ગુજરાતના ઓટોમોબાઈલ ક્ષેત્રનું મૂલ્ય US $3 બિલિયન છે. છેલ્લા બે દાયકામાં થયેલું આ નોંધપાત્ર પરિવર્તન રાજ્યના ઔદ્યોગિક વિકાસ અને નવીનતા પ્રત્યેના સમર્પણનો પુરાવો છે. 8 લાખથી વધુ વાહનોની વાર્ષિક નિકાસ સાથે ગુજરાતે પોતાને ભારતના ઓટોમોટિવ લેન્ડસ્કેપમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપનાર તરીકે સાબિત કર્યું છે. ઓટોમોટિવ હબ બનવા તરફ રાજ્યની સફર 2009 માં સાણંદમાં ટાટા મોટર્સના ઉત્પાદન પ્લાન્ટની સ્થાપના સાથે શરૂ થઈ હતી, જે સ્થાનિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય બંને ખેલાડીઓ માટે ચુંબક તરીકે કામ કરે છે.
ગુજરાતના ઓટોમોબાઈલ ક્ષેત્રનો વિકાસ વાઈબ્રન્ટ ગુજરાત ગ્લોબલ સમિટ (VGGS) સાથે ગાઢ રીતે જોડાયેલો છે, જે 2003માં તત્કાલિન મુખ્યમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા શરૂ કરવામાં આવી હતી, જે હવે વડાપ્રધાન છે. સમિટ રાજ્યના સામાજિક-આર્થિક લેન્ડસ્કેપને પુન: આકાર આપવા માટે નિમિત્ત બની છે, તેને રોકાણ અને નવીનતા માટે પસંદગીનું સ્થળ બનાવે છે. જાન્યુઆરી 2024માં માનનીય મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના નેતૃત્વમાં યોજાનારી વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત ગ્લોબલ સમિટની 10મી આવૃત્તિ રોકાણ અને નવીનતાના અજોડ હબ તરીકે ગુજરાતની સ્થિતિને વધુ મજબૂત કરશે.
ગુજરાતના ઓટોમોબાઈલ ઉદ્યોગની સફળતાની વાર્તાઓમાં ફોર્ડ મોટર્સ દ્વારા 2011માં તેના સાણંદ પ્લાન્ટમાં રૂ. 5,000 કરોડનું રોકાણ, 3,000 નોકરીઓનું સર્જન અને 2014માં સુઝુકી મોટર્સ દ્વારા રૂ. 14,784 કરોડનું મેગા યુનિટ, 9,100 નોકરીઓનું સર્જન કરવાનો સમાવેશ થાય છે. 2022 માં, ટાટા મોટર્સે સાણંદમાં ફોર્ડ પ્લાન્ટ હસ્તગત કર્યો. વધુમાં, જેટ્રો સાથે ગુજરાતના સહયોગથી ભારતનો પ્રથમ પ્લગ-એન્ડ-પ્લે પાર્ક, જાપાનીઝ ઇન્ડસ્ટ્રીયલ પાર્ક બન્યો છે. 2017માં, MG મોટર્સે જીએમ ઈન્ડિયાના હાલોલ પ્લાન્ટને રૂ. 2000 કરોડના પ્રારંભિક રોકાણ અને વાર્ષિક 80,000 એકમોની ઉત્પાદન ક્ષમતા સાથે હસ્તગત કર્યો હતો. અત્રે એ નોંધવું જરૂરી છે કે ભારતમાં આ MGની એકમાત્ર ઉત્પાદન સુવિધા છે.
મંડલ-બેચરાજી સ્પેશિયલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ રિજન (MBSIR), $3 બિલિયનના રોકાણ સાથે, મારુતિ સુઝુકી અને હોન્ડા જેવી મોટી કંપનીઓને હોસ્ટ કરતું મહત્વનું ઓટોમોટિવ મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ છે. તેની સંયુક્ત વાર્ષિક ઉત્પાદન ક્ષમતા 10 લાખથી વધુ વાહનોની છે. વધુમાં, ઈન્ટરનેશનલ ઓટોમોબાઈલ સેન્ટર ઓફ એક્સેલન્સ (iACE) એ ગુજરાત સરકાર અને મારુતિ સુઝુકી ઈન્ડિયા લિમિટેડ વચ્ચેના સહયોગનું પ્રમાણપત્ર છે.
આ અગ્રણી સંયુક્ત સાહસ ઓટોમોટિવ ઉદ્યોગમાં નોંધપાત્ર સીમાચિહ્નરૂપ છે. ગુજરાતમાં સ્થિત iACE, ઓટોમોબાઈલ ક્ષેત્રમાં સંશોધન, વિકાસ અને નવીનતાને સમર્પિત અત્યાધુનિક સુવિધા તરીકે સેવા આપે છે. તે અત્યાધુનિક ટેકનોલોજીના હબ તરીકે સેવા આપે છે, જે ઓટોમોટિવ પ્રગતિ માટે અનુકૂળ વાતાવરણને પ્રોત્સાહન આપે છે. શ્રેષ્ઠતા પ્રત્યેની તેની પ્રતિબદ્ધતા સાથે, iACE નો ઉદ્દેશ્ય ઉદ્યોગને આગળ વધારવા, નવીનતા, ટકાઉપણું અને કૌશલ્ય વિકાસને આગળ વધારવાનો છે, જે આખરે વૈશ્વિક મંચ પર ભારતીય ઓટોમોટિવ લેન્ડસ્કેપની વૃદ્ધિ અને સ્પર્ધાત્મકતામાં ફાળો આપે છે. વધુમાં, નાણાકીય વર્ષ 2020-21માં 8 લાખથી વધુ વાહનોની નિકાસ સાથે, ગુજરાત ઓટોમોબાઈલ અને ઓટો ઘટકોનું નોંધપાત્ર નિકાસકાર બની ગયું છે.
ઇલેક્ટ્રિક મોબિલિટી તરફ વૈશ્વિક પરિવર્તનને ધ્યાનમાં રાખીને, ગુજરાત ઇલેક્ટ્રીક વાહન (EV) ઉત્પાદનને સક્રિયપણે પ્રોત્સાહન આપી રહ્યું છે. રાજ્ય સરકારે EV બેટરી પ્લાન્ટ સ્થાપવા માટે ટાટા જૂથ સાથે રૂ. 13,000 કરોડના મહત્ત્વના એમઓયુ પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. આ ટકાઉ ગતિશીલતા પ્રત્યે ભારતની પ્રતિબદ્ધતા સાથે એકીકૃત રીતે સંરેખિત થાય છે અને ગુજરાતને EV ઉત્પાદન માટે અગ્રણી હબ તરીકે સ્થાન આપે છે.
ઓટોમોબાઈલ ઉદ્યોગમાં અજ્ઞાતતાથી US$3 બિલિયનનું ઓટોમોટિવ પાવરહાઉસ બનવા સુધીની ગુજરાતની સફર દીર્ઘદ્રષ્ટા નેતૃત્વ, બિઝનેસ-ફ્રેન્ડલી વાતાવરણ અને વ્યૂહાત્મક સહયોગનો નોંધપાત્ર પ્રમાણ છે. જેમ જેમ ગુજરાત 2024માં 10મી વાઈબ્રન્ટ ગુજરાત ગ્લોબલ સમિટ માટે તૈયારી કરી રહ્યું છે, તે સ્પષ્ટ છે કે રાજ્યમાં ઓટોમોટિવ ક્ષેત્રે વિકાસ અને નવીનતાની ગતિ વધતી રહેશે.
