સાબરકાંઠા: જિલ્લા સ્તરીય પોષણ પહેલમાં ઓછા વજનવાળી સગર્ભા સ્ત્રીઓ માટે એક વર્ષ સુધી લક્ષિત સહાય બાદ માતાના સ્વાસ્થ્ય અને જન્મ સમયે બાળકના વજનમાં સુધારો થયો છે. કુપોષણને દૂર કરવાના ગુજરાત સરકારના પ્રયાસોના ભાગ રૂપે જિલ્લા પંચાયત દ્વારા આરોગ્ય વિભાગ સાથે સંકલનમાં “લાલન પાલન” પ્રોજેક્ટ શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો. આ યોજના 42 કિલોથી ઓછા વજનવાળી સગર્ભા સ્ત્રીઓને દર બે અઠવાડિયે મફત પોષણ કીટ પૂરી પાડે છે.
આરોગ્ય અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે જિલ્લામાં મૂલ્યાંકનમાં જાણવા મળ્યું છે કે ઘણી સગર્ભા માતાઓમાં હિમોગ્લોબિનનું સ્તર છ કિલોથી નીચે હતું અને તેમાં આયર્ન અને આયોડિનની ઉણપ હતી. નબળા માતૃત્વ પોષણને કારણે બાળકનું જન્મ સમયે વજન ઓછું, કુપોષિત શિશુઓ અને કેટલાક કિસ્સાઓમાં બાળજન્મ દરમિયાન માતાના મૃત્યુના કિસ્સાઓ પણ સામે આવ્યા હતા. પ્રોજેક્ટ હેઠળ, પાત્ર મહિલાઓને તેમના ઘરે ચણા, ખજૂર, પ્રોટીન પાવડર અને આયર્ન સીરપ ધરાવતી કીટ મળે છે.
અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, એક વર્ષ પહેલા આ યોજના શરૂ થઈ ત્યારથી 2,200થી વધુ મહિલાઓને લાભ મળ્યો છે. જિલ્લામાં આ પહેલ પર 14 લાખ રૂપિયા ખર્ચ કરવામાં આવ્યા છે અને એક ખાનગી કંપનીના સહયોગથી તેને અમલમાં મૂકવામાં મદદ મળી છે.
સાબરકાંઠાના જિલ્લા આરોગ્ય અધિકારી ડૉ. હર્ષદ વોરાએ જણાવ્યું હતું કે આ પ્રોજેક્ટ માતાના મૃત્યુ દર ઘટાડવા માટે બનાવવામાં આવ્યો છે. “સાબરકાંઠા જિલ્લામાં ઘણી ગર્ભવતી માતાઓ એવી છે જેમનું હિમોગ્લોબિન છ કરતા ઓછું છે. આરોગ્ય વિભાગની મદદથી, અમે આ મહિલાઓને મલ્ટીવિટામિન, નારિયેળ, આયર્ન સીરપ, ગોળ અને મગફળી પૂરી પાડીએ છીએ. છેલ્લા એક વર્ષમાં આ યોજના હેઠળ જન્મેલા બાળકોનું વજન 2.5 કિલોથી વધુ છે. કુપોષણનો અર્થ ખોરાકનો અભાવ નથી, પરંતુ અયોગ્ય ખાવાની ટેવ છે. ઘણા બાળકો પૂરતો પૌષ્ટિક ખોરાક લેતા નથી, જે કુપોષણ તરફ દોરી જાય છે,” તેમણે કહ્યું.
હિંમતનગરના છાપરિયા વિસ્તારમાં રહેતા આરોગ્ય કાર્યકર હેપ્પીબેન પરમાર જણાવે છે કે તેઓ 70 થી 80 પ્રસૂતિ પહેલાના કેસોનું નિરીક્ષણ કરે છે, જેમાંથી ઘણાને આ યોજના હેઠળ આવરી લેવામાં આવ્યા છે. “42 કિલોથી ઓછું વજન ધરાવતી મહિલાઓને ખજૂર, ચણા, આયર્ન સીરપ અને પ્રોટીન પાવડરનો સમાવેશ કરતી કેર કીટ મળે છે. તેઓ નિયમિતપણે બે ચમચી પ્રોટીન પાવડર અને 7.5 મિલી આયર્ન સીરપ લે છે. જો તેમને ભૂખ લાગે છે, તો તેઓ ખજૂર અને ચણા ખાય છે. લાભાર્થીઓએ વજન, શક્તિ અને હિમોગ્લોબિનના સ્તરમાં સુધારો દર્શાવ્યો હતો.”
છાપરિયાની સાત મહિનાની ગર્ભવતી રહેવાસી આરતીબેન મકવાણાએ જણાવ્યું હતું કે સહાયથી તેમના સ્વાસ્થ્યમાં સુધારો થયો છે. “મને આયર્ન સીરપ, પ્રોટીન પાવડર, ચણા અને ખજૂરવાળી કીટ મળી છે. મારું વજન 42 કિલોથી વધીને 55 કિલો થઈ ગયું છે,” તેમણે જણાવ્યું હતું.
