1970ના દાયકામાં અમેરિકામાં ફ્રાન્સિસ ફૉર્ડ કપોલાએ ‘ગૉડફાધર’ બનાવી, જે પરથી હિંદીમાં કૂંડીબંધ ફિલ્મો બની. 
આમાં ફિરોઝ ખાનની ‘ધર્માત્મા’ નોંધનીય છે. પછી 1980-1990ના દાયકામાં સિનેમાવાળાનો આ એક હાથવગો વિષય થઈ પડ્યોઃ મુંબઈની અંધારી આલમ. બે ડૉન વચ્ચે વૉર. રિયલ ગેંગસ્ટરની કથામાં મરી-મસાલા ભભરાવી, એને (એક ડૉનને) ઑલમોસ્ટ મહાન બનાવીને રજૂ કરવાનો. ગરીબોનો બેલી, પરિવારપ્રેમી, નિર્બલને જુલમથી બચાવનાર, વગેરે. અંતમાં એ શા માટે અંડરવર્લ્ડમાં ગયો એનું જસ્ટિફિકેશન આપી દેવાનું- “જજ સાહબ, કોઈ ભી આદમી માઁ કે પેટ સે ગુનહગાર નહીં નિકલતા, યે જુલમી સમાજ ઉસે ડૉન બનાતા હૈ”… ફિન્નિશ.
ગઈ કાલે (14 સપ્ટેમ્બરે) રેન્સિલ ડી’સિલ્વા અને શુજાત સૌદાગરે પ્રાઈમ વિડિયો પર ક્રાઈમ સિરીઝ ‘બમ્બઈ મેરી જાન’ના 10 એપિસોડ ઠાલવ્યા, જેમાં એક સંવાદ છે, જે બોલે છે દેશના મોસ્ટ વૉન્ટેડ ડૉનની બહેનઃ “ગુના બે પ્રકારના હોય છેઃ એક, ખુદા ઔર ઉસકે બંદે કે બીચ… બીજાઃ બંદે ઔર બંદે કે બીચ… ખુદા તો બંદાને માફ કરી દે છે, પણ બંદા કંઈ ખુદા નથી હોતા. એ માફ નથી કરતા”.
આ સિરીઝ ક્રાઈમ રિપોર્ટર હુસૈન ઝૈદીના પુસ્તક ‘ડોંગરી ટુ દુબઈ’ પર આધારિત છે. પુસ્તક પરથી પટકથા લખી છે રેન્સિલ ડી’સિલ્વા અને સમીર અરોરાએ, સંવાદ અબ્બાસ, હુસૈન દલાલના છે. ક્રિયેટર છેઃ રેન્સિલ ડી’સિલ્વા અને શુજાત સૌદાગર.
1960-1970ના એ દાયકા, જેમાં કાંડાંઘડિયાળ, ગોગલ્સ, પરફ્યુમ, ટેપ રેકોર્ડર, પૅન્ટ-સફારી સુટનું સ્ટ્રેચેબલ કાપડ, શર્ટ માટે બોસ્કી કપડું, વગેરે દાણચોરીથી આવતાં. સોનાનાં બિસ્કૂટ ભરેલી લાકડાંની પેટીઓ ભરેલી બોટ કાળી રાતે વરસોવાના કિનારે નાંગરતી. અને મુંબઈ પર હાજી મસ્તાન, કરીમ લાલા, વરદરાજન્ મુદલિયાર જેવાઓ રાજ કરતા. આ સમયકાળમાં ‘બમ્બઈ મેરી જાન’ આકાર લે છે.
સિરીઝના સર્જકો ઘણું કરીને મૂળ કૃતિ (પુસ્તક)ને વળગી રહ્યા છે, ડૉનને હીરો બનાવવાના પ્રયાસમાં ખાસ છૂટછાટ લીધી નથી. હા. દાઉદ ‘ધ દાઉદ’ બન્યો એમાં એની ભૂલ નહોતી એવું ઠસાવવાનો પ્રયાસ જરૂર કરવામાં આવ્યો છે. પાત્રોનાં નામ આમતેમ કર્યાં છે, પણ ક્લિયરલી ખબર પડી જાય છે કે કોની જિકર થઈ રહી છે. હાજી ઈકબાલ છે, અઝીમ પઠાન છે અને અન્ના મુદલિયાર છે. દાઉદ અહીં દારા કાદરી છે, બહેન હસીનાને નામ મળ્યું છે હબીબા. માન્યા સુર્વેને ગણ્યા સુર્વે નામ મળ્યું છે.
કથા માંડે છે રત્નાગીરીથી ટ્રાન્સફર થતાં મુંબઈ આવેલો ઈમાનદાર પોલીસ ઈન્સ્પેક્ટર ઈસ્માઈલ કાદરી (કેકે મેનન). ઈસ્માઈલ મિયાંના ત્રણ બેટા ક્રિમિનલ માનસિકતા ધરાવે છે, એક માથાભારે બેટી છે. સ્પૉટલાઈટ છે બેટા દારા કાદરી (અવિનાશ તિવારી) પર. સંજોગવશાત્ ઈસ્માઈલે અંધારી આલમમાં જવું પડે છે, પણ એ ઈચ્છે છે કે દીકરાઓ આમાં ન આવે, પરંતુ દારા જેનું નામ. એ પણ પોતાનો ચોકો રચીને ડૉન બની જાય છે.
યાદ હોય તો, દાઉદ ઈબ્રાહિમ એક પ્રામાણિક પોલીસ કૉન્સ્ટેબલનો બેટો હતો, જે દેશનો સૌથી મોટો ડૉન બન્યો. અબ્બાએ વારંવાર પ્રયાસ કર્યા એને અંધારી આલમથી બચાવવા, આમ છતાં એ માથાભારે ડૉન બનીને જ રહ્યો, દુબઈ શિફ્ટ થયો. તે પછી એણે કેવાં કેવાં કુકર્મ કર્યાં એની યાદી આપી સિરીઝની જેમ કોલમ લંબાવવાનો ઈરાદો નથી.
શું ગમ્યું? આ સિરીઝ કેકે મેનન, અવિનાશ તિવારીની છે. મસ્જિદ માટે ફાળો ઉઘરાવતા લુખ્ખામાંથી મુંબઈના સૌથી મોટા ડૉન બનવા સુધીનો એનો અભિનય વખાણવાલાયક છે. અને કેકે મેનન. કમ્માલ. આ ઉપરાંત અમાયરા દસ્તૂર, કૃતિકા કામરા, સૌરભ સચદેવ, નિવેદિતા ભટ્ટાચાર્ય જેવા કલાકારો ગમી ગયા. 1970ના દાયકાનું મુંબઈ સર્જવામાં, પ્રોડક્શન ડિઝાઈનિંગમાં લેવામાં આવેલી જહેમત પરદા પર દેખાય છે. દરેક એપિસોડમાં સર્જકો સસ્પેન્સ, ઍક્શન, ડ્રામાના ડોઝ થોડી થોડી વારે આપ્યા કરે છે, થોડી થોડી વારે કોઈ ને કોઈ ઘટના ઘટે એટલે પ્રેક્ષકનું ધ્યાન બીજે ફંટાય નહીં, કંટાળો નહીં આવે.
શું ન ગમ્યું? લંબાઈ. ઈય્યાર, પીએચ.ડી. થોડું કરવાનું છે કે આટલી લાંબી બનાવી કાઢી? અને વાયોલન્સ? ઓહોહોહો… ફૅમિલી સાથે દીવાનખંડના ફૅમિલી ટીવી પર આ સિરીઝ જોવાય નહીં એટલી મારકૂટહિંસા. બીજા રૂમમાં આખી રાત જાગીને આઈપૅડ પર જોવી પડી. ગુણાંક આપવા હોય તો પાંચમાંથી ત્રણ આપું.
અખિલ બ્રહ્માંડની અજાયબ વાતો
૧૫ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૩
આજનો દિવસ સામાન્ય છે, તમને મિત્રોનો સહકાર મળી શકે છે, માર્કેટિંગક્ષેત્ર આયોજનથી કામકરવાથી કામ કર્યાનો સંતોષ મળે, નાનાકે મોટાપ્રવાસનું આયોજન થઈ શકે છે, મનની કોઈ ઈચ્છા હોયતે પૂરી થાય તેવું પણ બનવા જોગ છે, વેપારમાં નાનું કામ કરવુંજ યોગ્ય છે, ધીરજ રાખવી સારી કહી શકાય.
આજનો દિવસ થોડો પ્રતિકુળતાવાળો કહી શકાય, તમારી લાગણીની કદરના થતી હોય તેવું વધુ લાગે, મન પરાણે મોટું રાખવું પડતું હોય તેવી લાગણીઓ રહે, વાર્તાલાપ દરમિયાન ક્યાય ખોટા શબ્દપ્રયોગના થાય તેનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે. વેપારમાં કોઈપણ પ્રકારના નાનામોટા જોખમથી દુર રહેવું સલાહ ભર્યું છે.
આજનો દિવસ સારો છે તમારામાં આત્માવિશ્વાસ સારો જોવા મળે, કોઈ પ્રસંગમાં તમારી હાજરી તમારી શોભા વધારી શકે છે, માર્કેટિંગક્ષેત્રમાં જૂનીયાદી મુજબ કામકાજ કરવામાં આવેતો સારી સફળતા મળે તેવા સંજોગો બની શકે છે, વેપારમાં અનુભવથી કામ કરોતો લાભ થઈ શકે છે.
આજનો દિવસ સાધારણ રીતે પસાર થાય છે, તમારી વાણી અને શબ્દપ્રયોગથી લોકો પ્રભાવિત થઇ શકે છે પરંતુ કટાક્ષ ભાષાન બોલવી. ઘણા વખતથી કોઈ વસ્તુ ખરીદવાની ઈચ્છા હોય કે ક્યાય પોતાની વાત રજુ કરવાની હોયતો તે તક પણ ઝડપી શક્ય તેવા સંજોગો બની શકે છે. વેપારમાં નાનું કામ જ યોગ્ય છે.
આજનો દિવસ સાવચેતીથી પસાર કરી લેવો, સ્વભાવમાં થોડું ચિડીયાપણું જોવા મળી શકે છે, ઈર્ષાળુલોકો થી દુર રહેવું. આજે વિચારો વધુ આવે તેના કારણે માનસિકથાક વધુ લાગે, કામટાળવાની વૃતિ જોવા મળે કોઈની સાથે વિવાદમાં ન ઉતરવું, માર્કેટિંગમાં મહેનત વધુ પડે, વેપારના કામકાજમાં જોખમ ન કરવું.
આજનો દિવસ સામાન્ય છે, કામમાં સમયની વ્યસ્તા અને માનસિકઅશાંતિ રહે, રોજબરોજનું કામ કરનારને થોડી સાવચેતી રાખવી, ધીરજનો અભાવ જોવા મળે, વેપારમાં નાનું કામ કરવું જ યોગ્ય છે, પ્રિયજન સાથે વાર્તાલાપકે કામકાજ દરમિયાન ક્યાય ઉગ્રતાના થાય તેની તકેદારી રાખવી સારી કહી શકાય.
આજનો દિવસ સારો છે, તમારા પસંદગીના કાર્ય કરવાની તક મળે કે કોઈ ગમતી વાત સંભાળવા મળી જાય.કોઈ સામાજિકકે ધામિક કામકાજમાં તમે તમારું યોગદાન આપી શકો. નોકરીકે વ્યવસાયમાં જરૂરી માર્ગદર્શન માટેકે ભલામણ માટે જવાનું હોયતો તેમાં પણ પ્રતિસાદ સારો મળી શકે છે.
આજનો દિવસ સાવચેતીથી પસાર કરી લેવો , કામકાજમાં થાકની લાગણી વધુ જોવા મળે, સહકર્મચારી સાથે કામકાજમાં સુમેળ થોડો ઓછો જોવા મળી શકે. કામકાજમાં થોડો વિલંબ જોવા મળે પરંતુ છેવટે કામકાજ પૂર્ણ થયાનો સંતોષ પણ મળે. વેપારના કામકાજમાં કોઇપણ પ્રકારનું જોખમન કરવું.
આજનો દિવસ સારો છે, પરિચિતો સાથે વાર્તાલાપ દરમિયાન તમારી કોઈ સારીવાત પણ જાણવા મળી જાય તેવા સંજોગો બની શકે છે. જાહેરપ્રસંગોમાં તમારો પ્રભાવ અલગજ દેખાઈ આવે અને તમને આનંદની લાગણીનો સારો અનુભવ કરી શકો. વેપારના કામકાજમાં લાભ થઈ શકે છે.
આજનો દિવસ સાવચેતીથી પસાર કરવો, તમારી ક્યાય ખટપટ થાય પણ તેમાં તમને કોઈ મોટી તકલીફન થઇ શકે.પગ,સાંધા,સ્નાયુ,ગેસ,જેવી આરોગ્યબાબતથી તકેદારી રાખવી. માર્કેટિંગક્ષેત્રમાં થોડી નિરાશા જોવા મળી શકે. વેપારમાં જોખમન કરવું, પ્રિયજનની લાગણી દુભાઈના જાય તેનું ધ્યાન રાખવું.
આજનો દિવસ સારો છે, ફરવા અને ખરીદી કરવાના યોગ બને છે. વડીલવર્ગને ભૂતકાળમાં કોઈ સામાજીક કે ધાર્મિકકાર્યમાં યોગદાન આપેલ હોય તેની કદર થાય તેવું બનવા જોગ છે. નોકરીકે વ્યવસાયમાં ફેરબદલી ઇચ્છનારને યોગ્ય માર્ગદર્શન મળે રહે, વેપારના કામકાજમાં લાભ થઈ શકે છે.
માટે વિવિધ ઇન્દ્રિયોને સજાગ કરવાનું એને સુજ્યું. વખત જતા એને ભાષાની જરૂરિયાત સમજાઈ. શરૂઆતમાં એ ચિત્રની મદદ લેતો હતો. ધીમે ધીમે એણે લીપી વિકસાવી. હવે એ પોતે શોધેલા નિયમોને વધારે સારી રીતે અભિવ્યક્ત કરી શકતો. અવનવી લિપીઓ વિકસતી ગઈ. હવે ભાષાને લઈને વિવાદો શરુ થયા. માનવો વધતા ગયા અને વિવાદો પણ. જીવન જીવવાના નિયમો સમજવા લખાણની જરૂર પડી. એના માટે ભાષા શોધી. અને અત્યારે એ જ ભાષાના લીધે વિવાદો થાય અને માનવતાના નિયમો ન સમજાય એવી પણ ઘટના બને ત્યારે લાગે કે જો લીપી ન શોધી હોત તો? તો વિવાદોથી બચી શકાત?