જેમ જેમ સુવિધાઓ વધતી જાય છે તેમ તેમ માણસની ધીરજ અને સહનશક્તિ ઘટતી જાય છે. એ ઉપરાંત મન વધુ 
આળું બનતું જાય છે. કોઈ જરાક કંઈ કહે તો સીધો સામે પ્રહાર કરવાની વૃત્તિ આવી રહી છે. કોઈ વખાણ કરે તો પણ શંકા થાય કે ક્યાંક વ્યંગ તો નથી ને? તેનો અર્થ એ કે માણસનો આત્મવિશ્વાસ ઘટી રહ્યો છે. આત્મવિશ્વાસ વિના જીવન શક્ય જ નથી. જો સામાન્ય વાતમાં પણ ભૂલો દેખાય કે અન્ય નકારાત્મક અર્થ દેખાય, તો પોતાની જગ્યાનું વાસ્તુ તપાસવું જરૂરી છે, કારણ કે આવી નકારાત્મકતા વ્યક્તિનું પોતાનું જ નુકસાન કરે છે.
મિત્રો, આ વિભાગ આપનો જ છે. આપને પણ કોઈ સવાલ કે સમસ્યા હોય તો નીચે આપેલા ઈમેઈલ પર પૂછો.
સવાલ: મને ક્યારેક જીવનલક્ષી પ્રયોગો કરવાની ટેવ છે. એક વાર મેં બધાને કારણ વિના “હેપી બર્થડે” લખ્યું, તો છેલ્લા બે વર્ષથી જે લોકો કંઈ જ બોલતા નહોતા, એમના પણ મેસેજ આવ્યા કે “આ શું હતું?” ત્યારબાદ મેં એમ જ એક વખાણ કરતો મેસેજ કર્યો, ત્યારે પણ આવું જ થયું. તો સવાલ ઉદ્ભવે છે કે શું લોકોને આપણી ભૂલોમાં જ રસ છે? આટલા સમયથી જે માહિતી આપતા મેસેજ જાય છે તેનું કંઈ નથી?
જવાબ: સ્વીકારવું એ શ્રેષ્ઠ ઘટના છે. લોકો તમને સ્વીકારી લીધા હોય એટલે એ દરરોજ વખાણ નથી કરતા. એમને વિશ્વાસ હોય છે કે તમે સારું જ બોલશો. એટલે વખાણ ન કરે, પરંતુ જ્યારે તમે કંઈક એવું કરો કે જેની અપેક્ષા ન હોય, ત્યારે તેઓ પૂછે — એ સ્વાભાવિક છે. એક સારી વાત એ છે કે લોકો તમને ધ્યાનથી સાંભળે છે. જો સાંભળતા ન હોય, તો સવાલ જ ન ઉદ્ભવે. તમે ખુશ થવાનું બદલે દુઃખી થાઓ છો. તમે જે કરો છો તે કરતા રહો. બધા જાણે છે કે તમે એમને ટાર્ગેટ કરીને નથી બોલતા — એ અગત્યનું છે.
સવાલ: તમે વાસ્તુના નિષ્ણાત છો, એવું સાંભળ્યું છે. તો મારા એક સવાલનો જવાબ આપો — છોકરો ભણતો ન હોય તો વાસ્તુમાં કયા ફેરફાર કરીએ?
જવાબ: સંતાન અભ્યાસ ન કરે એ માટે અનેક કારણો હોઈ શકે છે. તેના માટે એક આખું પુસ્તક લખાય એટલી વિગત છે.
તમારું બાળક પશ્ચિમના રૂમમાં પશ્ચિમમુખી બેસીને અભ્યાસ કરે છે, જેના કારણે તેને વાંચેલું યાદ નથી રહેતું. ઉપરાંત, તમારી પૂર્વ દિશાની દીવાલ કોમન દીવાલ છે. ગભરાઈને ઘર બદલવાની કે તોડફોડ કરવાની જરૂર નથી, કારણ કે ભારતીય વાસ્તુમાં તોડફોડનો નિષેધ છે.
તમારા ઘરના ઈશાન ખૂણાના રૂમમાં બાળકને પૂર્વમુખી બેસાડી અભ્યાસ કરાવો — ચોક્કસ ફાયદો થશે. ઉપરાંત, પૂર્વની દીવાલ પર લેમન યેલો (લીંબુ જેવો પીળો) રંગ કરાવો. બાળકને વહેલું ઉઠવાની ટેવ પાડો અને સૂતા પહેલા ટીવી જોવાનું બંધ કરાવો. આ બદલાવથી ચોક્કસ લાભ મળશે.
સૂચન: જે કામ પશ્ચિમ તરફ મુખ રાખીને કરવામાં આવે છે તેમાં ઇચ્છિત પરિણામ મળતા નથી અને અટકાવાની લાગણી થાય છે. તેથી આવી વ્યવસ્થા ટાળવી જોઈએ.
(આપના સવાલ મોકલી આપો Email: vastunirmaan@gmail.com )
હા, તમે બરાબર વાંચ્યું! અમે વાત કરી રહ્યા છીએ ગાંધીનગરના “સ્પેરો મેન” તરીકે જાણીતા સમીરભાઈ રામીની.
જ્યારે આધુનિક કોંક્રિટના જંગલો અને મોબાઈલ ટાવરોના રેડિયેશનમાં ચકલીઓનો મધુર કલરવ ખોવાઈ રહ્યો છે. ત્યારે સમીરભાઈએ પોતાના ‘હેપ્પી ચકલી ઘર’ અભિયાન દ્વારા આ નાનકડા પક્ષીઓને ફરીથી આપણા આંગણામાં લાવવાનું બીડું ઝડપ્યું છે. ૨૦ માર્ચ ‘વિશ્વ ચકલી દિવસ’ નિમિત્તે, પ્રકૃતિના આ સાચા સંરક્ષકની અનોખી સફર વિશે જાણવું ખરેખર પ્રેરણાદાયી છે.
બાળપણની યાદોથી ‘સ્પેરો મેન’ સુધીની સફર
હેપ્પી ચકલી ઘરની વિશેષતા એ છે કે, સામાન્ય માળા કરતાં અલગ, મજબૂત બનાવટ અને સુરક્ષિત પ્રવેશદ્વાર ધરાવતા ખાસ ડિઝાઇન કરેલા માળા છે.
વર્ષ ૨૦૨૪માં ૬,૦૦૦ અને ૨૦૨૫માં ૧૦,૦૦૦થી વધુ ચકલી ઘરોનું વિતરણ કરી પર્યાવરણ જતનનો એક નવતર પ્રયોગ સમીરભાઈ કરી ચૂક્યા છે. જ્યારે આ વર્ષે તેઓએ આશરે ૧૨૦૦૦ ચકલી ઘર તૈયાર કર્યા છે.
આ સિવાય નવી પેઢીને પ્રેરણા આપવા તેઓ શાળાઓમાં જઈને બાળકોને વેસ્ટમાંથી બેસ્ટ, નકામા ખોખામાંથી ચકલી ઘર બનાવવાની તાલીમ પણ આપે છે. સમીરભાઈ કહે છે કે, “ચકલી લુપ્ત નથી થઇ પરંતુ તે માત્ર આપણાંથી દૂર થઇ ગઈ છે. ચકલી આપણી આસપાસ જ છે, ચકલી ઘર યોગ્ય રીતે લગાડીએ અને નજીકમાં તેના માટે ચણ-પાણીની વ્યવસ્થા કરીએ તો ચકલી જરૂર આવે છે.
તેઓ માત્ર ચકલી ઘર જ નહીં, પણ વૃક્ષારોપણ, પક્ષી રેસ્ક્યુ, રકતદાન, પક્ષીઓ માટે પાણીના કુંડાની વ્યવસ્થા અને વ્યસનમુક્તિ જેવી સામાજિક પ્રવૃત્તિઓમાં પણ અગ્રેસર છે.
ઉપવાસના આ મહિનામાં આ સાથે નવરાત્રિ પણ શરૂ થાય છે. આ એ જ મહિનો છે જ્યારે અલૂણાં વ્રત કરાય છે. અલૂણાં એટલે કે મીઠા (નમક) વગરનો આહાર લેવો. એ વિશે આપણામાંથી ઘણાને માહિતી હશે જ, પરંતુ ક્યારેય એવું વિચાર્યું છે કે આખા વર્ષમાં ફક્ત આ ચૈત્ર મહિનામાં જ નમકની પરેજી શા માટે રાખવામાં આવે છે? આ જ મહિનામાં ઘણા લોકો લીમડાનાં પાનનો રસ પણ પીવે છે. કહેવાય છે કે આ દિવસોમાં લીમડાનાં પાનનો રસ પીવાથી આખું વર્ષ સ્વાસ્થ્ય સારું રહે છે. આ વાતમાં કેટલું તથ્ય છે?
રિવેન્જ’ રિલીઝ થઈ ગયો. છેલ્લા બે દિવસથી ફિલ્મ ચર્ચા એ રીતે થઈ રહી છે, જાણે આ એક મહત્વનો રાષ્ટ્રીય મુદ્દો હોય. ટિન્સેલ અને ગ્લિસેરિનની દુનિયાના જે બાશિંદા પહેલા પાર્ટ વિશે કંઈ પણ બોલવાથી દૂર રહેલા એ, ક્યાંક દેશદ્રોહી ઠેરવી ન દેવામાં આવે એવા ડરથી, સેકન્ડ પાર્ટ વિશે ઊછળી ઊછળીને બોલી રહ્યા છે.
સુધી આપણે આપણી બુદ્ધિશક્તિ અને કાર્યકૌશલ્યને ધારદાર બનાવવાની મથામણ કરીએ છીએ, પણ શું માત્ર મગજ ચલાવવાથી જ જીવનમાં સર્વોચ્ચ શિખરો સર કરી શકાય? કદાચ નહીં. ઈતિહાસ સાક્ષી છે કે દુનિયાના સૌથી પ્રભાવશાળી નેતા કે સફળ ઉદ્યોગપતિઓ માત્ર બુદ્ધિમતાના કારણે જ નહીં, પરંતુ લોકોનાં હૃદય જીતવાની કળાને કારણે મહાન બન્યા છે. જ્યારે આપણે સંબંધોના તાણાવાણા અને માનવીય સંવેદનાઓને સફળ મેનેજમેન્ટમાં ઉમેરીએ છીએ ત્યારે એક સામાન્ય કાર્ય અસામાન્ય સિદ્ધિમાં પરિવર્તિત થાય છે.
ઋષિકેશ પટેલે કહ્યું કે, ‘રાંધણ ગેસનો પુરવઠો ખોરવાય નહીં તેના માટે સરકાર આયોજન કરી રહી છે. રાજ્ય સરકારની પ્રાયોરીટી ઘરોમાં ગેસની બોટલ પહોંચે તે જોવાની છે. ઇન્ડસ્ટ્રીયલ ગેસમાં 50 ટકા કાપ મૂકવામાં આવ્યો છે. ફર્ટિલાઇઝર કંપનીઓ અને દૂધની ડેરીમાં વપરાતા ગેસમાં 40 ટકાનો કાપ મૂક્યો છે. ગુજરાતમાં એકપણ ચૂલો બંધ ન થાય તેની ચિંતા સરકાર કરી રહી છે. કોમર્શિયલ સિલિન્ડરમાં હજુ સુધી કોઈપણ પ્રકારનો કાપ નથી મૂક્યો. સરકાર ગેસ પુરવઠો ખોરવાય નહીં તેનું આયોજન કરી રહી છે.’ 
કોઈ પણ પુસ્તક વાંચતી વખતે મારી આદત છે હાથમાં પેન રાખીને જે પણ મહત્ત્વનું જણાય તે અંડરલાઈન કરવાનું. જોકે આ પાસપોર્ટ નામે પુસ્તક થોડું એટિટ્યુડવાળું છે, કાયમ પોતાના રુઆબમાં. તેની પર આપણે ક્યાંય અંડરલાઈન નહીં કરી શકીએ કે તેનાં કોઈ પણ પાનાં પર કોઈ પણ આંચકો અથવા ડાઘ લગાવી નહીં શકીએ કે તેની પર પાણી શાહી દૂધ ચા ધોળાવા નહીં દઈ શકીએ. આથી આપણે અન્ય પુસ્તકો વાંચતી વખતે સૂઈને વાંચીએ તેવું તેનું નથી. એક શાંત ખૂણામાં પદ્માસનમાં બેસીને ધીમેથી હું પાસપોર્ટ નામે પુસ્તકનું વાંચન કરતી હોઉં છું. હમણાં સુધી કેટલા પાસપોર્ટ થયા તે મેં ગણતરી કર્યું નથી, જેથી આ મારો પચ્ચીસમો પાસપોર્ટ છે એવું હું ખાતરીપૂર્વક કહી શકું એમ નથી. જોકે તેનાથી મારા પાસપોર્ટની સંખ્યા વધુ જ હશે. વારુ, તો `પાસપોર્ટ વાંચન’ એકાદ પઠન જેવો મારો કાર્યક્રમ હોય છે. તે પાસપોર્ટ પરના દરેક વિઝા અને ઈમિગ્રેશનના સ્ટેમ્પ મને ટ્રાન્સમાં લઈ જાય છે.
પાસપોર્ટ આપણને એવી અનંત ખુશીની પળોની યાદ કરી આપે છે. આપણો પહેલોવહેલો પાસપોર્ટ રજિસ્ટર એડી પોસ્ટથી ઘરે આવ્યો તે દિવસ યાદ આવે છે? હવે બાળકો જન્મતાં જ તેમના પાસપોર્ટ માટે અરજી કરવામાં આવે છે. આથી પાસપોર્ટ તેમને માટે `એક જરૂરી બાબત’ બની ગઈ છે. એટલો જ તે સંબંધ છે, પરંતુ આજે જેમની ઉંમર ચાળીસીની આગળ છે તે દરેકને પહેલો પાસપોર્ટ હાથમાં આવ્યો ત્યારની ખુશીનો અનુભવ હશે અને તેમના મનના ખૂણામાં તે ક્યાંક છુપાયેલી હશે. અગાઉ રેશનકાર્ડ આપણા ભારતીય હોવાનું પ્રમાણપત્ર અથવા પ્રૂફ તરીકે, હવે યુનિક આઈડી નંબર સાથેનું આધારકાર્ડ, ઈલેકશન કાર્ડ, ડ્રાઈવિંગ લાઈસન્સ જેવી બાબતોએ પણ આપણા ભારતીયત્વ પર ખાતરીની છાપ છોડી છે. જોકે આ બધાનો સરતાજ હોય તેમ પાસપોર્ટ રાજસિંહાસન પર બિરાજમાન થઈ ગયો છે. તેના વિના આપણે આપણી ભારતની સરહદ પાર કરી જ નહીં શકીએ.
પહેલા મહાયુદ્ધ પૂર્વે દુનિયાના અનેક દેશોમાં પાસપોર્ટ વિઝા વગેરેની સખતાઈ નહોતી. પાસપોર્ટ નામે પ્રકાર જ નહોતો. તે સમયે ક્યાંક ક્યાંક `પરમિશન લેટર્સ’ રહેતા હતા. એટલે કે, ઈસવી સન ચૌદસોના સુમારે ઈન્ગ્લેન્ડનો રાજા પાંચમો હેન્રી પોતાના રાજદૂતોને અથવા વેપારીઓને `સેફ કંડક્ટ’ પત્ર આપતો, જેના દ્વારા તે એક દેશમાંથી અન્ય દેશમાં સુરક્ષિત અને સુલભ રીતે પ્રવાસ કરતા. આ જાણે આજના પાસપોર્ટનું પહેલું સ્વરૂપ. પાસપોર્ટ નામ રીતસર `પાસ’ અને `પોર્ટ’ આ બે અંગે્રજી શબ્દો મળીને બનેલો શબ્દ છે. અગાઉ બધા જ પ્રવાસ સમુદ્રમાર્ગે થતા હતા. તે સમયે અલગ અલગ દેશમાંથી અંદર-બહાર કરવા માટે સંબંધિત દેશના રાજા પાસેથી સ્પેશિયલ પરમિશન લેટર જરૂરી હતો. તેનું જ રૂપાંતર `પાસ ધ પોર્ટ’ એટલે કે, પાસપોર્ટ થઈ ગયું. તે સમયે લોકો એક દેશમાંથી અન્ય દેશમાં મોકળાશથી પ્રવાસ કરતા. ઈટાલીથી અમેરિકા, આફ્રિકાથી ઈન્ગ્લેન્ડ એમ અત્યંત મોટે પાયે લોકોએઆ જ સમયગાળામાં સ્થળાંતર કર્યું હતું. યુદ્ધ પછી જોકે પરિસ્થિતિ બદલાઈ ગઈ, દુનિયાના દેશ સાવધાન થઈ ગયા. દેશોની સીમાઓ સખત બની. ટૂંકમાં કોને પ્રવેશ આપવાનો અને કોને નહીં તે બાબતે ચર્ચા શરૂ થઈ.
આજે પાસપોર્ટ દરેક વ્યક્તિ માટે અને દરેક ઘર માટે એક મહત્ત્વની બાબત અને સ્ટેટસ સિમ્બોલ બની ગયો છે. જોકે પાસપોર્ટ દરેક દેશની સ્ટ્રેન્ગ્ધ પણ દર્શાવે છે. સૌથી શક્તિશાળી પાવરફુલ પાસપોર્ટ કયા દેશનો છે એવું પૂછશો તો આપણી આંખો સામે તુરંત યુએસએનું નામ આવે છે, પરંતુ તેવું નથી. બધાથી સ્ટ્રોંગ પાસપોર્ટ એટલે કે જે દેશનો પાસપોર્ટ વિઝા વિના વધુમાં વધુ દેશોની મુલાકાત અપાવી શકે તે છે. તો આ પાવરગેમનો વિનર છે એક નાનો દેશ અને તે છે સિંગાપોર. તમે સિંગાપોર પાસપોર્ટ ધારક હોય તો 193 દેશની મુલાકાત લઈ શકો છો અને તે કોઈ પણ દેશના વિઝા તમને કઢાવવા પડતા નથી. બીજા નંબરે વધુ બે નાના દેશ જાપાન અને કોરિયા આવે છે. આ દેશોના પાસપોર્ટ ધારક વિઝા વિના 190 દેશોની મુલાકાત લઈ શકે છે. આ પછી જર્મની, ફ્રાન્સ, સ્પેન, ઈટાલી, સ્વિત્ઝર્લેન્ડ એમ ઘણી બધી યુરોપિયન ક્નટ્રીઝ ત્રીજા ક્રમે છે, જે દેશોના નાગરિક 186થી 188 દેશોની વિઝા વિના મુલાકાત લઈ શકે છે. ઈન્ગ્લેન્ડ કેનેડા ઓસ્ટ્રેલિયા પાંચમા ક્રમે છે, જ્યાંના નાગરિકો 183-184 દેશોની વિઝા વિના મુલાકાત લઈ શકે છે. યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ ઓફ અમેરિકા બારમા સ્થાને આવે છે. તેમના પાસપોર્ટ ધારક 180 દેશની વિઝા વિના મુલાકાત લઈ શકે છે. આપણા ભારતનો નંબર આ યાદીમાં 85મો આવે છે અને આપણે સામાન્ય રીતે 57 દેશની વિઝા વિના મુલાકાત લઈ શકીએ છીએ. આ નંબર્સ વધારવા માટે અને આપણો પાસપોર્ટ મજબૂત બનાવવા માટે દરેક દેશ કાર્યરત હોય છે. આપણા સન્માનનીય વડા પ્રધાનના પ્રયાસ પણ તે દિશામાં ચાલી રહ્યા છે એવું આપણને વારંવાર જણાય છે.દરેક દેશ અને દરેક વ્યક્તિ માટે પાસપોર્ટ મહત્ત્વપૂર્ણ છે. આથી પ્રવાસમાં આપણા પોતાના કરતાં પાસપોર્ટની વધુ કાળજી લેવી પડે છે. આપણે પોતાને જ ચેતવી રાખવાના `પાસપોર્ટ ગુમ નહીં થવો જોઈએ કોઈ પણ પરિસ્થિતિમાં.’ પાસપોર્ટ કાયમ આપણા શરીર પર હોવો જોઈએ સ્લિમ પાસપોર્ટ સ્લિમ પાઉચમાં અથવા આપણા હેન્ડપર્સમાં.તે ભૂલેચૂકે પણ ચેક-ઈન બેગેજમાં નહીં રાખવો જોઈએ.તે ક્યારેય એરપોર્ટ પર ખુલ્લો, વિમાનની સીટ પર પોકેટમાં નહીં રાખવો જોઈએ. તે પાસપોર્ટનાં બધાં પાનાંની ડિજિટલ કોપી સ્કેન કરીને તમારા મોબાઈલમાં, ઈમેઈલમાં, ગૂગલ ડ્રાઈવ અથવા ડ્રોપબોક્સમાં સેવ કરેલી હોવી જોઈએ. ભૂલેચૂકે પણ પાસપોર્ટ ગુમ થયો તો ઈન્ડિયન એમ્બેસીને બતાવવા અને ઈમરજન્સી સર્ટિફિકેટ મેળવવા માટે, પોલીસ સ્ટેશનમાં તે ગુમ થયાની ફરિયાદ નોંધાવવા આ કોપી ઉપયોગી બને છે. પ્રવાસમાં નીકળતી વખતેજે પાસપોર્ટ આગામી છ મહિના માટે વેલિડ છે અને જેની પર તમે જઈ રહ્યા હોય તે દેશના વિઝા હોય તે જ પાસપોર્ટ લઈને નીકળવું. અનેક પ્રવાસી જૂના પાસપોર્ટ લઈને એરપોર્ટ પર પહોંચે છે અને પછી આર્થિક માનસિક પસ્તાવાનો શિકાર બને છે. અગાઉ કહ્યું તેમ પાસપોર્ટ પર કશું પણ લખવાનું અલાઉડ નથી. તેને સ્ટેપલ પિન મારવાથી પણ તમારો પાસપોર્ટ રદબાતલ થઈ શકે છે. પાસપોર્ટ નાના બાળકોથી દૂર રાખવો. બાળકોએ પાસપોર્ટ ફાડી નાખ્યો હોય તેવી ઘટનાઓ અમે અનુભવી છે.અને હા, એક વાર પાસપોર્ટ અથવા વિઝા હાથમાં આવે એટલે તેની પરનું પોતાનું નામ અને બધી માહિતી બરોબર છે ને? તે આપણે પોતે તપાસ કરી લેવું જોઈએ! જો કશું પણ મિસમેચ હોય તો ત્યાં જ સુધારણા કરાવી શકાય છે. અન્યથા એરપોર્ટ પરથી પાછા આવવાનો વારો આવે છે. અર્થાત આટલો બધો ઉપદ્રવ સહન કરવા કરતાં પાસપોર્ટની કાળજી લેવાનું વધુ આસાન છે.