પટનાઃ બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણીમાં NDAને મોટી અને અણધારી જીત મળી છે. 200થી વધુ બેઠકો જીત્યા પછી આ સવાલ ઊભો થયો કે આટલો મોટો બહુમત કેવી રીતે મળ્યો? આ મુદ્દે બિહારના પ્રભારી અને કેન્દ્રીય પ્રધાન ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને કહ્યું હતું કે આ જીત બિહારની જનતાની છે. તેઓ વિકાસ જોવા માગે છે. છેલ્લાં 20 વર્ષમાં NDAની વિશ્વસનીયતા મજબૂત બની છે અને કેન્દ્ર સરકારે પણ છેલ્લાં 11 વર્ષમાં લોકોનો વિશ્વાસ જીત્યો છે. વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની વિકાસ-કેન્દ્રિત વિચારસરણીને જનતાએ સ્વીકારી છે અને એ વિશ્વાસ પર મત આપ્યો છે.
આ જીતનું શ્રેય પૂરેપૂરી રીતે બિહારની જનતાને જાય છે. લોકશાહીમાં જાદુ જેવી કોઈ વસ્તુ નથી, માત્ર જનતાનો વિશ્વાસ છે. લોકોનો ભરોસો જીતવો એ કોઈ પણ રાજકીય કાર્યકરની પ્રથમ જવાબદારી છે. જનતાનો વિશ્વાસ જીતવામાં NDA સંપૂર્ણપણે સફળ રહ્યું હતું.
આ જીત ભાજપનો આત્મવિશ્વાસ વધારનાર છે. વડા પ્રધાન મોદીએ હવે અમને બિહાર પછી પશ્ચિમ બંગાળની જવાબદારી આપી છે. હવે અમારે તામિલનાડુ, પુડુચેરી અને આસામમાં પણ એ જ રીતે મહેનત કરવાની રહેશે. આ જીત અમારી પાર્ટી માટે મોટો પ્રેરણાસ્રોત બનશે.
NDA સંપૂર્ણપણે એકજૂટ છે. સરકાર સાથે મળીને જ બનશે. કોઈની બેઠકો વધે-ઘટે તેનો ફરક પડતો નથી. NDA સાથે જ રહેશે.
શું નીતીશકુમાર જ CM બનશે? નવી સરકારમાં ડેપ્યુટી CMમાં કોઈ ફેરફાર થશે? એવા સવાલના જવાબમાં તેમણે કહ્યું હતું કે NDAની સરકાર બનવા જઈ રહી છે અને નીતીશકુમાર બિહારના સૌથી મોટા નેતા છે. સરકારમાં કોણ મંત્રી બનશે એ CM અને નવી સરકાર નક્કી કરશે.
શું ભાજપનો પોતાનો CM ચહેરો હોવો જોઈએ? એવા સવાલના જવાબમાં તેમણે કહ્યું હતું કે નહીં, અમને કોઈ ગૂંચવણ નથી જોઈએ. આ NDAની જીત છે. વડા પ્રધાન મોદીએ પહેલેથી જ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે આ NDAની જીત છે. તેમણે કહ્યું છે કે તેઓ બિહારના વિકાસને સમર્થન આપશે. મોદી–નીતીશની જોડીને ધ્યાને રાખીને આ ચૂંટણી લડી હતી. તેમાં કોઈ શંકા નથી.
મમરાના આ ઈન્સ્ટન્ટ ઢોસા અને ટામેટાંની ચટણી બહુ જ સ્વાદિષ્ટ લાગે છે!
સામગ્રીઃ
મમરા 2 કપ
સૂકા લાલ મરચાં 2
ચણાનો લોટ 2 ટે.સ્પૂન
રવો 2 ટે.સ્પૂન
લાલ મરચાં પાઉડર 1 ટી.સ્પૂન
ધાણાજીરૂ પાઉડર 2 ટી.સ્પૂન
ગરમ મસાલો ¼ ટી.સ્પૂન
કાળા મરી પાઉડર ¼ ટી.સ્પૂન
કસૂરી મેથી 1 ટે.સ્પૂન
સ્વાદ મુજબ મીઠું
ચટણીઃ
સૂકા લાલ મરચાં 2
કાંદો 1,
ટામેટાં 2
લસણની કળી 10-15
રાઈ ½ ટી.સ્પૂન
તેલ 1 ટે.સ્પૂન
લાલ મરચાં પાઉડર ¼ ટી.સ્પૂન
સ્વાદ મુજબ મીઠું
રીતઃ એક કઢાઈમાં 2 ગ્લાસ જેટલું પાણી ઉકળવા મૂકો. તેમાં સૂકા લાલ મરચાં નાખી રાખો. પાણી ઉકળવા આવે એટલે તેમાં મમરા ઉમેરીને મિક્સ કરી દો. એકાદ મિનિટ બાદ ગેસ બંધ કરી દો.
મમરા ઠંડા થાય એટલે મમરાને સ્ટીલની ચાળણીમાં નાખીને પાણી નિતારી લો. આ મમરાને મિક્સીમાં લઈ તેમાં થોડું પાણી મેળવીને બારીક પેસ્ટ બનાવી લો. આ મિશ્રણ એક બાઉલમાં કાઢી તેમાં રવો મેળવીને 15-20 મિનિટ માટે ઢાંકીને મૂકી રાખો. જેથી તે દરમ્યાન રવો ફૂલે અને મિશ્રણ ઘટ્ટ થાય. 20 મિનિટ બાદ તેમાં ચણાનો લોટ પણ સરખો મિક્સ કરીને અડધા કલાક માટે રાખી મૂકો.
એક વાટકીમાં લાલ મરચાં પાઉડર, ધાણાજીરૂ પાઉડર, ગરમ મસાલો, કાળા મરી પાઉડર, કસૂરી મેથી હાથેથી થોડી ક્રશ કરીને તેમજ સ્વાદ મુજબ મીઠું મિક્સ કરી લો.
ચટણી માટેઃ કઢાઈમાં ½ ટી.સ્પૂન તેલ ગરમ કરી તેમાં લાલ મરચાં તેમજ લસણની કળી સાંતળી લીધા બાદ કાંદાના ટુકડા કરીને સાંતળો. ત્યારબાદ ટામેટાંના ટુકડા કરીને તેને પણ સાંતળી લો. આ મિશ્રણ ઠંડું થાય એટલે મિક્સીમાં લઈ તેમાં લાલ મરચાં પાઉડર તેમજ સ્વાદ મુજબ મીઠું મેળવીને બારીક ચટણી પીસી લો. એક વઘારીયામાં તેલ ગરમ કરી રાઈ તતડાવીને તે વઘાર ચટણીમાં મેળવી દો.
મમરાનું મિશ્રણ અડધા કલાક બાદ સરખું સેટ થઈ જાય એટલે ઢોસા માટેનો તવો ગેસ ઉપર ગરમ કરવા મૂકો અને તેલ અથવા ઘી કે માખણમાં ઢોસા તૈયાર કરો. ઢોસાની ઉપર કસૂરી મેથીવાળો તૈયાર કરેલો મસાલો ભભરાવો અને ગરમાગરમ ઢોસા ટામેટાંની ચટણી સાથે પીરસી આપો.
દક્ષિણ શ્રીનગરના નૌગામ પોલીસ સ્ટેશનમાં શુક્રવારે રાત્રે કોઈ કલ્પના પણ કરી શકતું ન હતું. એક પ્રચંડ વિસ્ફોટથી સમગ્ર વિસ્તાર હચમચી ગયો, તેના પડઘા ઘણા કિલોમીટર સુધી સંભળાયા. પોલીસ સ્ટેશનની ઇમારતનો મોટો ભાગ ધરાશાયી થયો, અનેક વાહનો આગની લપેટમાં આવી ગયા અને 300 ફૂટ દૂર માનવ અવશેષો વિખરાયેલા મળી આવ્યા.
શુક્રવારે રાત્રે લગભગ 11:22 વાગ્યે થયેલા વિસ્ફોટમાં અત્યાર સુધીમાં સાત લોકોના મોતની પુષ્ટિ થઈ છે, અને 30 ઘાયલો હોસ્પિટલમાં જીવન માટે ઝઝૂમી રહ્યા છે, જેમાંથી ઘણાની હાલત ગંભીર છે. એવી આશંકા છે કે લોકો હજુ પણ કાટમાળ નીચે ફસાયેલા છે.
સીસીટીવી ફૂટેજ અને પ્રત્યક્ષદર્શીઓ દર્શાવે છે કે વિસ્ફોટ એટલો તીવ્ર હતો કે આગ અને ધુમાડાના ગોટેગોટા આકાશમાં ઉછળ્યા. નાના વિસ્ફોટોની સતત શ્રેણીને કારણે બચાવ ટીમોને લગભગ એક કલાક સુધી વિસ્તારમાં પ્રવેશવામાં મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડ્યો.
IED કાવતરું કે બેદરકારી – તપાસના બે પાસાં
પોલીસ સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે તપાસ એજન્સીઓ હાલમાં બે મુખ્ય પાસાંઓથી ઘટનાની તપાસ કરી રહી છે:
બેદરકારીનો ખૂણો
એવી શંકા છે કે પોલીસ સ્ટેશનની અંદર સંગ્રહિત આશરે 360 કિલોગ્રામ એમોનિયમ નાઈટ્રેટ વિસ્ફોટક સામગ્રી મેજિસ્ટ્રેટની હાજરીમાં સીલ કરવામાં આવી રહી હતી ત્યારે વિસ્ફોટ થયો હતો.
2025ની બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણીના પરિણામો બાદ, પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ એનડીએના સાથી પક્ષોને અભિનંદન આપ્યા. તેમણે એનડીએની ઐતિહાસિક સફળતા માટે બિહારના લોકોનો હૃદયપૂર્વક આભાર માન્યો. એનડીએએ કુલ 243 બેઠકોમાંથી 200 થી વધુ બેઠકો પર મજબૂત લીડ સ્થાપિત કરી છે. પીએમ મોદીએ આ સફળતાને સુશાસન, વિકાસ, જન કલ્યાણ અને સામાજિક ન્યાય માટે અભૂતપૂર્વ વિજય ગણાવ્યો. સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર એક પોસ્ટ શેર કરતા પીએમ મોદીએ કહ્યું, બિહારમાં સુશાસનનો વિજય થયો છે. વિકાસનો વિજય થયો છે. જન કલ્યાણની ભાવનાનો વિજય થયો છે. સામાજિક ન્યાયનો વિજય થયો છે.
सुशासन की जीत हुई है।
विकास की जीत हुई है।
जन-कल्याण की भावना की जीत हुई है।
सामाजिक न्याय की जीत हुई है।
बिहार के मेरे परिवारजनों का बहुत-बहुत आभार, जिन्होंने 2025 के विधानसभा चुनावों में एनडीए को ऐतिहासिक और अभूतपूर्व जीत का आशीर्वाद दिया है। यह प्रचंड जनादेश हमें…
તેમણે વધુમાં કહ્યું, 2025ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં એનડીએને ઐતિહાસિક અને અભૂતપૂર્વ વિજય અપાવનારા બિહારમાં મારા પરિવારના સભ્યોનો ખૂબ ખૂબ આભાર. આ જબરદસ્ત જન સમર્થન અમને સમર્પણ સાથે લોકોની સેવા કરવા અને બિહારના ઉજ્જવળ ભવિષ્ય માટે નવા સંકલ્પ સાથે કામ કરવા પ્રેરણા આપશે. પીએમ મોદીએ વધુમાં કહ્યું, હું દરેક NDA કાર્યકર્તાનો આભાર માનું છું જેમણે અથાક મહેનત કરી છે. તેઓ લોકોની વચ્ચે ગયા છે, અમારા વિકાસ એજન્ડા રજૂ કર્યા છે અને વિપક્ષના દરેક જુઠ્ઠાણાને મજબૂતીથી પડકાર્યા છે. હું તેમની ખૂબ પ્રશંસા કરું છું.
मैं एनडीए के प्रत्येक कार्यकर्ता का आभार व्यक्त करता हूं, जिन्होंने अथक परिश्रम किया है। उन्होंने जनता के बीच जाकर हमारे विकास के एजेंडे को सामने रखा और विपक्ष के हर झूठ का मजबूती से जवाब दिया। मैं उनकी हृदय से सराहना करता हूं!
પીએમએ કહ્યું કે આગામી વર્ષોમાં અમે બિહાર તેના માળખાગત સુવિધાઓનો વિકાસ કરવા અને રાજ્યની સંસ્કૃતિને નવી ઓળખ આપવા માટે ખંતપૂર્વક કામ કરીશું. અમે ખાતરી કરીશું કે બિહારના યુવાનો અને મહિલાઓને સમૃદ્ધ જીવન માટે પુષ્કળ તકો મળે.
आने वाले समय में हम बिहार के विकास, यहां के इंफ्रास्ट्रक्चर और राज्य की संस्कृति को नई पहचान देने के लिए बढ़-चढ़कर काम करेंगे। हम यह सुनिश्चित करेंगे कि यहां की युवा शक्ति और नारी शक्ति को समृद्ध जीवन के लिए भरपूर अवसर मिले।
2025 ની બિહાર ચૂંટણીમાં ભારતીય જનતા પાર્ટી અને ચિરાગ પાસવાનના પ્રદર્શને બધાને આશ્ચર્યચકિત કર્યા છે. ભાજપે 101 બેઠકો પર ચૂંટણી લડી હતી અને 95 બેઠકો પર આગળ છે. 28 બેઠકો પર ઉમેદવારો ઉભા રાખનાર ચિરાગ પાસવાનની LJP (R) 21 બેઠકો પર આગળ છે. ઉપેન્દ્ર કુશવાહાની RLSP ચાર બેઠકો જીતવાનો અંદાજ છે અને જીતન રામ માંઝીની HAM પાંચ બેઠકો જીતવાનો અંદાજ છે. એકંદરે, આ ચાર પક્ષો નીતિશ કુમાર વગર બિહારમાં 122 નો આંકડો વટાવી ગયા છે. તેઓ લગભગ 125 બેઠકો જીતવાનો અંદાજ છે. બિહારમાં સરકાર બનાવવા માટે 122 ધારાસભ્યો જરૂરી છે.
નીતિશ સત્તાવાર ઉમેદવાર નથી
આ વખતે, NDA એ બિહારમાં નીતિશ કુમારને સત્તાવાર રીતે મુખ્યમંત્રી ચહેરો જાહેર કર્યા નથી. ભાજપના પ્રદેશ પ્રમુખ દિલીપ જયસ્વાલના મતે, મુખ્યમંત્રીની પસંદગી લોકશાહી પ્રક્રિયા દ્વારા કરવામાં આવશે. ભાજપ બિહારમાં એકમાત્ર સૌથી મોટી પાર્ટી તરીકે ઉભરી આવી છે. નિયમો અનુસાર, રાજ્યપાલ પહેલા સૌથી મોટા પક્ષને સરકાર બનાવવા માટે આમંત્રણ આપે છે.
દરમિયાન, પરિણામો વચ્ચે, નીતિશ કુમારના નિવાસસ્થાને ગતિવિધિઓ તેજ થઈ ગઈ છે. જેડીયુના રાષ્ટ્રીય કાર્યકારી પ્રમુખ સંજય કુમાર ઝા અને મંત્રી અશોક ચૌધરી નીતિશના નિવાસસ્થાને પહોંચ્યા છે. સંજય ઝા ભાજપ સાથે સમગ્ર મામલાનું સંકલન કરી રહ્યા છે.
આરજેડી અને કોંગ્રેસ પાછળ છે
આરજેડી અને કોંગ્રેસ આ વખતે પાછળ છે. બિહાર ચૂંટણીમાં મહાગઠબંધનના છ પક્ષો ફક્ત 30 બેઠકો જીતવાનો અંદાજ છે. આ પક્ષો સાથે પણ, નીતિશ કુમાર આ વખતે મુખ્યમંત્રી બની શકશે નહીં. 2020 ની ચૂંટણી પછી, નીતિશે 2022 માં આરજેડીમાં જોડાવા માટે પક્ષ બદલી નાખ્યો. 2025 ના ચૂંટણી પરિણામોએ નીતિશ કુમાર માટે વિપક્ષ સાથે સરકાર બનાવવાનો વિકલ્પ બંધ કરી દીધો છે. આનો અર્થ એ છે કે નીતિશ કુમાર હવે કોઈપણ કિંમતે વિપક્ષ સાથે સરકાર બનાવી શકશે નહીં.
શુક્રવારે બપોરે બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણીના ટ્રેન્ડ્સ બહાર આવવા લાગ્યા, સોશિયલ મીડિયા ચર્ચાથી ભરેલું બન્યું. કારણ સ્પષ્ટ હતું: NDA જબરદસ્ત વિજય તરફ આગળ વધી રહ્યું હતું, અને ચિરાગ પાસવાનની LJP(RV) એ ફિનિશરની ભૂમિકા ભજવી, બધાનું ધ્યાન ખેંચ્યું. જેમ રવિન્દ્ર જાડેજા અંતિમ ઓવરોમાં ધમાકેદાર ઇનિંગ્સ સાથે ક્રિકેટમાં મેચ જીતે છે, તેમ ચિરાગ પાસવાને NDA માટે પણ એવું જ પ્રદર્શન કર્યું.
પાર્ટીએ 29 બેઠકો પર ચૂંટણી લડી
LJP(RV) એ આ ચૂંટણીમાં 29 બેઠકો પર ચૂંટણી લડી, જ્યારે BJP અને JDU એ 101-101 બેઠકો પર ચૂંટણી લડી. મુખ્ય પક્ષોએ ઓપનિંગ બેટ્સમેનની જેમ મજબૂત શરૂઆત કરી, પરંતુ ચિરાગ પાસવાનની પાર્ટીએ ફિનિશિંગ ટચ આપવો પડ્યો, અને તેમણે તે શાનદાર રીતે કર્યું.
૨૦૨૪માં ૫ બેઠકો જીતી હતી
૨૦૨૪ની લોકસભા ચૂંટણીમાં 5 બેઠકો જીતનાર અને વડા પ્રધાન મોદી દ્વારા “હનુમાન” તરીકે ઓળખાતા ચિરાગ ૨૦૨૫માં ફરી ચર્ચામાં આવ્યા છે. 29 માંથી 23 બેઠકો પર આગળ, લગભગ સંપૂર્ણ સ્ટ્રાઇક રેટ. પાર્ટીએ મગધ, સીમાંચલ અને પાટલીપુત્ર પ્રદેશોમાં અસાધારણ રીતે સારું પ્રદર્શન કર્યું, 5% થી વધુ મત હિસ્સો મેળવ્યો.
સૌથી અગત્યનું, ચિરાગની પાર્ટીને NDA મતોનું શ્રેષ્ઠ ટ્રાન્સફર મળ્યું. ભાજપ અને JDU સમર્થકોએ LJP(RV) ઉમેદવારોમાં વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો, અને ચિરાગે પણ વોટ ટ્રાન્સફરના સંદર્ભમાં ગઠબંધનને સંપૂર્ણ ટેકો આપ્યો.
2020ની સરખામણીમાં આશ્ચર્યજનક પ્રદર્શન
2020ની સરખામણીમાં આ પ્રદર્શન આશ્ચર્યજનક છે. તે સમયે, LJP(RV) એ 137 બેઠકો પર ચૂંટણી લડી હતી અને માત્ર એક જ જીતી હતી, અને તેના “નીતીશ વિરોધી” અભિયાને JDU ને નોંધપાત્ર નુકસાન પહોંચાડ્યું હતું. પરંતુ આ વખતે, NDA માં જોડાઈને, ચિરાગ પાસવાને માત્ર પોતાના પક્ષને મજબૂત બનાવ્યો જ નહીં, પરંતુ નીતિશ કુમાર અને સમગ્ર NDA ની બેઠકો પણ વધારી.
ચિરાગ પાસવાને પોતાને એક સાચા “હનુમાન” સાબિત કર્યા
આ રીતે, ચિરાગ પાસવાને ખરેખર પોતાને એક “હનુમાન” સાબિત કર્યા જે ગઠબંધનને મજબૂત બનાવવામાં અને વિજય સુનિશ્ચિત કરવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. આ જીત NDA માં ચિરાગનું કદ વધુ વધારશે અને બિહારમાં રાજકીય ગતિશીલતામાં પરિવર્તન લાવશે. JDU અને LJP(RV) વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી આવતી કડવાશ વચ્ચે, આ પરિણામો ચિરાગ માટે રાજકીય મૂડી તરીકે કામ કરશે. હવે, ચિરાગ માટે બેટ અને તલવાર સાથે “જાડેજા શૈલી” માં ઉજવણી કરવાનો સમય આવી ગયો છે.
ધારીએ કંઈ ને થાય કંઈ તે આનું નામ. ધારેલું કે ‘દે દે પ્યાર દે’નો રિવ્યુ લખીશ, પણ સમાચાર આવ્યા કે 98 વર્ષની વયે કામિની કૌશલનું અવસાન એટલે રિવ્યુવાળી વાત ફરી ક્યારેક એમ વિચારી કામિની કૌશલ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું.
કામિની કૌશલ ફિલ્મમાં આવ્યાં ત્યારે મધુબાલા અને મીનાકુમારી અને નરગિસ અને ગીતા બાલી અને સુરૈયા, જેવી પ્રતિભાશાળી અભિનેત્રીઓની બોલબાલા હોવા છતાં એમણે પોતાનું સ્થાન કંડાર્યું.
મૂળ એ લાહોરનાં. 1927માં જન્મ. મૂળ નામ ઉમા કશ્યપ. પિતા રાય બહાદુર શિવરામ કશ્યપ બોટનીના પ્રોફેસર હતા. કામિની કૌશલ ઈન્ગ્લિશ લિટરેચર સાથે બી. એ. (ઑનર્સ) થયેલાં. અભ્યાસ ઉપરાંત એ સ્પોર્ટ્સમાં પણ અવ્વલઃ સ્વિમિંગ-સ્કેટિંગ-હોર્સરાઈડિંગ કરતાં, આકાશવાણી પર રેડિયો નાટક કરતાં, જે સાંભળીને આઝાદી મળી એના એક વર્ષ પહેલાં, ૧૯૪૬માં નિર્માતા-દિગ્દર્શક ચેતન આનંદે ‘નીચા નગર’માં એમને તક આપી. જો કે રૂપેરી પરદા પર એમની એન્ટ્રીએ એવી કાંઈ ધૂમધામ મચાવી નહોતી. ફિલ્મ ફ્રાન્સના પ્રખ્યાત કાન ફેસ્ટિવલમાં ગઈ, ગોલ્ડન પામ એવોર્ડથી સમ્માનિત થઈ, પણ ઘરઆંગણે કોઈ એ જોવા ગયું નહોતું.
ત્યાર બાદ 1948માં આવેલી ‘શહીદે’ એમને સ્ટાર બનાવ્યાં. યસ, ‘શહીદ’ સુપરહિટ થઈ. ફિલ્મના હીરો દિલીપકુમારની કામિની કૌશલ સાથે જોડી જામી. એ વખતે જોડીની બોલબાલા હતી. જેમ કે, રાજ કપૂર-નરગિસ, દેવ આનંદ-સુરૈયા, એમ દિલીપ-કામિની કૌશલ. પછી તો પરદા પરનો પ્રેમ વાસ્તવમાં આવ્યો. ફિલ્મઈતિહાસકાર સ્વ. શિરીષ નાડકર્ણી નોંધે છે એમ, પરદા પાછળના એમના પ્રેમપ્રકરણના લીધે કદાચ એ પ્રેક્ષકોની નજરમાં વસ્યાં હશે એ શક્યતા નકારી શકાય તેમ નહીં.
‘શહીદ’ પછી ‘આરઝૂ’, નદિયા કે પાર’, ‘શબનમ’– આ ત્રણ ફિલ્મોમાં કામિનીએ દિલીપકુમાર સાથે કામ કર્યું. અલબત્ત, ફિલ્મ દિલીપકુમાર સાથે ઝાઝી ફિલ્મો ન હોવા છતાં રૂપેરી પરદા પર લોકપ્રિય થયેલી પ્રેમી જોડીમાં ચોક્કસ સમાવેશ થાય એટલો સુસંવાદ એમણે સાધ્યો હતો. જો કે કામિની કૌશલ છેવટ સુધી પરિવારને સમર્પિત રહ્યાં.
અરસા બાદ કામિની કૌશલ-દિલીપ કુમારનો સામનો 2013માં થયો. પ્રસિદ્ધ અભિનેતા પ્રાણનું અવસાન થયું ત્યારે દિલીપ કુમાર પણ સાયરાબાનો સાથે ગયા, જ્યાં કામિની હાજર હતાં. દિલીપ કુમાર એમને ઓળખી જ ન શક્યા. ઓક્કે, એ વખતે દિલીપ કુમાર લગભગ ૯૦ વર્ષના હતાં, જ્યારે કામિની કૌશલ ૮૬નાં. એક ઈન્ટરવ્યુમાં એમણે કહ્યું કે “દિલીપ સાહેબે મને બ્લેન્ક લૂક આપ્યો ત્યારે મારું દિલ તૂટી ગયું. જો કે હવે એ કોઈને ઓળખી શકતા નહોતા. એમને આવી હાલતમાં જોઈને મને બહુ દુઃખ થયું. હું ત્યાંથી નીકળી ગઈ.”
-અને હા, આ પહેલાં પંકજ પરાશર દિગ્દર્શિત ‘દેખો દેખો… યે હૈ જલવા’વાળી ‘જલવા’માં એ નસીરુદ્દીન શાહનાં માતા બનેલાં. ફિલ્મમાં એક ઠેકાણે એ પુત્રને કહે છે કે, ‘યુવાનીમાં દિલીપકુમાર મને બહુ ગમતાં’!
દેવ આનંદ સાથે ‘જિદ્દી’થી લઈને રાજ કપૂર સાથે ‘આગ’ જેવી ફિલ્મોમાં કામ કરનાર કામિની કૌશલની અન્ય યાદગાર ફિલ્મોઃ ‘આસ’, ‘બિરાજ બહૂ’ (આ ફિલ્મ માટે એમને ફિલ્મફેર એવોર્ડ મળેલો), ‘રાજરતન’, ‘જેલર’, ‘બડા ભાઈ’, ‘આગ’, ‘આબરૂ’, ‘દો ભાઈ’ (ઉલ્લાસ), ‘નજરાના’, ‘ગોદાન’ વગેરે. ‘ઝાંઝર’માં ઉષાકિરણની લાડકી, નાની બહેન તરીકે કામિની કૌશલ હતાં. બ્લેક એન્ડ વ્હાઈટ ટેલિવિઝન પર જોયેલી આ ફિલ્મના એક ગીતના શબ્દો આજેય યાદ છેઃ “મૌસમ હૈ ઠંડા, આઓ ખેલે ગિલ્લીદંડા…” ‘ગ્રેટ શો ઑફ ઈન્ડિયા’માં એ સરકસનાં માલિકણ હતાં ને આખી ફિલ્મમાં ગળામાં વાંદરું લટકાવીને ફરતાં.
મનોજકુમારવાળા ‘શહીદ’માં અને ‘ઉપકાર’માં એ મા તરીકે આવ્યાં. તે પછી થોડી ફિલ્મોમાં કેરેક્ટર આર્ટિસ્ટ તરીકે. છેલ્લે ચેન્નઈ એક્સપ્રેસ, કબીરસિંહ અને લાલસિંહ ચઢ્ઢા જેવી ફિલ્મમાં નાની-મોટી ભૂમિકામાં દેખાયાં હતાં.
કામિની કૌશલે ‘કે. આર્ટ્સ’ નામની ફિલ્મપ્રોડક્શન કંપની પણ સ્થાપેલી. એના નેજા હેઠળ ‘પૂનમ’ અને ‘ચાલીસ બાબા એક ચોર’ બનાવી. ‘પૂનમ’માં અશોકકુમા૨ અને સજ્જન અને સાત ગીત હતાં. લતા મંગેશકરના કંઠે ગવાયેલાં આ બધાં ગીતો કામિનીએ પોતાની ૫૨ શૂટ કરેલાં. ‘પૂનમ’ હિટ થઈ. ફિલ્મો ઉપરાંત એમણે દૂરદર્શન પર બાળકો માટે ‘ચાંદ સિતારે’ તથા અન્ય સિરિયલ્સના નિર્માણ કર્યાં, અભિનય કર્યો.
કામિની કૌશલના બ્રહમ સૂદ સાથે લગ્નથી એમને ત્રણ પુત્ર થયાઃ રાહુલ, વિદૂર અને શ્રવણ. મોટી બહેનની બે દીકરીમાંનાં કુમકુમ સોમાણીએ બાળકો માટે પુસ્તક લખ્યાં છે, જ્યારે કવિતા સાહની આર્ટિસ્ટ છે.
કામિની કૌશલનું અવસાન એટલે રિવ્યુવાળી વાત ફરી ક્યારેક એમ વિચારી કામિની કૌશલ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું.
