ભારતના મોટાભાગના રાજ્યોમાં આ વર્ષે ઉનાળાએ રૌદ્ર સ્વરૂપ ધારણ કર્યું

ભારતના મોટાભાગના રાજ્યોમાં આ વર્ષે ઉનાળાએ રૌદ્ર સ્વરૂપ ધારણ કર્યું છે, જેના કારણે સામાન્ય જનજીવન સંપૂર્ણપણે અસ્તવ્યસ્ત થઈ ગયું છે. દેશના અનેક શહેરોમાં તાપમાન સતત 45°C ની ઉપર નોંધાઈ રહ્યું છે, જે માનવ શરીર માટે અસહ્ય સાબિત થઈ રહ્યું છે. આ ભીષણ ગરમીની સૌથી માઠી અસર હાલ દક્ષિણ ભારતના તેલંગાણા રાજ્યમાં જોવા મળી રહી છે. તેલંગાણામાં ચિલચિલાતી ધૂમ્રચોટી ગરમી અને કિલર લૂના કારણે અત્યાર સુધીમાં સત્તાવાર રીતે 16 લોકોના કરુણ મોત નીપજ્યા છે. આ આઘાતજનક સ્થિતિને ગંભીરતાથી લઈને રાજ્યની સરકારે સંવેદનશીલ નિર્ણય કરતા તમામ મૃતકોના આશ્રિત પરિવારોને 4-4 લાખ રૂપિયાની તાત્કાલિક આર્થિક સહાય આપવાની જાહેરાત કરી છે.

શનિવારે તેલંગાણાના મહેસૂલ મંત્રી પોંગુલેટી શ્રીનિવાસ રેડ્ડીએ રાજ્યના ઉચ્ચ વહીવટી અધિકારીઓ સાથે એક ઈમરજન્સી હાઈ-લેવલ બેઠક યોજી હતી. આ સમીક્ષા બેઠકમાં રાજ્યમાં હીટવેવથી સર્જાયેલી કટોકટી અને નાગરિકોને ગરમીથી બચાવવા માટેના તબીબી ઉપાયો પર વિસ્તૃત ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. બેઠક બાદ પત્રકારો સાથે વાતચીત કરતા મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે, રાજ્યના જુદા-જુદા 7 જિલ્લાઓમાંથી લૂ લાગવાના કારણે 16 નાગરિકોના મોતના અહેવાલોની સત્તાવાર પુષ્ટિ થઈ ચૂકી છે.

સરકારી હેલ્થ બુલેટિન અને સત્તાવાર આંકડાઓ અનુસાર, તેલંગાણામાં ગરમીનો સૌથી ક્રૂર પંજો જયશંકર ભૂપાલપલ્લી (Jayashankar Bhupalpally) જિલ્લા પર પડ્યો છે, જ્યાં સૌથી વધુ 4 લોકોના મોત થયા છે. આ સિવાય વારંગલ અર્બન, કરીમનગર અને નિઝામાબાદ જિલ્લામાં 3-3 લોકોએ લૂના કારણે દમ તોડ્યો છે. જ્યારે જોગુલમ્બા ગડવાલ, રંગા રેડ્ડી અને સૂર્યાપેટ જિલ્લામાં 1-1 વ્યક્તિનું ગરમીથી મોત નીપજ્યું છે.

રાજ્ય સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ આપત્તિના સમયે પરિવારોને મદદરૂપ થવા માટે સ્ટેટ ડિઝાસ્ટર રિસ્પોન્સ ફંડ (SDRF) માંથી 4 લાખ રૂપિયાની આર્થિક સહાય સીધી બેંક ખાતામાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવશે. અત્રે નોંધનીય છે કે ભૂતકાળમાં હીટવેવથી થતા મૃત્યુ પર બહુ ઓછી સહાય મળતી હતી, પરંતુ ચાલુ વર્ષે ગરમીના અસામાન્ય વધારા અને જોખમને જોતા વર્તમાન સરકારે આ રાહત રકમમાં મોટો વધારો કર્યો છે. બેઠકમાં મંત્રીએ તબીબી અધિકારીઓને આદેશ આપ્યા છે કે તમામ સબ-ડિસ્ટ્રિક્ટ હોસ્પિટલો અને પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્રોમાં ઓઆરએસ (ORS) ના પેકેટો, ગ્લુકોઝ અને હીટ-સ્ટ્રોકની જરૂરી દવાઓનો પૂરતો સ્ટોક રાખવામાં આવે. આ સાથે જ બસ સ્ટેન્ડ, રેલવે સ્ટેશન અને જાહેર ચોકો પર પીવાના ઠંડા પાણીની પરબો શરૂ કરવાના નિર્દેશ અપાયા છે.

બીજી તરફ, હવામાન વિભાગ (IMD) એ આગામી દિવસો માટે વધુ એક ડરામણી ચેતવણી જારી કરી છે. હવામાન નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, આગામી 25 May થી સૂર્ય રોહિણી નક્ષત્રમાં પ્રવેશ કરશે, જેની સાથે જ ભારતમાં ‘નવતપા’ (Nautapa) નો પ્રારંભ થશે. આ નવતપો આગામી 2 June સુધી ચાલશે. જ્યોતિષ અને વિજ્ઞાન બંને દ્રષ્ટિએ આ 9 દિવસો વર્ષના સૌથી ગરમ અને કષ્ટદાયક દિવસો માનવામાં આવે છે, જેમાં સૂર્યના કિરણો સીધા પૃથ્વી પર પડતા હોવાથી પારો રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી શકે છે.

આ ખતરાને જોતા હવામાન વિભાગે ખાસ કરીને વૃદ્ધો, નાના બાળકો અને ગંભીર બીમારીથી પીડાતા લોકોને બપોરના સમયે ઘરની બહાર ન નીકળવાની કડક સલાહ આપી છે. લોકોને પુષ્કળ પ્રમાણમાં પાણી, છાશ કે લીંબુ પાણી પીવા, બહાર નીકળતી વખતે માથું અને કાન કોટનના કપડાથી ઢાંકવા અને અત્યંત જરૂરી કામ હોય તો જ બપોરે 12 થી 4 વાગ્યાની વચ્ચે તડકામાં જવાની એડવાઇઝરી જારી કરવામાં આવી છે. તેલંગાણા સરકારે આ આદેશોને પગલે તમામ જિલ્લા કલેક્ટરોને (DM) એલર્ટ મોડ પર રહેવા અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં મનરેગાના મજૂરોના કામના કલાકોમાં ફેરફાર કરવા સૂચના આપી છે જેથી વધુ જાનહાનિ અટકાવી શકાય.