નવી દિલ્હીઃ અમેરિકન અબજોપતિ એલન મસ્કની આ કંપની દેશમાં હાઇ-સ્પીડ સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટ સેવા શરૂ કરતાં પહેલાં ઝડપથી પોતાનું ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તૈયાર કરી રહી છે. કંપનીએ દેશભરમાં નવ ગેટવે અર્થ સ્ટેશન સ્થાપવાની યોજના બનાવી છે, જેમાં મુંબઈ, નોઇડા, ચંડીગઢ, હૈદરાબાદ, કોલકાતા અને લખનૌ જેવાં મોટાં શહેરોનો સમાવેશ થાય છે. આ પગલું ભારતમાં ઝડપી અને વિશ્વસનીય ઇન્ટરનેટ કનેક્ટિવિટીનો નવો યુગ શરૂ થવાનો સંકેત આપે છે.
કંપનીએ પોતાની Gen 1 સેટેલાઇટ કોન્સ્ટેલેશન દ્વારા 600 ગિગાબિટ પ્રતિ સેકન્ડ ક્ષમતા માટે અરજી કરી છે. દૂરસંચાર વિભાગ (DoT)એ હાલ કંપનીને ડેમો માટે પ્રોવિઝનલ સ્પેક્ટ્રમ ફાળવી આપ્યા છે, જેથી સુરક્ષા ધોરણોની તપાસ કરી શકાય. આ મંજૂરી હેઠળ સ્ટારલિંકને 100 યુઝર ટર્મિનલ ઇમ્પોર્ટ કરવાની અને માત્ર ફિક્સ્ડ સેટેલાઇટ સર્વિસના ડેમો કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી છે.
સરકારી સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે સ્ટારલિંકને પરીક્ષણમાં સુરક્ષા સંબંધિત તમામ શરતોનું કડક પાલન કરવું પડશે, કારણ કે સેટેલાઇટ કોમ્યુનિકેશન (Satcom) જો ખોટા હાથે પહોંચે તો દેશની સુરક્ષા જોખમમાં આવી શકે છે. તેથી સ્ટારલિંકને સૂચના આપવામાં આવી છે કે ગૃહ મંત્રાલય દ્વારા વિદેશી ટેક્નિકલ નિષ્ણાતોને મંજૂરી ન મળે ત્યાં સુધી ફક્ત ભારતીય નાગરિકો જ આ ગેટવે સ્ટેશનોનું સંચાલન કરશે.
સુરક્ષા સામે ચિંતાઓ
આ પહેલાં પણ ભારતની સુરક્ષા એજન્સીઓએ કેટલીક પ્રતિબંધિત વિસ્તારોમાં સ્ટારલિંક ટર્મિનલના ગેરકાયદે ઉપયોગને લઈને ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. માર્ચ, 2025માં ગૃહ મંત્રાલયે દૂરસંચાર વિભાગને તપાસના નિર્દેશ આપ્યા હતા, જ્યારે મણિપુર અને આંદામાન-નિકોબાર દ્વીપસમૂહમાં ગેરકાયદે સ્ટારલિંક ઉપકરણો જપ્ત કરવામાં આવ્યાં હતાં. ત્યાર બાદ સરકારે ડેટા લોકલાઇઝેશન અને નિયમિત રિપોર્ટિંગ ફરજિયાત કર્યું હતું.
હવે કંપનીને માનવા પડશે ભારતીય નિયમો
શરૂઆતમાં સ્ટારલિંકે સુરક્ષા એજન્સીઓની ચિંતાઓને ગંભીરતાથી ન લીધી હતી, પરંતુ હવે કંપનીને ભારતમાં સેટેલાઇટ કમ્યુનિકેશનની મંજૂરી મળી ગઈ હોવાથી કંપનીએ કડક સુરક્ષા નિયમોનું પાલન કરવું ફરજિયાત બન્યું છે.
એક તો રસ્તો જ આ એકદમ અદભુત છે. છોગામાં, રસ્તા પરથી પસાર થતી વખતે બન્ને તરફ રણમાં સેંકડોની સંખ્યામાં ફ્લેમિંગો, પ્લોવર્સ, ક્રેન્સ, ગલ અને બતક જેવા ઋતુપ્રવાસી (યાયાવરી) પક્ષીઓ નજરે પડે. ધોળાવીરા ગામના સરપંચ જીલુભા સોઢા ચિત્રલેખા.કોમને કહે છે, ‘રાપરથી લોદ્રાણી થઈને ખડીર ટાપુના છેડાનું અંતર ઓછું છે, પણ એમાં વચ્ચે રણનો વિસ્તાર ઓછો આવે. જ્યારે ખાવડાથી ત્રીસેક કિલોમીટરે આવતા કાઢવાંઢ પછી તો બીજા ત્રીસ કિલોમીટરના રસ્તાની બન્ને બાજુએ રણ જ રણ છે. ચોમાસા પછી પાણી સુકાય એટલે ચમકતા મીઠાના કળણ બાકી રહે અને એમાં વચ્ચે ક્યાંક વાદળી રંગના મોસમી તળાવ એક અલગ જ લેન્ડસ્કેપ બનાવે છે. અગાઉ કેટલાક લોકો રણમાં ભરાયેલું પાણી સુકાય ત્યારે થોડે સુધી ફરવા જતા. પછી કાચી સડક બની તો ચારેક વર્ષ વર્ષ પહેલાં પાક્કો રસ્તો બન્યો. હવે તો આ રસ્તા વિશે એટલી ચર્ચા થાય છે કે રણોત્સવમાં આવતા પર્યટકો રોડ ટુ હેવનનો પ્રવાસ માણવા ખાસ વધારે સમય લઈને આવે છે.’
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના હસ્તે બેસ્ટ ગાઈડનો એવોર્ડ મેળવી ચૂકેલા શંકરભાઈ કહે છે,’રણોત્સવ દરમ્યાન અને એ પછી પણ પ્રવાસીઓ ધોળાવીરા, કાળો ડુંગર અને રોડ ટુ હેવનની મજા લેવા આવતા જ રહે છે.’ ‘કચ્છ નહીં દેખા તો કુછ નહીં દેખા’ એડ કેમ્પેઈન કરનારા અભિનેતા અમિતાભ બચ્ચનના પત્ની જયા બચ્ચન અને કેટલાક પરિવારજનો આ વર્ષની શરૂઆતમાં કચ્છનું સફેદ રણ જોવા આવ્યા ત્યારે ગાઈડ તરીકે શંકરભાઈ એમની સાથે હતા. એ ઉમેરે છે: ‘પ્રાકૃતિક સુંદરતા, રોડની આસપાસ ક્ષિતિજ સુધી વિસ્તરેલા અફાટ સફેદ રણ ઉપરાંત વાઈલ્ડલાઈફ માટે પણ આ માર્ગ જાણીતો છે. કાઢવાંઢથી ટંગડીબેટ પહોંચ્યા પછી ફોરેસ્ટ વિસ્તાર શરૂ થાય છે, જેમાં ક્યારેક ચિંકારા પણ દેખાઈ જાય. એ જંગલમાં તો ચિંકારા જોવા માટે ખાસ વ્યવસ્થા છે. જો કે આ આખા રસ્તામાં ક્યાંય શૌચાલયની સુવિધા નથી એટલે પ્રવાસીને ખાવડાથી ધોળાવીરા સુધી તકલીફ ભોગવવી પડે છે.’
અહીં પ્રિ-વેડિંગ શૂટિંગ કરવા આવતા યુવા જોડા પણ જાણે સાચે જ સ્વર્ગ જેવાં અનુભવ સાથે ફોટોશૂટ કરાવતા હોય એવા કેફમાં મસ્ત દેખાય છે. આવું જ કપલ તન્મય અને આકૃતિ કહે છે કે કચ્છમાં અનેક સ્થળ સુંદર છે, પણ આ રસ્તા જેવું સૌંદર્ય ક્યાંય સંભવ નથી. અમે લગ્ન પહેલાં આવી જ પ્રાકૃતિક જગ્યાની શોધમાં હતાં, અમારું તો જાણે સ્વપ્ન પૂરું થયું છે.
આ પથ્થરપ્રેમી વ્યક્તિનું નામ છે: કનુભાઈ રામજીભાઈ આસોદરિયા. હીરાના વ્યવસાય સાથે સંકળાયેલા કનુભાઈનું મૂળ વતન સૌરાષ્ટ્રનું ગોંડલ, પણ પિતા અમદાવાદના જાણીતા વિજ્ઞાની વિક્રમ સારાભાઈના બંગલામાં કામ કરવા ગયા એટલે એ અમદાવાદી પણ ગણાય.
નૅચરલ ડાયમંડ સાથે મ્યુઝિયમમાં બહુધા જેમ્સ અને મિનરલ સ્ટોનની અનેક આકર્ષક કૃતિઓ છે. અહીંની બધી જ પથ્થરની કૃતિ જે કુદરતી આકારમાં મળી એમ જ મૂકવામાં આવી છે. એમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યા નથી. સાત સૂંઢવાળા ગણેશ, એમેથિસ્ટ તેમ જ અનેક મુદ્રામાં ગણેશજી, શિવજી, બાલાજી ઉપરાંત અલ્લાહ નામનો પણ એક દુર્લભ સ્ટોન છે. શિવલિંગમાં થાળું કુદરતી છે. જો કે લિંગને આકાર ચોક્કસ આપવામાં આવ્યો છે. આ સિવાય બધું જ કુદરતી છે. દ્રોણ, સંજીવની જેવા પર્વતો, જ્યોતિ, વિષ્ણુનું વાહન ઘુવડ, લક્ષ્મીજીનું કમળ, ચંદ્રમા, કશ્યપ અવતાર, શંખ, વગેરે પચ્ચીસથી વધુ પ્રકારનું ધાર્મિક કલેક્શન છે.
મ્યુઝિયમમાં પેટ્રિફાઈડ વૂડ (લાકડાંમાંથી સ્ટોન) કલેક્શન છે, જેમાં પહેલી નજરે તમે કહી જ ન શકો કે આ પથ્થર છે. સ્પર્શ કરો ત્યારે ખબર પડે કે આ કાષ્ઠ નહીં, પાષાણ છે. આવા અનેક પ્રકારનાં સૌંદર્ય અને આશ્ર્ચર્યથી ભરેલા પથ્થરો અહીં નિવાસ કરે છે. દરેક પથ્થરમાં કનુભાઈનો પ્રેમ તરવરતો જણાય. એ કહે છે: ‘જો જડ પદાર્થ તરીકે મારો જન્મ થાય તો મારો એ જન્મ પથ્થર તરીકે જ હોય.’
પથ્થરોના આ સંગ્રહ માટે કનુભાઈનાં અમેરિકા અને ઈંગ્લૅન્ડમાં તથા દેશમાં સમ્માન થયાં છે. સુરત, ગુજરાત અને દેશભરમાંથી તેમ જ વિદેશમાંથી પણ લોકો આ મ્યુઝિયમની મુલાકાત અર્થે આવી રહ્યા છે. (અત્યારે મ્યુઝિયમમાં પ્રવેશ-ફી લેવામાં આવતી નથી.) હૈદરાબાદનાં જેમોલૉજિસ્ટ મીનુબહેન વ્યાસ મુલાકાત બાદ નોંધે છે કે કટ પથ્થરનાં ઘણાં સંગ્રહાલય છે, પણ કુદરતી આકારમાં જ પથ્થરો રાખ્યા હોય એવું આ પહેલું સંગ્રહાલય છે. આવું કામ એક પૅશનેટ માણસ જ કરી શકે.
