વિશ્વના સૌથી શક્તિશાળી સાત દેશોના સંગઠન G7 ની વાર્ષિક શિખર પરિષદ આ વર્ષે ફ્રાન્સના એવિયનમાં યોજાવા જઈ રહી છે. ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે મંગળવારે સત્તાવાર જાહેરાત કરીને જણાવ્યું છે કે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી આગામી 16 અને 17 જૂને આ સમિટમાં ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કરવા ફ્રાન્સ જશે. આ હાઈ-પ્રોફાઈલ મુલાકાતને લઈને વૈશ્વિક રાજકારણમાં નવી વહેંચણીઓ શરૂ થઈ ગઈ છે, કારણ કે આ સમિટના બહાને ભારત અને અમેરિકાના સંબંધોમાં એક મોટો અને નવો વળાંક આવવાની સંભાવના જોવામાં આવી રહી છે.
G7 સમિટમાં શું રહેશે ભારતનો મુખ્ય એજન્ડા?
ફ્રાન્સના એવિયનમાં એકઠા થનારા વિશ્વના સૌથી તાકાતવર દેશોના આ વૈશ્વિક મંચ પર વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી માત્ર G7 ના કાયમી સભ્ય દેશોના રાષ્ટ્રીયાધ્યક્ષોને જ નહીં મળે, પરંતુ સમિટમાં આમંત્રિત અન્ય ભાગીદાર દેશો અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠનોના વડાઓ સાથે પણ મહત્વના રાજદ્વારી મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરશે. આ વર્ષે શિખર સંમેલનમાં મુખ્યત્વે ત્રણ મોટા વિષયો પર વૈશ્વિક ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવશે:
આંતરરાષ્ટ્રીય એકતા (International Solidarity)
સમાન આર્થિક વિકાસ (Equitable Economic Growth)
આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI – Artificial Intelligence)
આ મુખ્ય એજન્ડા ઉપરાંત, વડાપ્રધાન મોદી સમિટની બાજુમાં (On the Sidelines) વિશ્વના ઘણા અગ્રણી નેતાઓ સાથે વન-ટુ-વન દ્વિપક્ષીય બેઠકો પણ યોજવાના છે.
શું ફ્રાન્સમાં સામસામે બેસશે પીએમ મોદી અને ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ?
ગયા અઠવાડિયે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પોતે સત્તાવાર રીતે પુષ્ટિ કરી હતી કે તેઓ G7 સમિટમાં ભાગ લેવા માટે ફ્રાન્સ જઈ રહ્યા છે. ત્યારથી જ આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયામાં પીએમ મોદી અને ટ્રમ્પ વચ્ચેની સંભવિત મુલાકાતની ચર્ચાઓએ ભારે જોર પકડ્યું છે. જો ફ્રાન્સમાં આ બેઠક થાય છે, તો ફેબ્રુઆરી 2025 માં પીએમ મોદીની અમેરિકા યાત્રા પછી આ બંને નેતાઓ વચ્ચેની આ પ્રથમ સામસામે (ફેસ-ટુ-ફેસ) દ્વિપક્ષીય વાર્તાલાપ હશે. જો કે, વિદેશ મંત્રાલયે હજુ સુધી આ સંભવિત બેઠક અંગે કોઈ સત્તાવાર શેડ્યૂલ જાહેર કર્યું નથી. છેલ્લા દોઢ વર્ષમાં ભારત અને અમેરિકાના સંબંધોએ ઘણા મોટા ઉતાર-ચઢાવ જોયા છે, જેના કારણે આ સંભવિત મુલાકાત પર આખી દુનિયાની નજરો ટકેલી છે.
સંબંધો પર જામતો બરફ પીગળવાના મજબૂત સંકેતો
તમામ પ્રકારના રાજદ્વારી તણાવ અને નિવેદનબાજીઓ હોવા છતાં, પીએમ મોદી અને ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વચ્ચેની વ્યક્તિગત કેમિસ્ટ્રી અને ગાઢ મિત્રતા હજુ પણ અકબંધ છે. બંને નેતાઓ છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી ફોન કોલ દ્વારા સતત એકબીજાના સંપર્કમાં રહ્યા છે. બંને દેશોના સંબંધોમાં તાજેતરનો સુધારો ગયા મહિને જ જોવા મળ્યો હતો, જ્યારે અમેરિકાના વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયો ભારતના પ્રવાસે આવ્યા હતા. રુબિયોએ નવી દિલ્હી આવીને પીએમ મોદી સાથે મુલાકાત કરી હતી અને ભારત-અમેરિકા વચ્ચે સંરક્ષણ, વ્યૂહાત્મક ટેકનોલોજી, વેપાર, રોકાણ, ઉર્જા સુરક્ષા અને શિક્ષણ જેવા અનેક મહત્વના ક્ષેત્રોમાં થયેલી પ્રગતિની વ્યાપક સમીક્ષા કરી હતી.
મોટા ઐતિહાસિક વેપાર કરારની અંતિમ તૈયારી
પીએમ મોદી અને રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પની આ સંભવિત કૂટનીતિક મુલાકાતની પાછળ પડદા પાછળ એક બહુ મોટી આર્થિક ડીલ પર પણ કામ ચાલી રહ્યું હોવાના અહેવાલો છે. ભારત અને અમેરિકા એક ઐતિહાસિક દ્વિપક્ષીય વેપાર કરાર (Bilateral Trade Agreement) ને અંતિમ ઓપ આપવાની ખૂબ જ નજીક પહોંચી ગયા છે. આ જ મહત્વના સિલસિલામાં તાજેતરમાં જ અમેરિકી ઉચ્ચ અધિકારીઓનું એક પ્રતિનિધિમંડળ ભારતની મુલાકાતે આવ્યું હતું અને ભારતીય પક્ષ સાથે વિસ્તૃત ચર્ચા કરી હતી. ફ્રાન્સની આ સમિટ બંને દેશોના વ્યાપારી અને સૈન્ય સંબંધોને નવી ઊંચાઈ પર લઈ જવા માટેનું સૌથી મોટું માધ્યમ સાબિત થઈ શકે છે.