વર્તમાન સમયમાં વૈશ્વિક સ્તરે ચાલી રહેલી ભૌગોલિક-રાજકીય ઉથલપાથલ અને ઉર્જા કટોકટી વચ્ચે ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ વિશ્વ સમક્ષ એક અત્યંત ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. પોતાની પાંચ દેશોની વિદેશ યાત્રાના બીજા પડાવ દરમિયાન નીધરલેન્ડ્સના હેગ ખાતે પહોંચેલા પીએમ મોદીએ ત્યાં વસતા પ્રવાસી ભારતીયોને સંબોધિત કર્યા હતા. પીએમ મોદીએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ચેતવણી આપી છે કે, વર્તમાન દાયકો (Decade) માનવતા માટે સતત વધી રહેલી આપત્તિઓનો ગાળો સાબિત થઈ રહ્યો છે. જો મહાસત્તાઓ અને વિશ્વના દેશો દ્વારા સમયસર આ પરિસ્થિતિઓને અંકુશમાં લેવામાં નહીં આવે, તો વિતેલા દાયકાઓમાં માનવજાતે મેળવેલી તમામ આર્થિક અને સામાજિક ઉપલબ્ધિઓ નષ્ટ થઈ જશે અને અબજો લોકો ફરી ગરીબીની ખાઈમાં ધકેલાઈ જશે.
કોરોના મહામારી અને શ્રેણીબદ્ધ યુદ્ધોએ સ્થિતિ બગાડી
વૈશ્વિક કટોકટીઓનો ઉલ્લેખ કરતા પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું કે, “આ દાયકો શરૂઆતથી જ પડકારોથી ભરેલો રહ્યો છે. પહેલા કોરોના મહામારીએ વિશ્વની ગતિ રોકી અને ત્યારબાદ ભયાનક યુદ્ધો શરૂ થઈ ગયા. ત્યારથી લઈને આજદિન સુધી આખી દુનિયા સતત ક્રૂડ ઓઈલ અને એનર્જી ક્રાઈસિસનો સામનો કરી રહી છે.” રશિયા-યુક્રેન સંઘર્ષ અને ત્યારબાદ ઈરાન-અમેરિકા વચ્ચે આશરે 40 days સુધી ચાલેલા ભયાનક યુદ્ધ બાદ અત્યારે ભલે શાંતિ દેખાતી હોય, પરંતુ વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ ગણાતા ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ (Strait of Hormuz) પર હજુ પણ ઈરાની તાળાબંધી યથાવત છે. આ નાકાબંધીના કારણે વિશ્વભરમાં તેલનો પુરવઠો ખોરવાઈ ગયો છે.
પીએમ મોદીની દેશવાસીઓને ‘દેશભક્તિ’ બતાવવાની 3 મોટી અપીલ
આ આંતરરાષ્ટ્રીય કટોકટી અને ભારતના વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર (Foreign Exchange Reserves) પર વધી રહેલા આર્થિક દબાણને ધ્યાનમાં રાખીને, પ્રધાનમંત્રીએ મે મહિનાના પ્રથમ સપ્તાહમાં હૈદરાબાદના એક કાર્યક્રમ દરમિયાન દેશવાસીઓ સમક્ષ 3 અભૂતપૂર્વ અપીલો કરી હતી:
1. એક વર્ષ સુધી સોનું ન ખરીદો: ભારત દર વર્ષે વિદેશોમાંથી અબજો ડોલરના સોનાની આયાત કરે છે, જેના કારણે દેશની તિજોરી પર ભારે ભાર પડે છે. પીએમ મોદીએ નાગરિકોને વિનંતી કરી છે કે આગામી 1 year સુધી કોઈ પણ સામાજિક પ્રસંગ કે કાર્યક્રમ માટે સોનાની ખરીદી ન કરે. આ અપીલને પગલે સરકારે સોનાની આયાત પરની ડ્યુટીમાં પણ વધારો કર્યો છે.
2. તેલ અને ઉર્જાની બચત કરો: ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું મોટાભાગનું ક્રૂડ ઓઈલ અને ગેસ વિદેશથી મંગાવે છે. પીએમ મોદીએ લોકોને કારપૂલિંગ કરવા, પબ્લિક ટ્રાન્સપોર્ટ અને ઇલેક્ટ્રિક વાહનો (EV) નો ઉપયોગ કરવા તેમજ ઓફિસોમાં ફરી એકવાર ‘વર્ક ફ્રોમ હોમ’ (Work From Home) ની પદ્ધતિ અપનાવવા ભાર મૂક્યો છે. આ દરમિયાન ભારતીય ઓઈલ કંપનીઓએ પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં 3-3 રૂપિયા અને સીએનજી (CNG) ના ભાવમાં 1 રૂપિયાનો વધારો પણ ઝીંક્યો છે.
3. વિદેશ પ્રવાસો પર રોક લગાવો: દેશની કરન્સીને મજબૂત કરવા માટે પીએમ મોદીએ લોકોને અપીલ કરી છે કે તેઓ આગામી સમયમાં વિદેશ પ્રવાસ પર જવાને બદલે ભારતના જ સુંદર અને ઐતિહાસિક પ્રવાસન સ્થળોની મુલાકાત લે, જેથી વિદેશી નાણું દેશની બહાર જતું અટકે.
વૈશ્વિક સ્તરે ફરી યુદ્ધ ભડકવાની આશંકા
સૌથી મોટી ચિંતાની વાત એ છે કે ઈરાન-અમેરિકા યુદ્ધ વિરામ બાદ પણ બંને દેશો પોતાની જાતને વિજેતા ગણાવી રહ્યા છે, જેના કારણે હોર્મુઝની સમુદ્રધુની વ્યાપારિક જહાજો માટે વહેલી તકે ખુલશે તેવી શક્યતાઓ નહિવત દેખાઈ રહી છે. અમેરિકા દ્વારા ફરીથી સૈન્ય હુમલા કરવાના સંકેતો અને ઈરાન તરફથી પણ તેટલા જ ભયાનક પલટવારની ધમકીએ સમગ્ર વિશ્વ માટે જોખમની ઘંટડી વગાડી દીધી છે, જેની સીધી આર્થિક આંચકો ભારતીય બજારને પણ લાગી શકે છે.
