જાપાનમાં આજે ફરી એકવાર ભૂકંપના જોરદાર આંચકા અનુભવાતા લોકોમાં ભારે નાસભાગ અને અફરાતફરી મચી ગઈ છે. રિક્ટર સ્કેલ પર ભૂકંપ ક્ષમતા 7.1 માપવામાં આવી હતી. આટલી ઊંચી તીવ્રતાનો ભૂકંપ આવ્યા બાદ દરિયામાં મોટી હલચલ શરૂ થતાં સુનામી આવવાનું જોખમ ઊભું થયું છે. ભૂકંપ વિજ્ઞાનીઓએ દરિયામાં ઊંચા મોજા ઉછળતા જોઈને 1 મીટર સુધીની ઊંચી સુનામીનું એલર્ટ જાહેર કર્યું છે. સુરક્ષાના ભાગરૂપે દરિયાકાંઠાના વિસ્તારો તાત્કાલિક ખાલી કરવાના આદેશ અપાયા છે અને પ્રવાસીઓને પણ સુરક્ષિત સ્થળોએ રહેવાની સૂચના આપવામાં આવી છે. સોશિયલ મીડિયા પર આ ભૂકંપના ભયાનક વીડિયો પણ ઝડપથી વાયરલ થઈ રહ્યા છે.
10 કિલોમીટરની ઊંડાઈએ ભૂકંપનું કેન્દ્રબિંદુ
જાપાન હવામાન એજન્સી (JMA) ના જણાવ્યા અનુસાર, દક્ષિણ જાપાનના ક્યુશુ ટાપુ પર આવેલા કુમામોટો વિસ્તારમાં ભૂકંપના તીવ્ર આંચકા અનુભવાયા હતા. આ ભૂકંપનું કેન્દ્રબિંદુ દરિયાઈ સપાટીથી 10 કિલોમીટર (6 માઈલ) ની ઊંડાઈએ નોંધાયું હતું. સુનામીના જોખમને પગલે એજન્સી દ્વારા આગોતરા રક્ષણાત્મક પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે. જોકે, રાહતની વાત એ છે કે ભૂકંપના કારણે અત્યાર સુધી કોઈ જાનમાલના મોટા નુકસાનના સમાચાર આવ્યા નથી, પરંતુ બચાવ ટુકડીઓ અને રેસ્ક્યુ ટીમ ક્ષેત્રમાં ઉતરીને સ્થિતિની સમીક્ષા કરી રહી છે.
7 રાજ્યોમાં ઇમરજન્સીની જાહેરાત
ભૂકંપ વૈજ્ઞાનિકોની સૂચના અને સલાહ બાદ જાપાનના વડાપ્રધાન કાર્યાલય દ્વારા તાત્કાલિક પગલાં ભરવામાં આવ્યા છે. સરકારે 7 રાજ્યો — કુમામોટો, નાગાસાકી, કાગોશિમા, ફુકુઓકા, સગા, ઓઇતા અને મિયાઝાકીમાં ઇમરજન્સી જાહેર કરી દીધી છે. વડાપ્રધાન કાર્યાલયે જાનમાલનું નુકસાન અટકાવવા માટે તાત્કાલિક કાર્યવાહી કરવાના નિર્દેશ આપ્યા છે. આ સાથે જ ભૂકંપથી થયેલા નુકસાનનો ઝડપથી મૂલ્યાંકન કરવા અને સ્થાનિક વહીવટીતંત્ર સાથે મળીને રાહત તથા બચાવ કામગીરી ઝડપી બનાવવા માટે પોલીસ વિભાગને આદેશ આપવામાં આવ્યા છે.
જાપાન શા માટે આવે છે ‘રિંગ ઓફ ફાયર’ માં?
જાપાન પેસિફિક મહાસાગરના ‘રિંગ ઓફ ફાયર’ (Ring of Fire) ક્ષેત્રમાં સ્થિત છે, જ્યાં વિશ્વના 90% ભૂકંપ આવે છે. જાપાનની ભૌગોલિક રચના 4 મુખ્ય ટેક્ટોનિક પ્લેટો પર થયેલી છે:
- પ્રશાંત (Pacific) પ્લેટ
- ફિલિપાઇન્સ સી (Philippine Sea) પ્લેટ
- યુરેશિયન (Eurasian) પ્લેટ
- ઉત્તરી અમેરિકી (North American) પ્લેટ
આ ચારેય પ્લેટો દર વર્ષે પોતાની જગ્યાએથી ખસે છે અને જ્યારે તેઓ એકબીજા સાથે અથડાય છે અથવા એકબીજાની નીચે સરકે છે, ત્યારે જમીનમાં ભારે કંપન પેદા થાય છે. પ્લેટોની કિનારીઓ પર આ દબાણને કારણે ભૂકંપીય તરંગો (Seismic waves) ઉત્પન્ન થાય છે. આ ઉપરાંત, જાપાનના દરિયામાં ‘સબડક્શન’ (Subduction) ની પ્રક્રિયા થાય છે, જે હેઠળ ભારે ટેક્ટોનિક પ્લેટ હળવી ટેક્ટોનિક પ્લેટની નીચે ધસી જાય છે. જ્યારે ખડકો આ દબાણ સહન કરી શકતા નથી, ત્યારે મુક્ત થતી ઊર્જા ભૂકંપીય તરંગોના રૂપમાં ધરતીને ધ્રુજાવી દે છે.
