ફિઝિક્સ નોબેલ પુરસ્કાર 2026: ન્યુટ્રિનો કણોની શોધ માટે ફ્રાન્સિસ હેલ્ઝનને

સ્વિડન: વર્ષ 2026નું ભૌતિકશાસ્ત્ર (Physics) ક્ષેત્રનું નોબેલ પુરસ્કાર પ્રખ્યાત ભૌતિકશાસ્ત્રી ફ્રાન્સિસ હેલ્ઝન (Francis Halzen)ને આપવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. એન્ટાર્કટિકાના બરફમાં સ્થાપિત વિશાળ ‘આઇસક્યુબ ન્યુટ્રિનો ઓબ્ઝર્વેટરી’ (IceCube Neutrino Observatory)ના નિર્માણ અને બ્રહ્માંડીય ન્યુટ્રિનો (Cosmic Neutrinos)ની શોધમાં અસાધારણ પ્રદાન બદલ તેમને આ સર્વોચ્ચ સન્માનથી નવાજવામાં આવ્યા છે.

પ્રોફેસર ફ્રાન્સિસ હેલ્ઝને આઇસક્યુબ પ્રોજેક્ટના મુખ્ય સંશોધક તરીકે મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે. સાઉથ પોલ (દક્ષિણ ધ્રુવ) પર બરફની અંદર એક કિલોમીટરથી વધુ ઊંડાણમાં સ્થપાયેલી આ ઓબ્ઝર્વેટરીએ ઉચ્ચ-ઊર્જા ધરાવતા ન્યુટ્રિનો કણોને શોધી કાઢીને ખગોળશાસ્ત્ર અને બ્રહ્માંડવિજ્ઞાન (Cosmology) ક્ષેત્રે નવી ક્રાંતિ સર્જી છે.

ન્યુટ્રિનો કણો, જેને ‘ભૂતિયા કણો’ (Ghost Particles) પણ કહેવામાં આવે છે, તે બ્રહ્માંડના સૌથી દૂરના ખૂણેથી અને સુપરનોવા જેવા તારાઓના વિસ્ફોટ દરમિયાન ઉત્પન્ન થાય છે. ફ્રાન્સિસ હેલ્ઝનના આ સંશોધન દ્વારા વિજ્ઞાનીઓને બ્રહ્માંડની ઉત્પત્તિ અને તેના ઊંડા રહસ્યોને સમજવામાં એક નવો દ્રષ્ટિકોણ મળ્યો છે.