મહારાષ્ટ્ર સરકારે જાહેરાત કરી છે કે ધર્મ સ્વતંત્રતા અધિનિયમ 28 ઓગસ્ટથી લાગુ થશે.આ કાયદો બધા નાગરિકોને લાગુ પડશે.
મહારાષ્ટ્ર ધર્મ સ્વતંત્રતા અધિનિયમ, 2026, હવે 28 ઓગસ્ટ, 2026 થી અમલમાં આવશે. સરકારે આ કાયદા અંગે ગેઝેટ સૂચના બહાર પાડી છે. આ કાયદો બધા ધર્મોના લોકોને લાગુ પડશે. આ કાયદા હેઠળ, બળજબરીથી, છેતરપિંડીથી અથવા બળજબરીથી કોઈને બીજા ધર્મમાં ધર્માંતરિત કરવું એ ગુનો ગણાશે. બળજબરીથી ધર્માંતરણ માટે સાત વર્ષ સુધીની જેલની સજા છે. તેને બિન-જામીનપાત્ર ગુનો બનાવવામાં આવ્યો છે. 28 ઓગસ્ટના રોજ કાયદો અમલમાં આવ્યા પછી, મહારાષ્ટ્રમાં ધાર્મિક પરિવર્તન અંગે એક નવું કાનૂની માળખું અમલમાં આવશે.
થોડા દિવસો પહેલા જ મહારાષ્ટ્ર વિધાનસભાના બંને ગૃહોએ ‘મહારાષ્ટ્ર ધર્મ સ્વતંત્રતા બિલ 2026’ પસાર કર્યું હતું. કેટલાક સંગઠનોએ આ બિલનો વિરોધ કર્યો હતો, અને ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી કે સરકાર નાગરિકોની વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતાઓનું ઉલ્લંઘન કરી રહી છે. જોકે, સરકારે આ વાતનો ઇનકાર કર્યો હતો.
કાયદાની અસર શું થશે?
બળજબરીથી ધર્મ પરિવર્તન કરાવવા પર હવે 7 વર્ષની જેલની સજા થશે. આ ગુનો બિનજામીનપાત્ર રહેશે. જો કોઈ સ્વેચ્છાએ પોતાનો ધર્મ બદલવા માંગે છે, તો તેણે 60 દિવસ પહેલા યોગ્ય અધિકારીને અરજી કરવી પડશે. બીજા ધર્મ સાથે લગ્ન કરવાના કિસ્સામાં, લગ્ન પહેલાનો માતાનો જે ધર્મ હશે એ જ બાળક માટે ધર્મ લાગુ થશે.
ધર્મ સ્વતંત્રતા કાયદામાં એક જોગવાઈ છે જે ઘણા રાજ્યોમાં ધર્મ પરિવર્તન વિરોધી કાયદાઓથી આગળ વધે છે. આ મુજબ, ગેરકાયદેસર ધાર્મિક પરિવર્તન પછી લગ્ન અથવા સંબંધથી જન્મેલા બાળકને લગ્ન અથવા સંબંધ પહેલાં તેની માતા જે ધર્મની છે તે જ ધર્મનું માનવામાં આવશે. જ્યારે હરિયાણા જેવા કેટલાક રાજ્યો આવા લગ્નોથી જન્મેલા બાળકો માટે વારસાના અધિકારોને માન્યતા આપે છે, ત્યારે મહારાષ્ટ્રના બિલમાં બાળકના ધર્મને ખાસ વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવ્યો છે.
સાત વર્ષની જેલ અને 5 લાખ રૂપિયાનો દંડ
આ કાયદામાં બળજબરી, છેતરપિંડી, પ્રલોભન અથવા લગ્ન દ્વારા ધર્મ પરિવર્તન અટકાવવા માટે કડક જોગવાઈઓ છે. આ બિલ મુજબ, લગ્નના બહાને ગેરકાયદેસર ધર્મ પરિવર્તન કરનારાઓને સાત વર્ષની જેલ અને ₹1 લાખનો દંડ થઈ શકે છે. સગીર, માનસિક રીતે અશક્ત વ્યક્તિ, મહિલા અથવા અનુસૂચિત જાતિ અથવા અનુસૂચિત જનજાતિના વ્યક્તિના મામલામાં ઉલ્લંઘનોને સાત વર્ષની જેલ અને ₹5 લાખનો દંડ થઈ શકે છે.
સામૂહિક ધર્મ પરિવર્તન કરનારાઓને સાત વર્ષની જેલ અને ₹5 લાખનો દંડ થઈ શકે છે. બિલ મુજબ, વારંવાર ધર્મ પરિવર્તન કરનારાઓને 10 વર્ષની જેલ અને ₹5 લાખનો દંડ થઈ શકે છે. ગૃહ રાજ્યમંત્રી પંકજ ભોયરના જણાવ્યા મુજબ, આ કાયદાનો હેતુ બંધારણીય અધિકારોનું રક્ષણ કરતી વખતે છેતરપિંડી, બળજબરી અથવા પ્રલોભન દ્વારા ધર્મ પરિવર્તન અટકાવવાનો છે.
