રશિયા-યુક્રેન સંઘર્ષ અંગે એક મોટી અપડેટ સામે આવી છે. યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના વિદાય લેતા યુક્રેનના ખાસ દૂત કીથ કેલોગે જણાવ્યું છે કે યુક્રેનિયન યુદ્ધને સમાપ્ત કરવા માટેનો કરાર હવે ખરેખર નજીક છે. કેલોગના મતે, ફક્ત બે મુખ્ય મુદ્દાઓ બાકી છે, બંને પ્રાદેશિક. ડોનબાસનું ભવિષ્ય અને યુરોપના સૌથી મોટા ઝાપોરિઝ્ઝિયા પરમાણુ પાવર પ્લાન્ટનું ભવિષ્ય. તેમણે કહ્યું, જો આપણે આ બે મુદ્દાઓનું નિરાકરણ લાવીશું, તો મને સંપૂર્ણ વિશ્વાસ છે કે બાકીનું બધું જ જાતે જ ઉકેલાઈ જશે. આપણે ખરેખર તે વળાંક પર પહોંચી ગયા છીએ. તેમણે ભાર મૂક્યો, અમે ખરેખર નજીક છીએ.
નોંધનીય છે કે ગયા મહિને, યુએસનો પ્રારંભિક 28-પોઇન્ટ શાંતિ પ્રસ્તાવ લીક થઈ ગયો હતો, જેના કારણે યુક્રેનિયન અને યુરોપિયન અધિકારીઓમાં નોંધપાત્ર ચિંતા ફેલાઈ હતી. તેમણે કહ્યું કે ડ્રાફ્ટ લગભગ સંપૂર્ણપણે મોસ્કોની મુખ્ય માંગણીઓ (નાટોમાં યુક્રેનના સભ્યપદ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ, યુક્રેનના લગભગ પાંચમા ભાગ પર રશિયાના કબજાને માન્યતા, અને યુક્રેનિયન સૈન્યના કદ અને શસ્ત્રો પર કડક પ્રતિબંધો) ને સ્વીકારે છે.
ક્રેમલિન અનુસાર, દરખાસ્તમાં હવે 27 મુદ્દાઓ છે અને તે ચાર અલગ ભાગોમાં વહેંચાયેલું છે; તેની ચોક્કસ સામગ્રી હજુ સુધી જાહેર કરવામાં આવી નથી. લીક થયેલા પ્રારંભિક યુએસ ડ્રાફ્ટ અનુસાર, ઝાપોરિઝ્ઝિયા પરમાણુ પ્લાન્ટ (જેના બધા રિએક્ટર હાલમાં બંધ છે) IAEA દેખરેખ હેઠળ ફરીથી શરૂ કરવામાં આવશે, અને ત્યાં ઉત્પન્ન થતી વીજળી રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે સમાન રીતે વહેંચવામાં આવશે.
રશિયા હાલમાં યુક્રેનના કુલ પ્રદેશના 19.2% પર કબજો કરે છે, જેમાં ક્રિમીઆનો સમાવેશ થાય છે, જેને તેણે 2014 માં કબજે કર્યો હતો, આખો લુહાન્સ્ક અને 80% થી વધુ ડોનેટ્સકનો સમાવેશ થાય છે. તેમાં ખેરસન અને ઝાપોરિઝ્ઝિયાનો લગભગ 75%, તેમજ ખાર્કિવ, સુમી, માયકોલાઈવ અને ડિનિપ્રોપેટ્રોવસ્ક પ્રદેશોના ભાગોનો પણ સમાવેશ થાય છે. રશિયાએ ફેબ્રુઆરી 2022 માં યુક્રેન પર આક્રમણ કર્યું. આ આક્રમણ ડોનબાસ (ડોનેટ્સક અને લુહાન્સ્ક) માં રશિયન સમર્થિત અલગતાવાદીઓ અને યુક્રેનિયન દળો વચ્ચે આઠ વર્ષ સુધી ચાલેલા સંઘર્ષ પછી થયું, જે 2014 થી ચાલુ હતું.
ગોવામાં ભીષણ આગ લાગ્યા બાદ રાજ્ય સરકાર હરકતમાં આવી ગઈ છે. ગોવાના મુખ્યમંત્રી પ્રમોદ સાવંતે તપાસના આદેશ આપ્યા છે. દરમિયાન, ગોવા પોલીસે ક્લબ મેનેજરની ધરપકડ કરી છે. નાઈટક્લબના માલિક વિરુદ્ધ ધરપકડ વોરંટ પણ જારી કરવામાં આવ્યું છે, અને તેમની શોધખોળ ચાલી રહી છે.
ગોવાના આર્પોરામાં “બિર્ચ બાય રોમિયો લેન” નાઈટક્લબમાં ગઈકાલે રાત્રે 12:04 વાગ્યે સિલિન્ડર વિસ્ફોટને કારણે આગ લાગી હતી. આગમાં અનેક વિદેશી પ્રવાસીઓ સહિત પચીસ લોકોના મોત થયા હતા. મુખ્યમંત્રીએ મેજિસ્ટ્રેટ તપાસનો આદેશ આપ્યો. મુખ્યમંત્રી પ્રમોદ સાવંતે ઘટનાસ્થળની મુલાકાત લીધી અને મેજિસ્ટ્રેટ તપાસનો આદેશ આપ્યો. મુખ્યમંત્રી પ્રમોદ સાવંતના જણાવ્યા અનુસાર, પોલીસે નાઈટક્લબના જનરલ મેનેજરની ધરપકડ કરી છે. ક્લબના બંને માલિકો સામે વોરંટ જારી કરવામાં આવ્યા છે, અને પોલીસ તેમની શોધ કરી રહી છે.
મુખ્યમંત્રી સાવંતે સ્થાનિક વહીવટીતંત્રને અસરગ્રસ્ત પરિવારોને શક્ય તેટલી બધી સહાય પૂરી પાડવાનો આદેશ આપ્યો છે. ઘાયલોને હોસ્પિટલમાં સારવાર આપવામાં આવી રહી છે અને તેમની સારવાર પર પણ નજર રાખવામાં આવે. મુખ્યમંત્રીએ નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરનારાઓ સામે કડક તપાસના આદેશ આપ્યા છે.
પ્રધાનમંત્રીએ વળતરની જાહેરાત કરી
રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુ અને પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ પણ અસરગ્રસ્ત પરિવારો પ્રત્યે સંવેદના વ્યક્ત કરી અને પીડિતોના પરિવારો પ્રત્યે સંવેદના વ્યક્ત કરી. પ્રધાનમંત્રી મોદીએ મૃતકો માટે ₹2 લાખ અને ઘાયલોને ₹50,000 વળતરની જાહેરાત કરી.
શ્રીલંકામાં ભારે વરસાદ ચાલુ છે. પરિણામે, હવામાન વિભાગે રવિવારે ભૂસ્ખલનની ચેતવણી જારી કરી હતી. ગયા અઠવાડિયે ત્રાટકેલા ચક્રવાત દિત્વાએ શ્રીલંકાના પહાડી અને મેદાની વિસ્તારોમાં ભારે તબાહી મચાવી હતી. વરસાદ, પૂર અને ભૂસ્ખલન સંબંધિત ઘટનાઓને કારણે અત્યાર સુધીમાં 618 લોકોના મોતની પુષ્ટિ થઈ છે અને આ આંકડો વધી શકે છે.
ચક્રવાત દિત્વાને કારણે પૂર અને ભૂસ્ખલનથી 20 લાખથી વધુ લોકો, અથવા શ્રીલંકાની વસ્તીના આશરે 10% લોકો પ્રભાવિત થયા છે. શ્રીલંકાના ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટ સેન્ટર (DMC) એ 618 લોકોના મૃત્યુની પુષ્ટિ કરી છે, જેમાંથી 464 ચાના બગીચાથી સમૃદ્ધ મધ્ય પર્વતીય ક્ષેત્રમાં હતા. 209 લોકો હજુ પણ ગુમ છે. 75,000 થી વધુ ઘરોને નુકસાન થયું છે, લગભગ 5,000 સંપૂર્ણપણે નાશ પામ્યા છે.
પર્વતીય વિસ્તારોમાં પરિસ્થિતિ વધુ ખરાબ છે
શ્રીલંકાના ઘણા વિસ્તારોમાં વરસાદ ચાલુ છે. આનાથી પર્વતીય જમીન ઢીલી પડી ગઈ છે અને નવા ભૂસ્ખલનનું જોખમ છે. મધ્ય પર્વતીય પ્રદેશ અને ઉત્તરપશ્ચિમ ટેકરીઓમાં પરિસ્થિતિ ખાસ કરીને ગંભીર છે. પૂર અને ભૂસ્ખલનને કારણે ઘણા સમુદાયોનો સંપર્ક અન્ય વિસ્તારોથી કપાઈ ગયો છે. હેલિકોપ્ટર અને વિમાન દ્વારા આ વિસ્તારોમાં રાહત પુરવઠો પહોંચાડવામાં આવી રહ્યો છે.
શ્રીલંકાના એરપોર્ટ પર મ્યાનમારથી રાહત પુરવઠાથી ભરેલું વિમાન આવ્યું. કેટલાક વિસ્તારોમાં પાણી ઓસરવા લાગ્યું હોવાથી સરકારી રાહત શિબિરોમાં લોકોની સંખ્યા 225,000 થી ઘટીને 100,000 થઈ ગઈ છે.
ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે અટકેલા વેપાર કરારને ટૂંક સમયમાં અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવી શકે છે. તાજેતરના સમયમાં બંને દેશો તરફથી અનેક સંકેતો મળ્યા છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પોતાના નિવેદનોમાં સતત કહ્યું છે કે વેપાર કરાર વાટાઘાટો યોગ્ય માર્ગ પર આગળ વધી રહી છે અને ટૂંક સમયમાં પૂર્ણ થશે. ભારત પણ સંકેત આપી રહ્યું છે કે વાટાઘાટો આગળ વધી રહી છે. આવતા અઠવાડિયે, ભારત-અમેરિકા દ્વિપક્ષીય વેપાર કરારના પ્રથમ તબક્કાને અંતિમ સ્વરૂપ આપવા માટે યુએસ અધિકારીઓની એક ટીમ ભારતની મુલાકાત લેશે, અને આશા છે કે આ બેઠક બંને દેશો વચ્ચે સફળતા તરફ દોરી જશે.
આ બેઠક ત્રણ દિવસ સુધી ચાલશે
અહેવાલો સૂચવે છે કે ડેપ્યુટી યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ટ્રેડ રિપ્રેઝન્ટેટિવ (USTR) રિક સ્વિટ્ઝર ભારત-અમેરિકા વેપાર કરારને અંતિમ સ્વરૂપ આપવા માટે વાટાઘાટોના આગામી રાઉન્ડ માટે યુએસ ટીમનું નેતૃત્વ કરશે. આ ત્રણ દિવસની બેઠક 10 ડિસેમ્બરથી શરૂ થશે અને 12 ડિસેમ્બરે સમાપ્ત થશે. તેમાં વેપાર સોદા સંબંધિત તમામ પડતર મુદ્દાઓ તેમજ ભારત પર લાદવામાં આવેલા યુએસ ટેરિફમાં ઘટાડો અંગે ચર્ચા થવાની અપેક્ષા છે.
યુએસ અધિકારીઓએ 16 સપ્ટેમ્બરે પણ મુલાકાત લીધી હતી
ઉલ્લેખનીય છે કે ઓગસ્ટમાં, યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે રશિયન ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદવા માટે ભારત પર લાદવામાં આવેલા 25% પારસ્પરિક ટેરિફને બમણું કરીને 50% કર્યું હતું, અને ત્યારથી, બંને દેશો વચ્ચે ચાલી રહેલા વેપાર સોદા પર વાટાઘાટો અટકી ગઈ છે. જોકે, સપ્ટેમ્બરમાં જ્યારે યુએસ અધિકારીઓએ 16 સપ્ટેમ્બરે ભારતની મુલાકાત લીધી અને વેપાર સોદા પર ચર્ચા કરી ત્યારે વસ્તુઓ પાછી પાટા પર આવી ગઈ હોય તેવું લાગતું હતું. રશિયન તેલ પર ઊંચા ટેરિફ લાદ્યા પછી યુએસ અધિકારીઓની આ બીજી ભારત મુલાકાત હશે.
અત્યાર સુધીના સોદા અંગે સકારાત્મક સંકેતો
જો આપણે ભારત-યુએસ વેપાર સોદા અંગે અત્યાર સુધી મળેલા સકારાત્મક સંકેતો પર નજર કરીએ, તો તે ફક્ત યુએસ તરફથી જ નહીં પરંતુ ભારત તરફથી પણ આવ્યા છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તાજેતરના એક નિવેદનમાં તો એમ પણ કહ્યું હતું કે, “અમે ટૂંક સમયમાં એક સારો સોદો કરવા જઈ રહ્યા છીએ.” દરમિયાન, સપ્ટેમ્બરમાં, વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ પ્રધાન પિયુષ ગોયલે પણ વેપાર વાટાઘાટો આગળ વધવાની વાત કરી હતી. વધુમાં, વાણિજ્ય સચિવ રાજેશ અગ્રવાલે તાજેતરમાં જણાવ્યું હતું કે ભારત આ વર્ષે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સાથે વેપાર કરાર પર પહોંચવાની આશા રાખે છે, જે ભારતીય નિકાસકારોના ફાયદા માટે ટેરિફ મુદ્દાને ઉકેલશે.
ભારતીય મહિલા ટીમની સ્ટાર બેટ્સમેન અને ઉપ-કેપ્ટન સ્મૃતિ મંધાનાએ આખરે પોતાના અંગત જીવન વિશે ચાલી રહેલી અટકળો પર પોતાનું મૌન તોડ્યું છે. મંધાનાએ જણાવ્યું હતું કે પલાશ મુછલ સાથેના તેના સંબંધોનો અંત આવી ગયો છે, એટલે કે તેમના લગ્નનો અંત આવી ગયો છે. મંધાનાએ સોશિયલ મીડિયા પર એક સત્તાવાર નિવેદનમાં આ વાતની પુષ્ટિ કરી હતી.
સ્મૃતિ મંધાનાએ ઇન્સ્ટાગ્રામ પર લખ્યું હતું કે, છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયામાં, મારા જીવન વિશે ઘણી બધી વાતો કહેવામાં આવી છે. હું ખૂબ જ ખાનગી છું અને મારા ખાનગી જીવનને ખાનગી રાખવાનું પસંદ કરું છું, પરંતુ હવે એ જાહેરાત કરવી મહત્વપૂર્ણ છે કે લગ્ન રદ કરવામાં આવ્યા છે. હું ઇચ્છું છું કે આ મામલો અહીં જ સમાપ્ત થાય. હું દરેકને વિનંતી કરું છું કે બંને પરિવારોની ગોપનીયતાનો આદર કરે અને અમને સમય આપે જેથી આપણે આ પરિસ્થિતિમાંથી બહાર નીકળી શકીએ અને આગળ વધી શકીએ.
સ્મૃતિ મંધાનાએ જણાવ્યું હતું કે તેની કારકિર્દી તેની પ્રાથમિકતા છે. મંધાનાએ લખ્યું, મને લાગે છે કે આપણા બધાને માર્ગદર્શન આપતી એક ઉચ્ચ શક્તિ છે. મારા માટે, તે હંમેશા ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કરતી રહી છે. હું મારા દેશ માટે રમવા માંગુ છું અને શક્ય તેટલા લાંબા સમય સુધી ટ્રોફી જીતવા માંગુ છું. મારું એકમાત્ર ધ્યાન આ પર રહેશે.
પલાશ મુછલે પણ પોતાના લગ્ન તૂટવાની પુષ્ટિ કરી. તેમણે પોતાની ઇન્સ્ટાગ્રામ સ્ટોરી પર લખ્યું, મેં મારા જીવનમાં આગળ વધવાનું અને મારા અંગત સંબંધોથી પાછળ હટવાનું નક્કી કર્યું છે. લોકો પાયાવિહોણા અફવાઓ પર આટલી ઝડપથી પ્રતિક્રિયા આપે છે તે જોવું મારા માટે ખૂબ જ દુઃખદાયક રહ્યું છે, ખાસ કરીને જ્યારે આ મામલો મારા માટે ખૂબ જ વ્યક્તિગત અને મહત્વપૂર્ણ હોય. આ મારા જીવનનો સૌથી મુશ્કેલ સમય રહ્યો છે, પરંતુ હું તેને શક્તિ અને વિશ્વાસ સાથે દૂર કરીશ.
પલાશ મુછલે આગળ લખ્યું, મને ખરેખર આશા છે કે આપણે એક સમાજ તરીકે કોઈ પણ વ્યક્તિનો ન્યાય કરતા પહેલા થોભો અને વિચાર કરીએ. આપણે ઘણીવાર સમજી શકતા નથી કે આપણા શબ્દો કોઈને કેટલું દુઃખ પહોંચાડી શકે છે. જ્યારે આપણે આ મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરી રહ્યા છીએ, ત્યારે વિશ્વભરમાં ઘણા લોકો ગંભીર પડકારોનો સામનો કરી રહ્યા છે. મારી ટીમ ખોટી અને બદનક્ષીભરી માહિતી ફેલાવનારાઓ સામે કડક કાનૂની પગલાં લેશે. આ મુશ્કેલ સમયમાં મારી સાથે ઉભા રહેલા અને દયા દાખવનારા દરેકનો હું આભાર માનું છું.
દર વર્ષે 9 ડિસેમ્બરને આંતરરાષ્ટ્રીય ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી દિવસ (ઇન્ટરનેશનલ એન્ટી-કરપ્શન ડે) તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસનો મુખ્ય હેતુ વિશ્વભરમાં ભ્રષ્ટાચાર અંગે જાગૃતિ ફેલાવવાનો, એની નકારાત્મક અસરોને સમજાવવાનો અને લોકોને ભ્રષ્ટાચાર સામે સક્રિય લડત આપવા પ્રેરિત કરવાનો છે. 9 ડિસેમ્બર 2003ના રોજ સંયુક્ત રાષ્ટ્રે ભ્રષ્ટાચાર વિરુદ્ધ આંતરરાષ્ટ્રીય સંમેલન અપનાવ્યું હતું, માટે આ તારીખને વૈશ્વિક પ્રતિબદ્ધતા તરીકે અપનાવવામાં આવી. ભ્રષ્ટાચાર માત્ર કાયદાકીય ગુનો નથી, પણ સમાજના વિકાસને રોકનાર ઊંડો ઘા છે. માટે લોકોને સજાગ બનાવવું, સરકાર અને સંસ્થાઓને પારદર્શક અને ઈમાનદાર વ્યવસ્થાઓ અમલમાં મૂકવા પ્રોત્સાહિત કરવું એ આ દિવસનો મુખ્ય ઉદ્દેશ છે. વર્ષ 2025ની થીમ પણ એ જ સંદેશને વધુ મજબૂત બનાવે છે. યુવાનોને ભ્રષ્ટાચાર સામેની લડતમાં જોડવા અને આવનારી પેઢી માટે ઈમાનદારીનો માર્ગ બનાવવાનો.
ચાલો જાણીએ વિશ્વના ટોપ 10 સૌથી વધુ ભ્રષ્ટ દેશો વિશે…
CPI માં ક્રમાંક અને સ્કોર કેવી રીતે નક્કી થાય છે?
ભ્રષ્ટાચાર ધારણા સૂચકાંક (CPI) માં દેશનો સ્કોર અને ક્રમાંક ટ્રાન્સપરન્સી ઇન્ટરનેશનલ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે. આ સૂચકાંક જાહેર ક્ષેત્રના ભ્રષ્ટાચારની ધારણાને માપે છે. સ્કોર એ દેશને 0થી 100ની વચ્ચે આપવામાં આવેલ મૂલ્ય છે, જ્યાં 0નો અર્થ છે સૌથી વધુ ભ્રષ્ટાચાર અને 100નો અર્થ છે સૌથી વધુ સ્વચ્છતા. આ સ્કોર નક્કી કરવા માટે, ટ્રાન્સપરન્સી ઇન્ટરનેશનલ વિવિધ સ્રોતોમાંથી ડેટા એકત્રિત કરે છે, જેમાં નિષ્ણાત મૂલ્યાંકનો અને વ્યવસાય સર્વેક્ષણોનો સમાવેશ થાય છે. 13 જુદા જુદા ડેટા સ્રોતોનો ઉપયોગ કરીને એક જટિલ પદ્ધતિ દ્વારા સરેરાશ સ્કોરની ગણતરી કરવામાં આવે છે, જે ખાતરી કરે છે કે મૂલ્યાંકન વિશ્વસનીય અને સુસંગત રહે. આ સ્કોરના આધારે, દેશોને ક્રમાંક આપવામાં આવે છે, જેમાં સૌથી વધુ સ્કોર ધરાવતો દેશ ટોચના ક્રમાંક પર હોય છે અને સૌથી ઓછો સ્કોર ધરાવતો દેશ (દા.ત., 180મો) સૌથી નીચેના ક્રમાંક પર હોય છે. આમ, સ્કોર ભ્રષ્ટાચારનું સ્તર દર્શાવે છે, જ્યારે ક્રમાંક અન્ય દેશોની તુલનામાં એ દેશનું સ્થાન દર્શાવે છે.
સાઉથ સુદાન
સાઉથ સુદાન CPI 2024માં 100માંથી 8 સ્કોર સાથે 180મો અને સૌથી ભ્રષ્ટ દેશ છે. આફ્રિકામાં આવેલો આ દેશ 2011માં સ્વતંત્રતા મેળવ્યા પછીથી ગૃહયુદ્ધ અને આંતરિક સંઘર્ષોથી ઘેરાયેલો રહ્યો છે. અહીં ભ્રષ્ટાચારનું મુખ્ય કારણ દેશની મુખ્ય આવક સ્રોત એવા ઓઇલ ક્ષેત્ર પરનું રાજકીય નિયંત્રણ છે, જે સંપૂર્ણપણે અસ્પષ્ટ છે. સત્તાધારી વર્ગ અને સૈન્યના કમાન્ડરો દ્વારા સરકારી ભંડોળ, ખાસ કરીને ઓઇલની આવકની મોટા પાયે ઉચાપત કરવામાં આવે છે, જેના કારણે સામાન્ય નાગરિકો માટે સરકારી સેવાઓ અને વિકાસ લગભગ શૂન્ય છે.
સોમાલિયા
સોમાલિયા સતત ભ્રષ્ટ દેશોની યાદીમાં ટોચ પર રહે છે. 2024માં CPI સ્કોર 100માંથી 9 છે ભ્રષ્ટ દેશોમાં એનો ક્રમાંક 179 છે. પૂર્વ આફ્રિકામાં આવેલા આ રાષ્ટ્રમાં દાયકાઓથી કેન્દ્રીય સરકારનો અભાવ રહ્યો છે, જે ભ્રષ્ટાચાર માટે ફળદ્રુપ જમીન પૂરી પાડે છે. આતંકવાદી જૂથો જેમ કે અલ-શબાબનો વ્યાપક પ્રભાવ અને કાયદાના શાસનનું સંપૂર્ણ પતન ભ્રષ્ટાચારને પોષે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સહાય સહિતના જાહેર ભંડોળના સંચાલન માટે કોઈ વિશ્વસનીય વ્યવસ્થા કે જવાબદેહી ન હોવાથી, સોમાલિયા સંઘર્ષ અને ભ્રષ્ટાચારના દુષ્ટ ચક્રમાં ફસાયેલું છે.
વેનેઝુએલા
દક્ષિણ અમેરિકામાં આવેલું વેનેઝુએલા CPI 2024માં 100માંથી 10 સ્કોર ધરાવે છે. 178 રેન્ક સાથે સૌથી વધુ ભ્રષ્ટ દેશોમાં ત્રીજા ક્રમે છે. આ દેશની દુર્દશાનું મૂળ એના ઓઇલ-આધારિત અર્થતંત્રના પતનમાં છે, જેનું સંચાલન રાજકીય વર્ગ દ્વારા બેફામ રીતે કરવામાં આવ્યું છે. દેશના સંસાધનો પર રાજકીય રીતે નિયંત્રિત “ક્લેપ્ટોક્રેસી” (ચોરોનું શાસન) છવાયેલું છે, જેમાં સત્તાધારી નેતાઓ રાષ્ટ્રીય સંપત્તિને અંગત હિતો માટે વાપરે છે. આ ભ્રષ્ટાચારે વેનેઝુએલાને ગંભીર આર્થિક અને માનવતાવાદી સંકટમાં ધકેલી દીધું છે.
સીરિયા
સીરિયા, મધ્ય પૂર્વમાં આવેલું એક રાષ્ટ્ર, CPI 2024માં 100માંથી 13 સ્કોર ધરાવે છે. ભ્રષ્ટાચારમાં 177 ક્રમાંક ધરાવતો આ દેશ એક દાયકાથી ચાલી રહેલા વિનાશક ગૃહયુદ્ધને કારણે અહીંની સરકારી સંસ્થાઓ પડી ભાંગી છે. સત્તાવાદી શાસન ભ્રષ્ટાચારને એક સાધન તરીકે ઉપયોગ કરે છે, જ્યાં સરકારી અને સૈન્ય અધિકારીઓ લૂંટ, ચેકપોઇન્ટ ફી અને માનવતાવાદી સહાયની ચોરી દ્વારા સત્તા અને સંપત્તિ જાળવી રાખે છે. યુદ્ધે અહીં કાયદાનું શાસન લગભગ સમાપ્ત કરી દીધું છે, જે સંગઠિત ભ્રષ્ટાચારને અનિયંત્રિત રીતે ચાલવા દે છે.
યમન
યમનનો CPI 2024 સ્કોર 16/100 છે. અરબી દ્વીપકલ્પ પર આવેલો આ દેશ લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા સંઘર્ષ અને સત્તાના વિભાજનથી પીડાય છે. જેનો ક્રમાંક 176મો છે. હૂતી બળવાખોરો અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે માન્યતા પ્રાપ્ત સરકાર વચ્ચેની ખેંચતાણથી જાહેર સંસ્થાઓ લગભગ નિષ્ક્રિય છે. અહીં ભ્રષ્ટાચાર મુખ્યત્વે સંઘર્ષ સાથે જોડાયેલો છે, જેમાં સશસ્ત્ર જૂથો દ્વારા આંતરરાષ્ટ્રીય સહાય અને મર્યાદિત સરકારી સંસાધનોની ચોરી કરવામાં આવે છે, જેનાથી દેશની માનવતાવાદી કટોકટી વધુ વકરી છે.
લિબિયા
લિબિયા, ઉત્તર આફ્રિકામાં આવેલું એક રાષ્ટ્ર, CPI 2024માં 100માંથી 16 સ્કોર ધરાવે છે. મોઅમ્મર ગદ્દાફીના પતન પછી આ દેશ અનેક હરીફ સરકારો અને સશસ્ત્ર જૂથોમાં વહેંચાઈ ગયો છે. દેશના તેલ સંસાધનોની આવક પર વિવિધ જૂથો નિયંત્રણ મેળવવાનો પ્રયાસ કરે છે, જેના કારણે ભંડોળની ગેરવહીવટ અને ભ્રષ્ટાચારનું ઊંચું સ્તર પ્રવર્તે છે. આર્થિક સંસ્થાઓનું સંચાલન અંધાધૂંધીભર્યું છે, અને કાયદાનો અમલ અત્યંત નબળો છે. દેશનો ભ્રષ્ટાચાર ક્રમાંક 176 છે.
વિષુવવૃત્તીય ગિની
મધ્ય આફ્રિકામાં સ્થિત આ દેશનો CPI 2024 સ્કોર 16/100 છે. આ દેશમાં ભ્રષ્ટાચારનું મૂળ કારણ દાયકાઓથી સત્તા પર રહેલા સત્તાવાદી શાસન અને પેટ્રોલિયમની આવક પર શાસક પરિવારનું સંપૂર્ણ નિયંત્રણ છે. આ દેશનો ભ્રષ્ટાચાર ક્રમાંક પણ 176 છે. જાહેર સંપત્તિને ખાનગી લાભ માટે વાપરવામાં આવે છે અને સગાવાદ (ક્રોનીઝમ) દ્વારા શાસક વર્ગ વૈભવી જીવન જીવે છે, જ્યારે દેશની બહુમતી વસ્તી ગરીબીમાં જીવવા મજબૂર છે.
તુર્કમેનિસ્તાન
મધ્ય એશિયામાં આવેલું તુર્કમેનિસ્તાન CPI 2024માં 17/100 સ્કોર ધરાવે છે. આ દેશ વિશ્વના સૌથી સત્તાવાદી અને બંધ સમાજો પૈકીનો એક છે, જ્યાં સરકાર તમામ રાજકીય અને આર્થિક ગતિવિધિઓ પર સંપૂર્ણ નિયંત્રણ ધરાવે છે. પારદર્શિતાનો સખત અભાવ અને જવાબદેહીના અભાવને કારણે ભ્રષ્ટાચાર સરકારના દરેક સ્તરે વ્યાપી ગયો છે. રાજ્યના સંસાધનો અને જાહેર કરારોનું સંચાલન વ્યક્તિગત હિતોને આધારે થાય છે.
ઉત્તર કોરિયા
પૂર્વ એશિયામાં સ્થિત ઉત્તર કોરિયાનો CPI 2024 સ્કોર 17/100 છે. અહીંની સંપૂર્ણ સરમુખત્યારશાહી ને કારણે ભ્રષ્ટાચાર એક જીવનશૈલી બની ગયો છે. સરકારી અધિકારીઓ અને પક્ષના સભ્યો દ્વારા સંગઠિત રીતે ભ્રષ્ટાચાર કરવામાં આવે છે, અને નાગરિકોને તેમની મૂળભૂત જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે પણ લાંચ આપવાની ફરજ પડે છે. કાયદાનું શાસન શાસક પક્ષના ઈશારે ચાલે છે, જેના કારણે નાગરિકો માટે ન્યાય અને જવાબદેહી મેળવવી અશક્ય છે. ભ્રષ્ટાચાર આંક 170 છે.
નિકારાગુઆ
મધ્ય અમેરિકામાં આવેલું નિકારાગુઆ CPI 2024 માં 17/100 સ્કોર ધરાવે છે. આ દેશમાં તાજેતરના વર્ષોમાં ભ્રષ્ટાચાર વધવાનું મુખ્ય કારણ રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા સરકારના તમામ પાસાઓ પર સત્તાનું કેન્દ્રીકરણ છે, જેનાથી વિપક્ષ અને નાગરિક સમાજનો અવાજ દબાવી દેવામાં આવ્યો છે. સંસ્થાકીય ભ્રષ્ટાચાર, રાજકીય ક્રોનીઝમ અને મનમાનીભર્યા સરકારી કરારોને કારણે જાહેર ભંડોળનો દુરૂપયોગ સામાન્ય બની ગયો છે, જે દેશની લોકશાહી માળખાને નબળું પાડે છે.
અર્થાત હે અર્જુન, મારાથી શ્રેષ્ઠ અન્ય કંઈ નથી. જેવી રીતે મોતી દોરામાં ગૂંથાયેલાં રહે છે, તેવી રીતે સર્વ મારામાં આશ્રિત છે.
આપણે જાણીએ છીએ તેમ, એક દિશા પર સમગ્ર ટીમ કાર્ય કરે છે, પરંતુ એ દિશાને જીવંત ગતિ આપતું તત્વ નેતાની પોઝિશન નહીં પરંતુ તેની પર્સનાલિટી હોય છે—જ્ઞાન, દ્રષ્ટિ, મૂલ્યો અને વ્યૂહશક્તિથી ઘડાયેલું એવું નેતૃત્વ એક અદૃશ્ય ગુરુત્વાકર્ષણ સર્જે છે, જે બોલ્યા વિના લોકોને ખેંચે છે અને સંસ્થાને સતત આગળ ધપાવે છે.
જેમ અહીં શ્રી કૃષ્ણ અર્જુનને કહે છે, “સર્વ મારામાં આશ્રિત છે”. ઇતિહાસ અને આજના સમયમાં આવા અનેક ઉદાહરણો મળી આવે છે. જેમ કે મહાત્મા ગાંધી પાસે કોઈ ઔપચારિક સત્તાપદ નહોતું, છતાં તેમના ચરિત્ર, સત્યાગ્રહ અને આત્મબળે સમગ્ર રાષ્ટ્રને એક દિશામાં ગતિ આપી અને લાખો લોકો તેમના પગલે ચાલ્યા—આ બતાવે છે કે નેતૃત્વ પદથી નહીં પરંતુ વ્યક્તિત્વથી જન્મે છે.
ઉદ્યોગજગતમાં ધીરુભાઈ અંબાણીએ શૂન્યમાંથી વિશ્વસ્તરીય વ્યવસાય ઊભો કર્યો, તેમની ઊર્જા, જોખમ લેવાની હિંમત અને લોકો પર વિશ્વાસ કરવાની ક્ષમતાએ સાધનો ન હોવા છતાં હજારો કર્મચારીઓને એક સપના સાથે જોડ્યા અને તેમની પર્સનાલિટીએ જ એક સંસ્થાને સંસ્કૃતિ આપી; વૈશ્વિક સ્તરે સ્ટીવ જોબ્સનું ઉદાહરણ પણ એવું જ છે, જ્યાં તેમની વિઝનરી વિચારસરણી, ડિઝાઇન પ્રત્યેનું ઝનૂન અને અડગ ધ્યેયબદ્ધતાએ એપલ કંપનીને માત્ર ઉત્પાદક કંપની નહીં પરંતુ એક આઈકોનિક બ્રાન્ડમાં રૂપાંતરિત કરી—અહીં તેમનો હોદ્દો નહીં, પરંતુ તેમની વ્યક્તિગત અસર લોકોમાં સર્જનાત્મકતા અને શ્રેષ્ઠતાની ભૂખ જગાવતી હતી; ભારતમાં કોર્પોરેટ ક્ષેત્રે રતન ટાટાએ વિનમ્રતા, નૈતિકતા અને દીર્ઘદર્શિતાથી ટાટા ગ્રુપને વૈશ્વિક વિશ્વસનીયતાનું પ્રતિક બનાવ્યું, જ્યાં કર્મચારીઓ આદેશથી નહીં પરંતુ પ્રેરણાથી કાર્ય કરે છે.
આ જ સિદ્ધાંત રમતગમતમાં પણ દેખાય છે, જ્યાં એમ.એસ. ધોનીએ કેપ્ટન તરીકે શાંત સ્વભાવ, સ્પષ્ટ નિર્ણયશક્તિ અને ટીમ પર અડગ વિશ્વાસથી ભારતીય ટીમને અનેક વિજય અપાવ્યા—અહીં તેમની વ્યક્તિગત સ્થિરતા સમગ્ર ટીમ માટે માનસિક બળ બની.
સંસ્થાઓમાં જ્યારે નેતા માત્ર પોઝિશનના આધાર પર આદેશ આપે છે ત્યારે અનુયાયીઓ માત્ર ફરજ બજાવે છે, પરંતુ જ્યારે નેતાનું વ્યક્તિત્વ વિશ્વાસ, દૃષ્ટિ અને મૂલ્યોથી ભરેલું હોય ત્યારે અનુયાયીઓ પોતાનાં સપનાંઓ પણ તેની સાથે જોડે છે અને ટીમમાંથી ‘સમુદાય’ બને છે.
આજના ઝડપી અને સ્પર્ધાત્મક યુગમાં ટેક્નોલોજી, મૂડી કે નીતિઓની સહેલાઈથી નકલ થઈ શકે છે, પરંતુ નેતાની પર્સનાલિટીથી ઊભી થતી સંસ્થાકીય સંસ્કૃતિની કોઈ નકલ કરી શકતું નથી, કારણ કે એ માનવીય સંબંધો, ભાવનાત્મક બુદ્ધિ અને પ્રેરણાની સતત ધારા પરથી બનેલી હોય છે. તેથી સાચું નેતૃત્વ એ પોઝિશનની ખુરશી પર બેસવામાં નથી, પરંતુ લોકોના હૃદયમાં સ્થાન મેળવવામાં છે—જ્યારે નેતાની દિશા સ્પષ્ટ, ઈમાનદારી અડગ અને વ્યૂહશક્તિ સૂક્ષ્મ હોય છે, ત્યારે એનું અદૃશ્ય ગુરુત્વાકર્ષણ સમગ્ર ટીમને એકસાથે રાખી સંસ્થાને માત્ર ગતિ નથી આપતું, પરંતુ અર્થ, વિશ્વાસ અને દીર્ઘકાલીન સફળતાનું દિશાનિર્દેશ પણ આપે છે.
(નિધિ દિવાસળીવાળા નવી પેઢીની તેજસ્વી લેખિકા છે. સુરતસ્થિત વીર નર્મદ યુનિવર્સિટીના સ્નાતક નિધિના બે પુસ્તકો કાવ્યસંગ્રહ ‘ઝરણી‘ અને ચિંતનકણિકાના સંગ્રહ ‘નિજાનંદ‘ ઉપરાંત ‘થોડામાં ઘણું’ મોટીવેશનલ સુવિચારોને પણ વાચકોએ વખાણ્યા છે. માનવ સંબંધો, સ્વભાવ અને સમાજ વ્યવસ્થા ઉપર આધારિત એક લેખમાળા એમના સોશિયલ મીડિયા ઉપર નિયમિત પ્રસિદ્ધ થાય છે. આ કોલમમાં એ મહાભારત અને ગીતા ઉપર આધારિત વહીવટ તેમજ મોટીવેશનને લગતી વાતો સરળ ભાષામાં સમજાવે છે.)
ગોવાના અરપોરા ગામમાં એક નાઈટક્લબમાં ગઈકાલે મોડી રાત્રે એક મોટી દુર્ઘટના બની હતી. ભીષણ આગમાં 23 લોકોના મોત થયા હતા. મોટાભાગના મૃતકો ક્લબના કર્મચારીઓ હતા. મોટાભાગના મૃત્યુ ગૂંગળામણને કારણે થયા હતા. ગોવાના પોલીસ મહાનિર્દેશક આલોક કુમારે જણાવ્યું હતું કે આગનું પ્રાથમિક કારણ સિલિન્ડર બ્લાસ્ટ હોવાનું માનવામાં આવે છે. તેમણે કહ્યું કે અત્યાર સુધીમાં 23 મૃતદેહો મળી આવ્યા છે. મૃતકોમાં ત્રણ મહિલાઓ અને 3-4 પ્રવાસીઓનો સમાવેશ થાય છે.
પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર, આગ મધ્યરાત્રિ 12 વાગ્યાની આસપાસ લાગી હતી. માહિતી મળતાં જ અનેક ફાયર એન્જિન ઘટનાસ્થળે પહોંચ્યા અને આગ પર કાબુ મેળવ્યો. ઘટનાની માહિતી મળતાં જ વહીવટી અધિકારીઓ ઘટનાસ્થળે પહોંચ્યા. આગ પર કાબુ મેળવી લેવામાં આવ્યો છે, પરંતુ બચાવ ટીમો હજુ પણ શોધખોળ કરી રહી છે.
🚨 BREAKING: Deadly Goa Club Fire Claims 23 Lives — Major Safety Lapses Under Spotlight
A massive fire at a club in Arpora, Goa has taken 23 lives a shocking reminder of how fragile public safety standards remain. Families are grieving, locals are stunned, and questions about… pic.twitter.com/9qIrdvUqJx
વરિષ્ઠ અધિકારીઓ ઘટનાસ્થળે હાજર છે. રાહત અને બચાવ કામગીરી ચાલુ છે. આગનું પ્રાથમિક કારણ સિલિન્ડર બ્લાસ્ટ હોવાનું માનવામાં આવે છે. કારણ કે મોટાભાગના મૃતદેહો રસોડાના વિસ્તારમાંથી મળી આવ્યા હતા. સ્થાનિક લોકોએ જણાવ્યું હતું કે ઘટના સમયે ક્લબમાં ઘણા લોકો હાજર હતા. મોટી સંખ્યામાં લોકો ભાગી છૂટવામાં સફળ રહ્યા હતા, અને તેમણે જ વહીવટીતંત્રને ઘટનાની જાણ કરી હતી.
મોટાભાગના લોકોના મોત શ્વાસ રૂંધાઈ જવાથી થયા હતા
ઘટનાની જાણ થતાં મુખ્યમંત્રી પ્રમોદ સાવંત ઘટનાસ્થળે પહોંચ્યા હતા અને ઘટના વિશે પૂછપરછ કરી હતી. મુખ્યમંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે ત્રણ લોકોના મોત દાઝી જવાથી થયા હતા, જ્યારે બાકીના લોકોના મોત શ્વાસ રૂંધાઈ જવાથી થયા હતા. મુખ્યમંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે તેઓ નાઈટક્લબમાં લાગેલી આગની સંપૂર્ણ તપાસ કરશે અને ગુનેગારો સામે કડક કાર્યવાહી કરશે.
અત્યાર સુધીમાં આ ઘટનામાં ત્રણથી ચાર પ્રવાસીઓ ઘાયલ થયાના અહેવાલ છે. મુખ્યમંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે મૃતકોમાં ત્રણ મહિલાઓ અને ત્રણથી ચાર પ્રવાસીઓનો સમાવેશ થાય છે. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે પ્રારંભિક માહિતી સૂચવે છે કે નાઈટક્લબે ફાયર સેફ્ટીના નિયમોનું પાલન કર્યું ન હતું.
એની નકારાત્મક અસરોને સમજાવવાનો અને લોકોને ભ્રષ્ટાચાર સામે સક્રિય લડત આપવા પ્રેરિત કરવાનો છે. 9 ડિસેમ્બર 2003ના રોજ સંયુક્ત રાષ્ટ્રે ભ્રષ્ટાચાર વિરુદ્ધ આંતરરાષ્ટ્રીય સંમેલન અપનાવ્યું હતું, માટે આ તારીખને વૈશ્વિક પ્રતિબદ્ધતા તરીકે અપનાવવામાં આવી. ભ્રષ્ટાચાર માત્ર કાયદાકીય ગુનો નથી, પણ સમાજના વિકાસને રોકનાર ઊંડો ઘા છે. માટે લોકોને સજાગ બનાવવું, સરકાર અને સંસ્થાઓને પારદર્શક અને ઈમાનદાર વ્યવસ્થાઓ અમલમાં મૂકવા પ્રોત્સાહિત કરવું એ આ દિવસનો મુખ્ય ઉદ્દેશ છે. વર્ષ 2025ની થીમ પણ એ જ સંદેશને વધુ મજબૂત બનાવે છે. યુવાનોને ભ્રષ્ટાચાર સામેની લડતમાં જોડવા અને આવનારી પેઢી માટે ઈમાનદારીનો માર્ગ બનાવવાનો.
આપણે જાણીએ છીએ તેમ, એક દિશા પર સમગ્ર ટીમ કાર્ય કરે છે, પરંતુ એ દિશાને જીવંત ગતિ આપતું તત્વ નેતાની પોઝિશન નહીં પરંતુ તેની પર્સનાલિટી હોય છે—જ્ઞાન, દ્રષ્ટિ, મૂલ્યો અને વ્યૂહશક્તિથી ઘડાયેલું એવું નેતૃત્વ એક અદૃશ્ય ગુરુત્વાકર્ષણ સર્જે છે, જે બોલ્યા વિના લોકોને ખેંચે છે અને સંસ્થાને સતત આગળ ધપાવે છે.
