યુક્રેન સાથે ચાલી રહેલા યુદ્ધ વચ્ચે રશિયાએ શુક્રવારે તેની નવી વિદેશ નીતિને લઈને એક વ્યૂહાત્મક દસ્તાવેજ જાહેર કર્યો છે. તેની નવી વિદેશ નીતિમાં રશિયાએ ભારત અને ચીન સાથે વેપાર અને ટેક્નોલોજીથી લઈને તમામ ક્ષેત્રોમાં સંબંધોને વધુ મજબૂત કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. રશિયાએ તેને 2021ની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા વ્યૂહરચના અનુસાર બનાવ્યું છે. રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિને શુક્રવારે તેને જાહેર કર્યું છે. આમાં શાંઘાઈ કોઓપરેશન ઓર્ગેનાઈઝેશન (SCO), RIC (રશિયા, ભારત, ચીન), BRICS અને અન્ય એવા સમૂહોને પ્રાથમિકતા આપવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે, જેમાં પશ્ચિમી દેશોના એક પણ દેશની ભૂમિકા નથી.

તેની નવી વિદેશ નીતિ હેઠળ, રશિયાએ પરસ્પર લાભદાયી ધોરણે ભારત સાથે તમામ ક્ષેત્રોમાં સહયોગ વધારવા અને વિસ્તરણ કરવા, દ્વિપક્ષીય વેપાર વધારવા, રોકાણ અને તકનીકી સંબંધોને મજબૂત કરવા પર ભાર મૂક્યો છે. આ સાથે, તે ખાસ કરીને વિશેષાધિકૃત વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી વધારવા પર કામ કરવાનું ચાલુ રાખશે અને બિન-મિત્ર દેશો અને તેમના જોડાણોના વિધ્વંસક પગલાંનો પ્રતિકાર કરવાને પ્રાથમિકતા આપી છે. રશિયાએ એ હકીકત પર ભાર મૂક્યો છે કે તે “સ્વતંત્ર અને બહુ-વેક્ટર” વિદેશ નીતિને અનુસરે છે. રશિયાએ કહ્યું છે કે તે ક્ષમતા વધારવા અને વૈશ્વિક વ્યવસ્થાને બહુ-ધ્રુવીય વિશ્વની વાસ્તવિકતાઓ સાથે અનુકૂલન કરવામાં મદદ કરવા માટે તેને પ્રાથમિકતા બનાવવા માંગે છે. આ માટે, તે BRICS, (SCO), કોમનવેલ્થ ઓફ ઇન્ડિપેન્ડન્ટ સ્ટેટ્સ (CIS), યુરેશિયન ઇકોનોમિક યુનિયન (EAEU), સામૂહિક સુરક્ષા સંધિ સંગઠન (CSTO) અને RIC અને અન્ય જૂથો જેવા આંતરરાજ્ય સંગઠનોની આંતરરાષ્ટ્રીય ભૂમિકા સુનિશ્ચિત કરવા માંગે છે.

ભારત અને રશિયાએ ઓક્ટોબર 2000માં હસ્તાક્ષર કરાયેલ ‘વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી’ને વધુ અપગ્રેડ કરવા માટે ડિસેમ્બર 2010માં ‘વિશેષ અને વિશેષાધિકૃત વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી’ પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. ચીન સાથેના વધતા સંબંધો પર, દસ્તાવેજમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે મોસ્કો બેઇજિંગ સાથે “વધુ વ્યાપક ભાગીદારી અને વ્યૂહાત્મક સહકારને વધુ મજબૂત બનાવવા” માટે “યુરેશિયા અને વિશ્વમાં વૈશ્વિક અને પ્રાદેશિક સ્તરે સુરક્ષા, સ્થિરતા અને ટકાઉ વિકાસ માટેના પ્રયાસોને સમર્થન આપવા” લક્ષ્ય રાખશે. અન્ય ભાગોમાં પુષ્ટિ. યુરેશિયન ક્ષેત્રના વિકાસ માટેના મોટા ધ્યેયો સાથે, રશિયાએ કહ્યું કે તે બૈકલ-અમુર મેઈનલાઈન અને ટ્રાન્સ-સાઈબેરીયન રેલ્વે, ઈન્ટરનેશનલ નોર્થ-સાઉથ ટ્રાન્સપોર્ટ કોરિડોર (INSTC) જેવા કેટલાક પ્રોજેક્ટ્સમાં વધુ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસ માટે ચીનની ભૂમિકાને પ્રોત્સાહન આપશે. આ ઉપરાંત, તે પશ્ચિમ યુરોપ-વેસ્ટર્ન ચાઇના ઇન્ટરનેશનલ ટ્રાન્ઝિટ કોરિડોર, કેસ્પિયન અને બ્લેક સી વિસ્તારો અને ઉત્તરીય સમુદ્ર માર્ગના માળખાગત સુધારણા, ચાઇના-મંગોલિયા-રશિયા ઇકોનોમિક કોરિડોર સહિત અન્ય વિકાસ ક્ષેત્રો અને આર્થિક કોરિડોરનું નિર્માણ કરશે.

‘રશિયાએ યુરોપિયન દેશો પ્રત્યે આક્રમક નીતિ બનાવી’

ગયા વર્ષે ફેબ્રુઆરીમાં રશિયાએ યુક્રેન પર હુમલો કર્યો હતો અને બંને વચ્ચે યુદ્ધ હજુ પણ ચાલુ છે. રશિયાના પગલાથી પરેશાન યુરોપ અને અમેરિકા મોસ્કો પ્રત્યે “આક્રમક” વ્યૂહરચના અપનાવી રહ્યા છે. દસ્તાવેજમાં નોંધવામાં આવ્યું છે કે મોટાભાગના યુરોપિયન દેશોએ રશિયા પ્રત્યે આક્રમક નીતિ અપનાવી છે, જેનો હેતુ રશિયન ફેડરેશનની સુરક્ષા અને સાર્વભૌમત્વને જોખમમાં મૂકવા, એકપક્ષીય આર્થિક લાભો મેળવવા, સ્થાનિક રાજકીય સ્થિરતાને નબળી પાડવા અને પરંપરાગત રશિયન આધ્યાત્મિક મૂલ્યોને નષ્ટ કરવા અને નૈતિક મૂલ્યોનો નાશ કરવાનો છે. અને રશિયા સાથે સહકારમાં અવરોધો ઉભા કરે છે. પરંતુ અમારી સુરક્ષા, પ્રાદેશિક અખંડિતતા, સાર્વભૌમત્વ, પરંપરાગત આધ્યાત્મિક અને નૈતિક મૂલ્યો અને સામાજિક-આર્થિક વિકાસ માટે, અમે યુરોપિયન યુનિયન (EU) અને યુરોપની કાઉન્સિલ અને તેમના સાથી, ઉત્તર એટલાન્ટિક તરફથી જોખમોને ઘટાડવા અને ઘટાડવા માટે પ્રતિબદ્ધ છીએ.

‘અમેરિકા સાથે શાંતિપૂર્ણ સહઅસ્તિત્વની નીતિ પર ભાર’

રસપ્રદ વાત એ છે કે, આ દસ્તાવેજ વોશિંગ્ટન અને મોસ્કો વચ્ચે વધતા તણાવ છતાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સાથે “વ્યૂહાત્મક સમાનતા જાળવવા” અને “શાંતિપૂર્ણ સહઅસ્તિત્વ” માટે કહે છે. દસ્તાવેજ જણાવે છે કે “રશિયન ફેડરેશન વ્યૂહાત્મક સમાનતા જાળવવામાં, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સાથે શાંતિપૂર્ણ સહઅસ્તિત્વ જાળવવામાં અને રશિયા અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ વચ્ચેના હિતોનું સંતુલન સ્થાપિત કરવામાં રસ ધરાવે છે. ધ્યાનમાં રાખીને અને વ્યૂહાત્મક સ્થિરતા અને આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે વિશેષ જવાબદારી સહન કરવા જણાવ્યું હતું. તે જણાવે છે કે યુએસ-રશિયા સંબંધોના આવા મોડેલની રચનાની સંભાવનાઓ તેના પર નિર્ભર છે કે શું યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, તેની વર્ચસ્વવાદની નીતિ અને રશિયન વિરોધી નીતિઓને બાજુ પર રાખીને, રશિયાની સાર્વભૌમત્વ, સમાનતાનો આદર કરે છે અને તે કેટલી હદ સુધી તૈયાર છે. પરસ્પર લાભ અને એકબીજાના હિતોના આદરના સિદ્ધાંતો પર આધારિત સંવાદની તરફેણમાં તેની નીતિઓમાં ફેરફાર કરવા.