દિલ્હીમાં 10th October ના રોજ જંતર-મંતર અને તેની આસપાસના વિસ્તારોમાં થયેલા પ્રદર્શન અને ત્યારબાદની પોલીસ કાર્યવાહી સામે સુપ્રીમ કોર્ટે ગંભીર નોંધ લીધી છે. આ મામલે રવિવારે સુપ્રીમ કોર્ટે એક વિશેષ સુનાવણી હાથ ધરી હતી અને અગાઉના આદેશોના કથિત ઉલ્લંઘન બદલ સંબંધિત અધિકારીઓને કારણદર્શક નોટિસ (Show-cause Notice) ફટકારી છે. કોર્ટે પૂછ્યું છે કે શા માટે તેમની સામે અવમાનના (Contempt) ની કાર્યવાહી ન શરૂ કરવામાં આવે? આ કેસની આગામી સુનાવણી મંગળવારે હાથ ધરાશે.
વકીલો સાથે મારપીટ અને અટકાયત પર સુપ્રીમ કોર્ટનો સવાલ
સુનાવણી દરમિયાન વકીલોએ આક્ષેપ કર્યો હતો કે પ્રદર્શન દરમિયાન પોલીસે અનેક લોકોની ગેરકાયદેસર અટકાયત કરી છે અને કેટલાક વકીલો સાથે પણ મારપીટ કરવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત મેટ્રો સેવાઓ બંધ કરવા, ઇન્ટરનેટ સેવાઓ પર રોક લગાવવા અને લોકોની અવરજવર રોકવાનો મુદ્દો પણ જોરશોરથી ઉઠાવવામાં આવ્યો હતો. કોર્ટે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું હતું કે કાયદાકીય પ્રક્રિયા સિવાય કોઈપણ વ્યક્તિને મનસ્વી રીતે હિરાસતમાં લઈ શકાય નહીં. સુપ્રીમ કોર્ટે મેટ્રો અને રેલ સેવાઓ રાબેતા મુજબ ચાલુ રાખવા, ઇન્ટરનેટ સેવાઓ બાધિત ન કરવા અને શહેરભરમાં કરવામાં આવેલા બેરિકેડિંગની તાત્કાલિક સમીક્ષા કરવાનો આદેશ આપ્યો છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે આપેલા મુખ્ય નિર્દેશો અને 10 મોટી બાબતો:
અવમાનનાના આરોપ પર નોટિસ: કોર્ટે આદેશનું પાલન ન કરવાના આરોપસર ગૃહ મંત્રાલયના અધિકારીઓને નોટિસ પાઠવી સોગંદનામું દાખલ કરવા કહ્યું છે. સોલિસિટર જનરલ તુषार મહેતાએ આ અંગે આપત્તિ વ્યક્ત કરી હતી, જેના પર બેન્ચે સ્પષ્ટતા કરી કે કારણદર્શક નોટિસ અને અવમાનના નોટિસ અલગ બાબતો છે.
મેટ્રો અને રેલ સેવાઓ સામાન્ય રાખવા આદેશ: દિલ્હીમાં મેટ્રો અને રેલ સેવાઓ સામાન્ય રીતે ચાલુ રહેવી જોઈએ. જો કાયદો અને વ્યવસ્થાનું જોખમ હોય તો જ નિયમોનુસાર મર્યાદિત પ્રતિબંધ લગાવી શકાય, પરંતુ સેવાઓને સંપૂર્ણપણે ઠપ કરી શકાય નહીં.
મેટ્રો સ્ટેશનો બંધ કરવા પર આક્ષેપ: સોલિસિટર જનરલે જણાવ્યું કે ૩૦૩ માંથી 45 સ્ટેશનો પર પ્રવેશ મર્યાદિત કરાયો હતો. કોર્ટે દિલ્હી મેટ્રો રેલ કોર્પોરેશન (DMRC) પાસે કયા સ્ટેશનો બંધ રાખ્યા તેનો નકશો માંગ્યો છે.
ઇન્ટરનેટ અને ટ્રાફિક બહાલી: કોર્ટે નિર્દેશ આપ્યો છે કે ઇન્ટરનેટ સેવાઓ અબાધિત રહેવી જોઈએ અને શહેરમાં ટ્રાફિકની અવરજવર સુચારૂ રીતે ચાલુ રાખવા માટે બેરિકેડિંગની સમીક્ષા થવી જોઈએ.
સુપ્રીમ કોર્ટ બહારથી BNSS Section 163 નો બોર્ડ હટાવવાનો આદેશ: કોર્ટ પરિસરમાં બહાર લગાવવામાં આવેલા કલમ ૧૬૩ ના બોર્ડને કારણે વકીલો અને અરજદારોને અદાલતમાં આવવામાં પડી રહેલી મુશ્કેલીને ધ્યાનમાં રાખીને કોર્ટે તે બોર્ડ તુરંત હટાવવાનો આદેશ આપ્યો છે.
ગેરકાયદેસર અટકાયત પર ખુલાસો: વકીલોએ આક્ષેપ કર્યો કે પોલીસ દ્વારા જરૂરિયાત વગરના બળનો ઉપયોગ કરાયો અને એક મહિલા વકીલ સહિત ઘણા લોકોને બસમાં પૂરીને ૧૨ કિલોમીટર દૂર લઈ જવાયા. કોર્ટે આ મામલે જવાબ માંગ્યો છે.
આશરે 7,000 લોકોની અટકાયતનો દાવો: વકીલો તરફથી દાવો કરાયો કે પ્રદર્શન દરમિયાન લગભગ 7,000 લોકોની અટકાયત કરવામાં આવી છે અને કેટલાક લોકોને તેમના ઘરોમાંથી કે ટ્રેનોમાંથી ઉતારીને પકડવામાં આવ્યા છે.
શાંતિપૂર્ણ પ્રદર્શનનો અધિકાર: વરિષ્ઠ વકીલ કપિલ સિબ્બલે બંધારણની Article 19(1)(a) ટાંકીને શાંતિપૂર્ણ પ્રદર્શનના અધિકારની વાત કરી હતી. કોર્ટે કહ્યું કે પ્રદર્શનનો અધિકાર છે, પરંતુ તેનું સ્વરૂપ કાયદાના ਦਾยરામાં હોવું જોઈએ.
કોર્ટરૂમમાં હોબાળો: સુનાવણી દરમિયાન પોલીસ અધિકારીઓ અને વકીલો વચ્ચેની દલીલોને કારણે થોડો સમય માહોલ ગરમાયો હતો, તેમજ વિડીયો કોન્ફરન્સિંગ લિંક કામ ન કરવાને કારણે થોડી વાર કાર્યવાહી અટકી હતી.
