની આક્રમક વેપાર નીતિઓએ વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં અસંતુલન સર્જ્યું છે. 2025માં ભારત પર 50 ટકા સુધીના ટૅરિફ અને રશિયન તેલ ખરીદવા બદલ 500 ટકા સુધી દંડની ધમકી આપનાર અમેરિકી નીતિઓએ માત્ર ભારત નહીં, પરંતુ યુરોપને પણ ચિંતામાં મુકી દીધું છે. આવી પરિસ્થિતિમાં ભારતે યુરોપિયન દેશો સાથે સહકાર વધારવાની દિશામાં ઝડપી પગલાં ભર્યા છે અને જર્મની સાથેનો આ ગાઢ સહયોગ તેનું તાજું ઉદાહરણ છે.
It was a pleasure hosting Chancellor Friedrich Merz in Ahmedabad. His visit has infused new momentum into India–Germany ties, as we mark 25 years of our Strategic Partnership and 75 years of diplomatic relations. India is honoured that he has chosen our nation as the place of his… pic.twitter.com/at5m1KO5NV
— Narendra Modi (@narendramodi) January 12, 2026
ફ્રેડરિક મર્જની આ યાત્રા અનેક રીતે ઐતિહાસિક ગણાઈ રહી છે. મે 2025માં ચાન્સલર બન્યા બાદ તેમની આ પ્રથમ એશિયા મુલાકાત છે અને NATO તથા EU બહારની પ્રથમ દ્વિપક્ષીય યાત્રા પણ છે. અમદાવાદ પહોંચ્યા બાદ તેમણે સાબરમતી આશ્રમની મુલાકાત લીધી, પતંગ મહોત્સવમાં ભાગ લીધો અને વડાપ્રધાન મોદી સાથે લાંબી દ્વિપક્ષીય બેઠક કરી. આ બેઠક દરમિયાન અનેક મહત્વપૂર્ણ MoU પર સહી થવાની તૈયારી હોવાનું જાણવા મળ્યું છે.
સૌથી ચર્ચાસ્પદ અને મહત્વપૂર્ણ કરાર રક્ષા ક્ષેત્રમાં થયો છે. આશરે 70,000 કરોડ રૂપિયાનું Project-75I સબમરીન કરાર ભારત માટે ઐતિહાસિક માનવામાં આવે છે. જર્મનીની ThyssenKrupp Marine Systems અને ભારતની Mazagon Dock Shipbuilders મળીને 6 અદ્યતન AIP સજ્જ સ્ટેલ્થ સબમરીન ભારતમાં જ બનાવશે. આ ડીલ હેઠળ સંપૂર્ણ ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર થશે, જે અત્યાર સુધી કોઈ યુરોપિયન દેશે ભારતને આપ્યો નથી.
આ કરાર માત્ર ભારતીય નૌકાદળની શક્તિ વધારશે એવું નથી, પરંતુ ઇન્ડો-પેસિફિક વિસ્તારમાં ભારતની વ્યૂહાત્મક સ્થિતિને પણ મજબૂત બનાવશે. ચીન અને પાકિસ્તાન તરફથી ઉભા થતા દરિયાઈ પડકારો સામે ભારત વધુ સક્ષમ બનશે. સાથે જ ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ અભિયાનને પણ મોટો વેગ મળશે.
રક્ષા સિવાય સેમિકન્ડક્ટર, ક્રિટિકલ મિનરલ્સ, બેટરી ટેકનોલોજી અને માઈગ્રેશન જેવા ક્ષેત્રોમાં પણ સહયોગ વધારવા પર સહમતિ બની છે. આ કરારો થવાથી ભારતની ચિપ મેન્યુફેક્ચરિંગ અને ગ્રીન એનર્જી ઇન્ડસ્ટ્રીને મોટો ફાયદો થઈ શકે છે. સાથે જ જર્મનીમાં ભારતીય કુશળ કામદારો માટે રોજગારીની નવી તકો ઊભી થવાની શક્યતા છે.
જર્મની EU–India Free Trade Agreementને ઝડપથી અંતિમ સ્વરૂપ આપવા માટે પણ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે. EUના 27 દેશોને આવરી લેતું આ કરાર ભારત માટે ગેમચેન્જર સાબિત થઈ શકે છે. જર્મની પહેલેથી જ ભારતનો યુરોપમાં સૌથી મોટો વેપાર સાથીદાર છે અને FTA થવાથી વેપારનું કદ અનેક ગણું વધશે. જર્મન નેતૃત્વે ભારતને “partner of choice” ગણાવીને તેની વ્યૂહાત્મક મહત્વતા સ્પષ્ટ કરી છે.
વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે આ સમગ્ર ઘટના ટ્રંપ યુગની ‘America First’ નીતિઓ સામે ભારત અને યુરોપની સંયુક્ત પ્રતિક્રિયા છે. ભારતે સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે તે હવે કોઈ એક શક્તિ પર નિર્ભર નહીં રહે. ફ્રાન્સ, જર્મની, ઇઝરાઇલ અને યુરોપિયન યુનિયન સાથે વધતો સહયોગ ભારતની ‘મલ્ટી-અલાઇનમેન્ટ’ નીતિની સફળતા દર્શાવે છે.
મોદી–મર્જ મુલાકાતે એ પણ સંકેત આપ્યો છે કે વૈશ્વિક વ્યવસ્થામાં હવે નવી ભાગીદારીઓ ઊભી થઈ રહી છે. અમેરિકા અને ચીનની વચ્ચે સંતુલન સાધતી એક નવી શક્તિ તરીકે ભારત અને યુરોપ સાથે મળીને આગળ વધવા તૈયાર છે. આ બદલાતી વૈશ્વિક રાજનીતિમાં અમદાવાદથી ઊઠેલો આ સંદેશ ઘણો દૂર સુધી ગુંજશે.